Ενα όραμα που έγινε πραγματικότητα

Στην καρδιά της Κρήτης, σε ένα κατάφυτο τοπίο κάτω από τις κορυφές του Ψηλορείτη, ανοίγει τις πόρτες του το Αρχαιολογικό Μουσείο Ελεύθερνας. Ο αρχαιολόγος και ανασκαφέας της Ελεύθερνας, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Κρήτης και διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Νικόλαος Σταμπολίδης έχει κάθε λόγο να είναι ευτυχής.

Είναι ο οραματιστής του μουσείου και ο σκαπανέας του σπουδαίου αρχαιολογικού χώρου. Επί 30 χρόνια, από το 1985 έως σήμερα, διενεργείται εκεί συστηματική αρχαιολογική ανασκαφή από το Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Και για όσους αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν επί τριάντα χρόνια να μην έχει παρεκκλίνει από τον στόχο του ο Νικόλαος Σταμπολίδης, εμφανώς χαρούμενος και συγκινημένος, στην πρώτη επίσημη παρουσίαση στην Αθήνα χθες, μας είπε: «Η λέξη αμαρτία, πριν επιφορτιστεί από τη χριστιανική έννοια, σήμαινε αστοχία. Μη επίτευξη του στόχου. Λοιπόν, δεν θέλω να έχω αμαρτίες».

Το μουσείο θα στεγάσει το πλήθος των κινητών ευρημάτων από τις ανασκαφές στη νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας και στην πόλη της αρχαίας Ελεύθερνας. Αντικείμενα καθημερινής ζωής και έργα τέχνης από την προϊστορία, τα γεωμετρικά, αρχαϊκά, κλασικά, ελληνιστικά, ρωμαϊκά, πρωτοβυζαντινά και βυζαντινά χρόνια.

Λιτό και απέριττο, προσεγμένο σε κάθε λεπτομέρεια και εξοπλισμένο με την τελευταία τεχνολογία, το μουσείο εξιστορεί την ιστορία τεσσερισήμισι χιλιάδων ετών, από το 3000 π.Χ. έως το 1.300 μ.Χ. Ενα ταξίδι από την αυγή του ελληνικού πολιτισμού και τον Ομηρο μέχρι τον 14ο αιώνα. Είναι το πρώτο αρχαιολογικού χώρου της Κρήτης και το τέταρτο της Ελλάδας μετά της Ολυμπίας, των Δελφών και της Βεργίνας.

Μαζί με τον Νικόλαο Σταμπολίδη, συστρατεύτηκε πλήθος ανθρώπων. Από τους συναδέλφους του αρχαιολόγους μέχρι τους φοιτητές του Πανεπιστημίου Κρήτης και άλλων της Ελλάδας, της Ευρώπης, της Αμερικής, μέχρι της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας. «Το έργο είναι όχι μόνο δικό μου αλλά όλων των νεαρών ανθρώπων που με ακολουθούν. Οι συνεχιστές είναι το μεγάλο απότοκο».

Παρουσίασε το μουσείο με τις τρεις αίθουσες και μίλησε αναλυτικά για όσους πίστεψαν στο όραμά του και βοήθησαν στην υλοποίησή του. Ολες τις ηγεσίες του υπουργείου Πολιτισμού ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις («βρίζουν συχνά τους υπουργούς, αλλά αν πας με πρόσωπο σπαθί και τους μιλήσεις, καταλαβαίνουν») και πλήθος χορηγών, ιδρύματα, φορείς, τράπεζες, φυσικά πρόσωπα, μέχρι τη ΔΕΗ, που δαπάνησε 192.000.000 ευρώ για να περάσει τα υπόγεια καλώδια σε μια απόσταση 1,5 χιλιομέτρου, ή την Cosmοte, που το «προικίζει» με Wi-Fi από την αρχή της λειτουργίας του.

Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ και υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το υπουργείο Πολιτισμού, που είναι και οι φορείς λειτουργίας του. Μια συνεργασία που χαρακτήρισε «πρωτοποριακή» η Ελένη Κόρκα, προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού.

«Το έργο είναι ο καρπός του οράματος ενός ανθρώπου, το αποτέλεσμα της τριαντακονταετούς σχέσης του με το υπουργείο Πολιτισμού» είπε η ίδια και συμπλήρωσε ότι το αγκάλιασε θερμά η τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου και η έφορος Αναστασία Τζιγκουνάκη.

»Η οποία πρόσθεσε από την πλευρά της ότι εκτός από το Μουσείο της Ελεύθερνας η Κρήτη θα αποκτήσει δύο ακόμα μουσειακές συλλογές, την προσωρινή έκθεση του Αρχαιολογικού Ρεθύμνου και της Μονής Αρκαδίου που αφηγείται την πλούσια ιστορία της. Παρών και ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθηγητής Χειρουργικής-Ογκολογίας, Οδυσσέας Ιωάννης Ζώρας, συνάδελφοι, συνεργάτες του Νικόλαου Σταμπολίδη, κ.ά. Ο ίδιος δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει δύο «αφανείς ήρωες», τους στενούς συνεργάτες του Γιώργο Τασούλα και Σταυρούλα Οικονόμου.

Σήμα κατατεθέν του καινούργιου μουσείου είναι η θεά Μέλισσα του 7ου αι. π.Χ. («γιατί όλοι δουλέψαμε σαν μέλισσες»), η οποία παριστάνεται στο επάνω μέρος ως γυναικεία μορφή με τα χέρια στο στήθος και στο κάτω ως έντομο με μεγάλα φτερά. Τα επίσημα εγκαίνια θα γίνουν στις 19 Ιουνίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο.