Οι μυρωδιές από τα χιλιάδες αρωματικά ήταν επί της υποδοχής στη χθεσινή πρώτη ξενάγηση των δημοσιογράφων στα άδυτα του Κέντρου Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος». Η δεύτερη πινελιά στο «κάδρο» είναι ο πολυχώρος με το αέρινο στέγαστρο, ο «Φάρος», όπως το έχει βαφτίσει ο Ρέντζο Πιάνο, το οποίο είναι το μόνο σημείο του συγκροτήματος που εξέχει από τον τεχνητό λόφο.
Η εικόνα από τη κεντρική είσοδο, που διαμορφώθηκε στη νότια πλευρά και συμπληρώθηκε με το νέο Κέντρο Επισκεπτών, αποκαλύπτει τη βασική ιδέα του διάσημου αρχιτέκτονα: ένα φύλλο χαρτιού που ανασηκώνεται.
Την ίδια λογική ακολουθεί και το πρωτοποριακό στέγαστρο που κατασκευάστηκε από ειδικό υλικό, το φεροσιμέντο. Χάρη στην κυματιστή διατομή του, που έχει κυμαινόμενο πάχος από 30 εκατοστά έως 4,5 μέτρα, ξεγελά το μάτι και χάνεται όγκος του που φτάνει τους 4.700 τόνους.
Εχει τετράγωνη κάτοψη με άνοιγμα 100 μέτρων και στηρίζεται από 30 κολόνες, οι οποίες λειτουργούν και ως δίαυλοι για τη μεταφορά των νερών της βροχής από την οροφή στους αποθηκευτικούς χώρους για να χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια για το πότισμα του πάρκου των 220 στρεμμάτων. Συμπληρωματικά θα χρησιμοποιηθούν οι γεωτρήσεις.
Η φύτευση στον λόφο έχει ολοκληρωθεί και πέρα από τους 230.000 θάμνους, κυρίως αρωματικά φυτά της Αττικής, βρίσκονται στη θέση τους 800 ψηλά δέντρα, όπου κυριαρχούν οι ελιές, τα κυπαρίσσια και χαρουπιές. Η επιλογή τους έγινε για να εξασφαλίζεται η ανθοφορία όλο τον χρόνο.
Τα σκαλιά, που έχουν κατασκευαστεί στην ανατολική πλευρά του τεχνητού λόφου, οδηγούν στην Αγορά, τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα κτίρια της Βιβλιοθήκης και της Λυρικής. Ο χώρος, που παραπέμπει στην αρχαία Αθήνα, στην ουσία συνεχίζεται και στο εσωτερικό του συγκροτήματος χάρη στο σκεπαστό αίθριο, που φτάνει τα 20 μέτρα.
Σε μια πλευρά της έχει διαμορφωθεί ο χώρος που θα φιλοξενεί σε μόνιμη βάση το Κύπελλο του Σπύρου Λούη, το οποίο απέκτησε μέσω δημοπρασίας το ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» και σήμερα εκτίθεται προσωρινά στο Μουσείο της Ακρόπολης. Υπάρχει και Πίσω Αγορά, που συνδέσει το κτίριο με το οργανωμένο υπέργειο πάρκινγκ των 1.000 θέσεων.
Στην βόρεια πλευρά της Αγοράς εκτείνεται το βασίλειο της Εθνικής Βιβλιοθήκης, με τον «Πύργο» της, που καλύπτουν 23.000 τετραγωνικά. Τα εξωτερικά ράφια είναι ήδη στη θέση τους και το επόμενο διάστημα αναμένεται ο υπόλοιπος εξοπλισμός. Στο ισόγειο έχουν προβλεφθεί χωριστές γωνιές βιβλίου για παιδιά προσχολικής ηλικίας, μικρούς μαθητές, έφηβους και ενήλικες, που συμπληρώνονται από ειδικούς χώρους προβολών.
Στο κέντρο υπάρχει άλλο ένα αίθριο με σκάλες στην περίμετρό του, οι οποίες οδηγούν στους ορόφους με τα αναγνωστήρια και την κυρίως Βιβλιοθήκη που έχει τη δυνατότητα στέγασης ενός εκατομμυρίου τόμων. Στους επάνω ορόφους έχουν διαμορφωθεί οι χώροι για τα σπάνια βιβλία και χειρόγραφα καθώς και τα εργαστήρια συντήρησης.
Η νότια πλευρά ανήκει στη Λυρική Σκηνή των 28.000 τετραγωνικών, που επικοινωνεί απευθείας με την Αγορά. Τις πρώτες εντυπώσεις κλέβουν οι τοίχοι από γυμνό μπετόν, που χάρη σε μια ειδική επεξεργασία έχει αποκτήσει φυσικό ανοιχτό γκρι χρώμα, αλλά και οι σκάλες από μασίφ ξύλο που οδηγούν στους τρεις εξώστες.
