Μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα για την κρίση πριν καν βγούμε από αυτήν; Θέλει ψυχραιμία και απόσταση η αποτύπωση της πραγματικότητας ή απλώς ρεαλισμό;
Με ειρωνεία, κυνισμό, χιούμορ και αλληγορία, ο Σιμόν Γκρανζά έγραψε το έργο «Τ.Ι.Ν.Α., Μία σύντομη ιστορία για την κρίση», με το οποίο προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει όλα αυτά που ζούμε τα τελευταία χρόνια στον απόηχο της οικονομικής κρίσης.
Η παράσταση, σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ευκλείδη, πρωτοπαρουσιάστηκε τον περασμένο Μάιο για τρεις μόνον παραστάσεις (στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Το γαλλικό θέατρο a la Grecque») επιστρέφει στο «Black Box» του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης από μεθαύριο και κάθε Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή (έως 31/1).
Βασισμένο σε πλήθος πραγματικών στοιχείων από τη σύγχρονη κοινωνία και την οικονομική μας πραγματικότητα (από τα τοξικά δάνεια μέχρι τα ανέλπιδα δημοψηφίσματα), το έργο ισορροπεί μεταξύ πολιτικού θεάτρου και καμπαρέ. «Ο τίτλος του έργου, Τ.Ι.Ν.Α., είναι το ακρωνύμιο της φράσης There Is No Alternative (σ.σ. στα ελληνικά: Δεν Υπάρχει Εναλλακτική Λύση), που ήταν το μότο της Μάργκαρετ Θάτσερ.
Είναι μια φράση που καθόρισε τη στρατηγική του νεοφιλελευθερισμού και η οποία συνοψίζει τη βασική στρατηγική επιβολής αυτού που αποκαλούμε αντιλαϊκές πολιτικές», εξηγεί ο Αλέξανδρος Ευκλείδης, γνωστός σκηνοθέτης και από τις δουλειές του στη Λυρική Σκηνή.
«Το έργο, λοιπόν, είναι μια ενδιαφέρουσα μίξη εκλαϊκευμένης οικονομικής θεωρίας και κωμωδίας. Κεντρικό πρόσωπο είναι ένας μικροαστός, εργαζόμενος κατασκευαστικής εταιρείας των ΗΠΑ, ο οποίος ξεδιπλώνει το σύστημα που οδήγησε στην κρίση του 2008 στην Αμερική (και η οποία στη συνέχεια μεταδόθηκε παντού με τις γνωστές συνέπειες).
Ο υπότιτλος, “Μια σύντομη ιστορία για την κρίση”, αντανακλά την πρόθεση του συγγραφέα να συνοψίσει σε μία ώρα τον μηχανισμό της κρίσης, τον οποίο ταυτίζει με τη λειτουργία του παγκοσμιοποιημένου χρηματοπιστωτικού συστήματος».
Ο συγγραφέας του έργου, λοιπόν, αποπειράται μια πρώτη αποτύπωση της κατάστασης πριν κοπάσει η θύελλα. Δεν χρειάζεται άραγε χρονική απόσταση; «Αυτό είναι το παλιό δίλημμα για τις ιστορικές αφηγήσεις: Η ερμηνεία απαιτεί απόσταση, προϋπόθεση της αντικειμενικότητας ή όχι; Ωστόσο, τόσο στην Ιστορία όσο και στις καλλιτεχνικές αποτυπώσεις της πραγματικότητας, η αντικειμενικότητα δεν είναι πια το βασικό ζητούμενο.
Ο μεταμοντέρνος κόσμος έχει συναίσθηση της υποκειμενικής του συγκρότησης και ως εκ τούτου επιζητεί μια αχειροποίητο αφήγηση. Η (επι)στροφή στο πραγματικό, που συνιστά ένα βασικό χαρακτηριστικό της καλλιτεχνικής δημιουργίας του 21ου αιώνα, είναι μια πρόκληση που ανταποκρίνεται στα όλο και πιο επείγοντα ζητήματα που μας απασχολούν.
Αντίστροφα, η ιστορικοποίηση της βιωμένης εμπειρίας μας είναι εξίσου ενδιαφέρουσα διαδικασία, κατά την οποία το πραγματικό εντάσσεται στους μηχανισμούς της διαχρονίας. Ετσι, στο “Τ.Ι.Ν.Α.” ο θεατής παρακολουθεί ζητήματα της απόλυτης επικαιρότητας ως κομμάτια μιας ιστορικής αφήγησης που μπορούσε να αφορά ένα απομακρυσμένο παρελθόν».
Συμφωνεί, άραγε, ο ίδιος ότι αυτό που στον 20ό αιώνα αποκαλούσαμε πολιτικό θέατρο έχει πλέον μετατραπεί σε «οικονομικό» καθώς οι ανησυχίες μας περιορίζονται στον τομέα αυτόν; «Σε έναν κόσμο όπου η πολιτική ολοένα και περισσότερο ταυτίζεται με την οικονομία, μια τέτοια εξέλιξη πρέπει να θεωρείται αναμενόμενη.
Οι σύγχρονες μεγάλες αφηγήσεις που καθορίζουν και τον πολιτικό λόγο, επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο στην οικονομική θεωρία ως μοναδικό κλειδί για την κατανόηση του κόσμου», σημειώνει ο Α. Ευκλείδης.
Το θέατρο δεν μπορεί παρά να ακολουθήσει την οικονομολαγνεία των καιρών. Στο έργο του Γκρανζά, πάντως, γίνεται μία ιδιαίτερα κωμική χρήση του υλικού αυτού της οικονομικής θεωρίας. Εκεί, άλλωστε, έγκειται και η δύναμη της τέχνης έναντι των άλλων λόγων της αμφισβήτησης: μπορεί να υπονομεύει κάτι παίρνοντας τη μορφή του
Και το κοινό; Δεν υπάρχει πια κορεσμός από τα αλλεπάλληλα «έργα της κρίσης»; «Κάθε τάση (ή και μόδα) εμπεριέχει τον κίνδυνο του κορεσμού.
Στο ελληνικό θέατρο, το οποίο υπήρξε υποδειγματικά απολίτικο για αρκετές δεκαετίες, η “δραματουργία της κρίσης” υπήρξε μία ενδιαφέρουσα και ανακουφιστική εξέλιξη. Προσωπικά, προτιμώ την υπερπροσφορά σε “έργα της κρίσης” από τη μακάρια αυτοαναφορικότητα του θεάτρου. Αλλά αυτό, βέβαια, είναι μία καθαρά υποκειμενική προτίμηση».
Info: Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή 21.00. Τιμή εισιτηρίων: 10 €, 8 € μειωμένο (φοιτ., νεανικό).
