Με χριστουγεννιάτικους ύμνους και τον «Ακάθιστο Υμνο» εγκαινιάστηκε η νέα περίοδος της Ροτόντας στη Θεσσαλονίκη παρουσία πολυπληθούς κοινού, ενώ παράλληλα ένα άλλο πλήθος, επιστημόνων και πολιτών, δείχνει να…. κάθεται σε αναμμένα κάρβουνα.
Αντιλαμβάνονται ότι παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις, στην πράξη το μνημείο μετατρέπεται σιωπηλά σε ναό. Για την ώρα όλοι μιλάνε πίσω από το «παραβάν» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς καθίσταται σαφές ότι αντιλήφθηκαν περί τίνος πρόκειται με καθυστέρηση.
Η Τζένη Βελένη, διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης και μέλος του ΚΑΣ, σχολίασε στο facebook: «Το εγκαίνιο της Ροτόντας έγινε χθες με κάθε “θρησκευτική” επισημότητα, ενδεχομένως και λόγω των ημερών… Μήπως όμως είναι καιρός αμέσως μετά να γίνει η συναυλία εκείνη της τζαζ που ποτέ δεν έγινε???? Γιατί η Ροτόντα είναι μνημείο και ΟΧΙ εκκλησιαστικό κτήριο!»
Κύκλοι του υπουργείου τονίζουν, πάντως, ότι η Ροτόντα θα χρησιμοποιείται ως εκκλησία μόνο μία φορά τον μήνα, ενώ θα προστεθεί άλλη μία λειτουργία, στην εορτή των Αρχαγγέλων, ύστερα από πρόταση του προϊσταμένου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Θανάση Χονδρογιάννη.
Οσο για την προσθήκη του σταυρού, την εξηγούν με την ίδια επιχειρηματολογία που χρησιμοποιεί κι αυτός, ότι δηλαδή «η τοποθέτηση σταυρού εξισορροπεί τη σηματοδότηση του μιναρέ», επιχείρημα όχι μόνο έωλο αλλά και αρκούντως επικίνδυνο αν αναλογιστούμε τι κινήσεις και αιτήματα μπορεί να συμπαρασύρει. Το ενδιαφέρον είναι ότι από πουθενά δεν προκύπτει ότι για τον σταυρό υπήρξε αίτημα της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης.
Το αντίθετο μάλιστα. Η Μητρόπολη είχε κάνει δεκτή την προηγούμενη μελέτη, η οποία είχε τύχει έγκρισης επίσης από το ΚΑΣ και είχε υπογραφεί από την υπηρεσιακή υπουργό Τατιάνα Καραπαναγιώτη, χωρίς να περιέχει σταυρό. Ενώ η τρέχουσα, παρά την έγκριση, δεν έχει ακόμη υπογραφεί από τον Αριστείδη Μπαλτά.
Η προηγούμενη μελέτη, η οποία ίσχυε μέχρι πριν από ένα χρόνο, προέβλεπε ότι η Ροτόντα θα στέγαζε μόνιμη μουσειολογική έκθεση, με αναβάθμιση, μάλιστα, και όλων των ορθόδοξων στοιχείων που την έχουν χαρακτηρίσει και ίσως του πιο εμβληματικού, του εντυπωσιακού γλυπτού άμβωνα του 5ου-6ου αιώνα, η βάση του οποίου βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, ενώ το εντυπωσιακό γλυπτό επιδεικνύεται με κάθε επισημότητα στο… Μουσείο της Κωνσταντινούπολης.
Αντί λοιπόν για μια επιστημονική προσέγγιση, που θα αναδείκνυε την οικουμενικότητα και επιπλέον τα θρησκευτικά και ορθόδοξα στοιχεία, επιχειρείται να αποδοθεί η θρησκευτικότητα με μια «ιδεολογική προσέγγιση».
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο επίδικος σταυρός δεν έχει τοποθετηθεί ακόμη, διότι σχεδιάστηκε μεν από υπάλληλο της αρμόδιας Εφορείας, ο οποίος ζήτησε -σωστά- να γίνει στατική μελέτη, καθώς για να φαίνεται πρέπει να είναι μεγάλος, δηλαδή βαρύς.
Επιπλέον, κάποιος αναρωτήθηκε τι θα γίνει με την αντικεραυνική προστασία, αφού ένας μεσαίος κεραυνός και μόνο μπορεί να κλείσει το μνημείο για άλλα σαράντα χρόνια, χωρίς να υπολογίζονται οι ζημιές.
Τα σχόλια στο facebook για το θέμα είναι δεκάδες και αιχμηρά. «Η έμπηξη στην κορυφή του μνημείου ενός σταυρού σημαίνει οριστική απόδοσή του στην εκκλησία», σχολιάζει παλαιά και έμπειρη αρχαιολόγος η οποία σημειώνει ότι με αυτά που συμβαίνουν «η Εφορεία και το ΥΠΠΟ πυροβολούν τα πόδια τους», καθώς ούτε λίγο ούτε πολύ είναι σαν να λένε ότι όποιες εργασίες ήταν να γίνουν στο μνημείο έγιναν και τέλος…
Μόνο που η μελέτη, που «αναμόρφωσε» ο νέος προϊστάμενος της Εφορείας, ήταν ώριμη για ένταξη στο ΕΣΠΑ και τώρα τα 700 χιλιάρικα χάθηκαν. Εκτός κι αν δεν χρειάζονταν, αλλά τότε γιατί η ανακοίνωση για τα 40 χιλιάρικα που με δυσκολία πήρε για τη στέγη; Προς τι η βιασύνη; Χάριν μιας χριστουγεννιάτικης γιορτής;
Μέσα στην αναμπουμπούλα ιστότοπος (protagon) δημοσίευσε δήλωση του δημάρχου Θεσσαλονίκης Μπουτάρη σύμφωνα με την οποία το μνημείο «…δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει εκκλησία… Οχι, δεν μ’ ενοχλεί πια το να μπει ο σταυρός. Κάποιοι δημοσιογράφοι συντηρούν ανύπαρκτο θέμα».
Ο δημοτικός του σύμβουλος, Νίκος Φωτίου, πάντως, αφού σχολιάζει τα γεγονότα του ’95 καταλήγει: «Ο τότε υπουργός Πολιτισμού Β. Βενιζέλος πετούσε αϊτό (δικέφαλο) και ψάρευε εκκλησιαστικά ψηφαλάκια. Ελπίζω αυτή τη φορά το μνημείο να έχει καλύτερη τύχη. Ε, κύριε Μπαλτά;»
Κι όπως προσθέτει άλλη αρχαιολόγος, «για τη χρήση, γνωρίζουμε ήδη πως, εφόσον ο αρμόδιος υπουργός αναλάβει την ευθύνη να χρεώσει στο αριστερό κόμμα του μια απόφαση που ούτε δεξιές κυβερνήσεις δεν είχαν τολμήσει, εγκρίνοντας ως έχει τη σχετική γνωμοδότηση του ΚΑΣ, θα τοποθετηθεί σταυρός στη στέγη του μνημείου, δίνοντάς του ένα θρησκευτικό συμβολισμό που για κάποιους αποκαθιστά και για κάποιους άλλους αλλοιώνει την πολυπολιτισμική φυσιογνωμία του μνημείου…. ίσως σε 20 χρόνια οι υπηρεσιακά αρμόδιοι ν’ αποκαλούν αυτή την ιστορία του σταυρού “παλιές ιστορίες” και “φαντάσματα του παρελθόντος”».
