Μα τι είναι επιτέλους το «Υπνος Project»; Αυτό το ερώτημα κυριαρχούσε τον τελευταίο καιρό στις συζητήσεις στα καλλιτεχνικά πηγαδάκια, αφού οι περισσότεροι αναρωτιόμασταν τι ακριβώς πρόκειται να συμβεί στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών γύρω από το θέμα που καλώς ή κακώς μας αφορά όλους.
Τις απαραίτητες διευκρινίσεις έδωσαν προχθές στα εγκαίνια του φεστιβάλ οι διοργανωτές του, οι οποίοι, αν κρίνουμε από το αποτέλεσμα, πρέπει να έχασαν στην κυριολεξία τον ύπνο τους για να το υλοποιήσουν.
Ολα ξεκίνησαν την ημέρα που η Αφροδίτη Παναγιωτάκου (αναπληρώτρια γενική διευθύντρια και διευθύντρια επικοινωνίας) και η Ελισάβετ Πανταζή (υπεύθυνη οργάνωσης παραγωγής δράσεων) έπιασαν την κουβέντα στα γραφεία της Στέγης για το «πώς κοιμήθηκαν το προηγούμενο βράδυ». Γρήγορα κατάλαβαν ότι το θέμα «ύπνος» είναι τόσο προσωπικό όσο και δημόσιο και έτσι η ιδέα του φεστιβάλ «για τον ύπνο που χάσαμε, τον ύπνο που επιθυμούμε και τον ύπνο που καλούμαστε να επαναδιεκδικήσουμε» ήταν έτοιμη.
Στον πυρήνα του σπονδυλωτού φεστιβάλ που περιλαμβάνει ποικίλες δράσεις, από περφόρμανς και sleepovers, διαλέξεις, συναυλίες, ηχητικά έργα, περιπατητικές δράσεις, κινηματογραφικό μαραθώνιο (13-14/5) έως ένα πιτζάμα πάρτι στους ορόφους της Στέγης (14/5) βρίσκεται μια εκτενής και εντυπωσιακή εικαστική έκθεση: συνολικά 65 έργα τέχνης σύγχρονων και παλαιότερων Ελλήνων καλλιτεχνών συνδιαλέγονται μεταξύ τους με κύρια αναφορά τον ύπνο.
Η κεντρική έκθεση παρουσιάζεται στον -1 χώρο του κτιρίου της Στέγης, ειδικά διαμορφωμένο από την Εύα Μανιδάκη και τον Θανάση Δεμίρη που μαζί με τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς της Ελευθερίας Ντεκώ θυμίζει πράγματι κάτι από όνειρο: αριστουργηματικοί πίνακες του Τσαρούχη, του Μόραλη, του Λεμπέση, του Λύτρα και του Ιακωβίδη συνυπάρχουν μαζί με έργα σύγχρονων καλλιτεχνών, όπως του Θανάση Τότσικα και της Εύας Στεφανή, σε μισοσκότεινα δωμάτια, χωρίς τοίχους, αναρτημένα σε καβαλέτα, με φόντο μαλακές μαύρες κουρτίνες.
Η συνθήκη σε εντάσσει πράγματι σε μια κατάσταση όμοια με αυτή του ονείρου, αφού τα δυσδιάκριτα όρια δημιουργούν την αίσθηση του αποπροσανατολισμού μέσα στον εκθεσιακό χώρο και σε κάνουν να χαράζεις μια πολύ «προσωπική πορεία», στόχος-πρόκληση για τους δημιουργούς.
Η έκθεση συνεχίζεται και εκτός Στέγης, στο κτίριο όπου στεγάζεται η Ωνάσειος Βιβλιοθήκη (λ. Αμαλίας 56), το οποίο ανοίγει τις πόρτες του για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό. Εκεί ο Χριστόδουλος Παναγιώτου με την περφόρμανς «Dying on Stage» θα δώσει μια σκηνική αναπαράσταση του θανάτου, αφού ύπνος και θάνατος είναι κοντά, ενώ θα εκτεθούν έργα σύγχρονων καλλιτεχνών, όπως ο Διονύσης Καβαλλιεράτος και ο Κώστας Σαχπάζης.
«Ηθικοί αυτουργοί» της έκθεσης ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης και ο Θεόφιλος Τραμπούλης, οι οποίοι προσπάθησαν μέσω αυτής να επανεξετάσουν τη σχέση της σύγχρονης κουλτούρας με τον ύπνο. «Ο 20ός αιώνας ήταν ο αιώνας του ύπνου γιατί ήταν ο αιώνας του θανάτου και της ψυχανάλυσης. Θεώρησε ότι το σώμα που αναπαύεται δεν είναι ένα σώμα αδρανές.
Αντίθετα, η συνείδηση μπορεί να βρίσκεται σε εγρήγορση. Με αυτό το σημείο εκκίνησης βρεθήκαμε μπροστά σ’ έναν πλούτο αναφορών του 19ου αιώνα. Για τα έργα αυτά προβάλλουμε συνήθως τη μεγάλη εθνική αφήγηση, αλλά δεν αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για διεθνή. Στην πραγματικότητα αποτυπώνεται η σχέση της Ελλάδας με τον διεθνή διάλογο του σώματος, γι’ αυτό μπορεί να ανοίξει κι ένας ακόμα διάλογος, αυτός με τους σύγχρονους Ελληνες καλλιτέχνες.
Η ποιητική του σώματος στα έργα αυτά δεν απεικονίζει μόνο τη φιγούρα του οκνηρού ανθρώπου ή της μεσογειακής ραστώνης, αλλά περιλαμβάνει κι άλλα επίπεδα, όπως τον ηδονισμό, το φύλο, τη σεξουαλικότητα ή τον θάνατο», εξηγούν.
Μέρος του πρότζεκτ αποτελεί και η πολυτελής έκδοση «Υπνος Issue», η οποία είναι δίγλωσση και θα διανέμεται σε Ελλάδα και εξωτερικό έναντι 3 ευρώ.
Στο εντυπωσιακό θεματικό τεύχος οι αναγνώστες θα βρουν τα πάντα σχετικά με τον ύπνο: από κείμενα κοινωνιολογίας, ένα διήγημα του Δημοσθένη Παπαμάρκου, ποίηση του Θοδωρή Χιώτη, συνεντεύξεις, ένα ενδιαφέρον δοκίμιο της Αννας Παπαέτη σχετικά με την ελληνική δικτατορία, με αληθινές μαρτυρίες βασανιστηρίων στέρησης ύπνου στα κελιά του ΕΑΤ/ΕΣΑ, μέχρι πρακτικές συμβουλές από την Πάτι Σμιθ, η οποία μας εξηγεί πώς θεράπευσε την αϋπνία της.
Στις παράλληλες δράσεις ξεχωρίζει η «Κλινική Υπνου» (19-23/4 και 6-10/5), όπου εθελοντές θα κοιμηθούν εντός της Στέγης και μέσω μηχανημάτων θα καταγραφούν οι σωματικές αντιδράσεις τους κατά τη διάρκεια του ύπνου.
info: Μέχρι τις 19/6. Εντός και εκτός Στέγης. Το πλήρες πρόγραμμα στο: www.sgt.gr
