Η απόλυτη ανατροπή

Ο 57χρονος Φλαμανδός Γιαν Φαμπρ, ένας σπουδαίος και πραγματικά ανατρεπτικός καλλιτέχνης, αναλαμβάνει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ελληνικού Φεστιβάλ. Η ανακοίνωση από το υπουργείο Πολιτισμού λιτή αλλά το περιεχόμενο εξόχως ενδιαφέρον:

«Ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Αριστείδης Μπαλτάς ανακοινώνει ότι την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ελληνικού Φεστιβάλ αναλαμβάνει ο Γιαν Φαμπρ, διακεκριμένος Βέλγος καλλιτέχνης με διεθνή απήχηση. Οι προτάσεις του κ. Φαμπρ για το Ελληνικό Φεστιβάλ, όπως συζητήθηκαν με τον υπουργό, θα ανακοινωθούν σε κοινή συνέντευξη Τύπου, κατά την επικείμενη επίσκεψη του κ. Φαμπρ στην Αθήνα».

Ο Γιαν Φαμπρ γεννήθηκε στην Αμβέρσα το 1958 από μητέρα Γαλλίδα, αστή, καθολική και από πατέρα φτωχό και αριστερό. Σπούδασε στο Δημοτικό Ινστιτούτο Διακοσμητικής και στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αμβέρσας. Εικαστικός, συγγραφέας, σκηνοθέτης, χορογράφος και σκηνογράφος, ανήκει στην εκλεκτή διεθνή ομάδα των σπουδαίων δημιουργών όπως οι Πέτερ Μπρουκ, Ρομέο Καστελούτσι, Ταντάσι Σουζούκι.

Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους της γενιάς του διεθνώς, τολμηρός, αιρετικός, συχνά βλάσφημος και καινοτόμος τόσο όσο να ξεσηκώνει το κοινό με τις ρηξικέλευθες δουλειές του. Ο «Ντα Βίντσι του 21ου αιώνα», όπως τον αποκαλούν κορυφαίοι συνάδελφοί του αποτίοντας φόρο τιμής στο έργο του. Πέρα από την πολυβραβευμένη καλλιτεχνική δημιουργία του, έχει διατελέσει επιτυχημένος καλλιτεχνικός διευθυντής -εκτός του δικού του Troubleyn- πολλών πολιτιστικών θεσμών στην Ευρώπη, όπως το περιώνυμο Φεστιβάλ της Αβινιόν.

Ο Γιαν Φαμπρ αναλαμβάνει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ελληνικού Φεστιβάλ έχοντας εξασφαλίσει ένα ξεκάθαρο πλαίσιο αρμοδιοτήτων όπου το καλλιτεχνικό και το διοικητικό μέρος θα είναι απολύτως διακριτά μεταξύ τους. Χθες βρέθηκε για μια μέρα στην Αθήνα ο βασικός συνεργάτης του Μαρκ Γκίρντεν, ο οποίος ξεναγήθηκε στους χώρους του Φεστιβάλ στην Αθήνα (Ηρώδειο και Πειραιώς 260), τακτοποίησε τις τελευταίες εκκρεμότητες με το υπουργείο Πολιτισμού μέχρι να γίνει και επισήμως ο διορισμός του νέου διευθυντή και στο τέλος γευμάτισε με τους συνοδούς του στο «Γιάντες» στα Εξάρχεια.

Οι συζητήσεις μεταξύ συνεργατών του Αριστείδη Μπαλτά και του Γιαν Φαμπρ είχαν ξεκινήσει εδώ κι ένα μήνα περίπου και ήταν δύσκολες. Την περασμένη εβδομάδα μάλιστα συναντήθηκαν στην Αμβέρσα σ’ ένα πολύωρο ραντεβού όπου ο τελευταίος ανέπτυξε τα σχέδιά του και ζήτησε τις απαραίτητες εγγυήσεις για να μπορέσει να τα υλοποιήσει.