Η αίθουσα της κεντρικής σκηνής έχει ντυθεί στα κόκκινα. Οι περιμετρικοί τοίχοι έχουν κατασκευαστεί από ξύλο κερασιάς, ενώ έχουν ειδική διαμόρφωση για να εξασφαλίζεται άριστη ακουστική. Ξύλινο είναι και το δάπεδο, όπου έχουν τοποθετηθεί οι υποδοχές για να «κουμπώσουν» τα 1.400 καθίσματα.
Σε μικρή απόσταση βρίσκεται η δεύτερη «εναλλακτική» σκηνή με δυνατότητα υποδοχής 400 θεατών, όπου δεσπόζει το χρώμα του ξύλου. Στους ορόφους του κτιρίου, που φτάνει τα 28 μέτρα, έχουν διαμορφωθεί τα καμαρίνια και οι αίθουσες για πρόβες. Στους πάνω ορόφους θα λειτουργήσουν η βιβλιοθήκη της Λυρικής και η σχολή χορού.
Το μόνο ψεγάδι του συγκροτήματος εντοπίζεται στην όψη προς τη λεωφόρο Ποσειδώνος. Διαπιστώθηκε ότι ο θόρυβος από την κυκλοφορία «χτυπάει κόκκινο» και προστέθηκε μια κατασκευή από μπετόν.
Ανοιξη του 2017 ανοίγουν επίσημα οι πύλες
Στα τέλη Μαρτίου προβλέπεται να ολοκληρωθούν οι κατασκευαστικές εργασίες του πολιτιστικού συγκροτήματος στο Φάληρο, που χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου με 596 εκατ. ευρώ από το ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος».
Ο πρόεδρός του Ανδρέας Δρακόπουλος, μιλώντας χθες στην 61η συνεδρίαση της συμβουλευτικής επιτροπής, το επιβεβαίωσε λέγοντας: «Βρισκόμαστε στην τελική ευθεία και μέσα στους επόμενους μήνες θα το παραδώσουμε στον τελικό του ιδιοκτήτη, την ελληνική κοινωνία, η οποία είμαστε βέβαιοι πως θα το αγκαλιάσει και θα το φροντίσει».
Θα ακολουθήσει η παράδοση των χώρων στους φορείς της Λυρικής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης, ενώ το πάρκο, ο «Φάρος» και οι χώροι εστίασης θα έχουν τελικό αποδέκτη το Δημόσιο, με διαχειριστή το υπουργείο Οικονομικών.
Η εγκατάσταση και δοκιμές των υποδομών με βάση το χρονοδιάγραμμα θα διαρκέσουν μερικούς μήνες και υπολογίζεται ότι στα τέλη της άνοιξης του 2017 το νέο πολιτιστικό στολίδι θα ανοίξει επίσημα τις πύλες του στο κοινό.
Οι εργασίες διαμόρφωσης στον περιβάλλοντα χώρο θα συνεχιστούν ώς το τέλος του χρόνου. Προβλέπεται να φυτευτούν συνολικά 1.450 δέντρα και πάνω από 280.000 φυτά.
Αφορούν τη διαμόρφωση των χώρων πρασίνου γύρω από τον τεχνητό λόφο και τη φύτευση της Εσπλανάδας που τα δύο τελευταία χρόνια φιλοξένησε το προσωρινό Κέντρο Επισκεπτών. Στους χώρους τους οργανώθηκαν πάνω από 300 εκδηλώσεις που τις παρακολούθησαν περισσότεροι από 58.000 επισκέπτες, κυρίως μαθητές.
Εχουν ολοκληρωθεί οι κατασκευές στο κανάλι που έχει χωροθετηθεί στην ανατολική πλευρά του συγκροτήματος, σε μήκος 400 μέτρων, όπου θα διαμορφωθεί μια αλέα με πλατάνια. Είναι άλλη μια ιδέα του Ρέντζο Πιάνο, που θέλησε να φέρει τον Σαρωνικό δίπλα στο Κέντρο Πολιτισμού και θα τροφοδοτείται με θαλασσινό νερό μέσω ενός υπόγειου αγωγού.
Θα λειτουργεί επίσης ως δεξαμενή νερού της βροχής και κυρίως σαν ασπίδα αντιπλημμυρικής προστασίας. Προς το παρόν είναι μέρος του εργοταξίου και δίπλα βρίσκεται η ζώνη των αρχαιολογικών ανασκαφών, που εκτείνεται σε επιφάνεια 3.000 τετραγωνικών μέτρων. Οι ειδικοί έφεραν στο φως μια από τις πιο σημαντικές νεκροπόλεις της Αττικής κατά την αρχαϊκή περίοδο.