Είναι απολύτως ενημερωμένος για τη δύσκολη οικονομική κατάσταση της χώρας (δεν αναφέρθηκε καν στην αμοιβή του), δεν θέλει να επιβαρυνθεί η τετραετής θητεία του με προηγούμενα χρέη, τον ενδιαφέρει να πληρώνονται εγκαίρως οι καλλιτέχνες και οι εργαζόμενοι στο Φεστιβάλ, είπε ακόμα ότι είναι καλό να δίνονται προσκλήσεις για παραστάσεις σε ανέργους. Στόχος του η εξοικονόμηση χρημάτων -η πιο αισιόδοξη πρόβλεψη είναι να μειωθούν τα έξοδα του Φεστιβάλ (τα γραφεία του οποίου θα στεγαστούν σύντομα στο Μέγαρο Μουσικής) κατά 40%.

Δεν είναι τυχαίο ότι για έργα του Γιαν Φαμπρ ειδικά άνοιξαν οι πόρτες του Λούβρου την άνοιξη του 2008, ενώ το φθινόπωρο θα είναι ο πρώτος καλλιτέχνης στον οποίο θα παραχωρηθούν τριάντα αίθουσες του περίφημου Μουσείου Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη.

Ο Γιαν Φαμπρ επισκέφτηκε πρόσφατα την Ελλάδα (τον Οκτώβριο του 2015) παρουσιάζοντας στα 50ά Δημήτρια στη Θεσσαλονίκη την εμβληματική 24ωρη παράστασή του «Mount Olympus/24h: Η αποθέωση της κουλτούρας της τραγωδίας»». Μια σούπερ φιλόδοξη παραγωγή, τη μεγαλύτερη της καριέρας του, με θέμα τους αρχαιοελληνικούς μύθους.

Το ανθρώπινο σώμα αποτελεί πάντα το βασικό εργαλείο στη δουλειά του. Από το ντεμπούτο του στη δεκαετία του ’80 ο Φαμπρ έδειξε ότι προτιμά τους μαραθώνιους στο θέατρο κάνοντας παραστάσεις μεγάλης διάρκειας. Ωστόσο ο «Ολυμπος» σπάει το προηγούμενο ρεκόρ -οκτώ ώρες- της καριέρας του. Το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο η 24ωρη διάρκεια αλλά ο μνημειώδης στόχος του: να ανεβάσει στη σκηνή μια συλλογική μνήμη του αρχαίου δράματος και της τραγωδίας.

Σε μια παλιά συνέντευξη του 2009 ο καλλιτέχνης δήλωνε: «Διαβάζω ελληνικές τραγωδίες. Σε δύο ή τρία χρόνια θέλω να κάνω μια παραγωγή 24 ωρών». Η στιγμή ήρθε και ο εκκεντρικός καλλιτέχνης μάς πρότεινε να ανεβούμε μαζί του στην κορυφή του Ολύμπου. Το «Mount Olympus» είναι μια παράσταση αφιερωμένη «στη λατρεία και τη δόξα της ελληνικής τραγωδίας» που ξεπερνάει κάθε διάρκεια του χρόνου στο θέατρο, ετοιμάστηκε μέσα σε δέκα μήνες προβών και φαίνεται να συμπυκνώνει τις πτυχές του συνόλου του έργου του μέχρι σήμερα.

Ο Γιαν Φαμπρ αποφάσισε να αναλάβει το Ελληνικό Φεστιβάλ έχοντας πλήρη επίγνωση όλων των συνθηκών. Σκέφτεται ήδη παραστάσεις που θα φέρει αλλά και την αξιοποίηση των Ελλήνων καλλιτεχνών. Ας ελπίσουμε ότι και από τη δική μας πλευρά αλλά και από το υπουργείο Πολιτισμού θα τύχει βοήθειας και στήριξης στο έργο του.