Αν οι άνθρωποι μπορούσαν να μιλήσουν απευθείας με τα ζώα, τα φυτά και τον φυσικό κόσμο, ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε την κλιματική αλλαγή θα διέφερε και πώς; Το Goethe-Institut Athen προσκαλεί στο «Ecological Translation/Οικολογική Μετάφραση», ένα πρότζεκτ σε ιδέα-σύλληψη του Alexander Damianos (Νομική Σχολή Πανεπιστημίου του Kent/Institute of Advanced Legal Studies, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου) και σε επιμέλεια της Asya Yaghmurian (Πανεπιστήμιο Τεχνών Βερολίνου) για την κλιματική αλλαγή και την οικολογική μετάφραση. Και όπως εξηγούν, ο όρος «οικολογική μετάφραση» αναφέρεται τόσο στη φαντασιακή δυνατότητα μετάφρασης ανάμεσα στις γλώσσες των ανθρώπων και της μη ανθρώπινης ζωής, αλλά και στην ιδέα μιας «οικολογίας» που αναδύεται μέσα από τη σύζευξη των διάφορων επιστημονικών θεωρήσεων της φύσης και της θέσης των ανθρώπων σε αυτές.
Το εγχείρημα θέτει καίρια και επιτακτικά ερωτήματα που αφορούν τη σχέση μας με το φυσικό περιβάλλον, την τεχνολογία και την επικοινωνία μας με τα (μη) ανθρώπινα όντα. Περιλαμβάνει ένα διήμερο διεπιστημονικό συμπόσιο (Τρίτη 28 Απριλίου, 11.00–18.00, Τετάρτη 29 Απριλίου, 11.00–17.30) με τη συμμετοχή ειδικών από την Ελλάδα και το εξωτερικό και μια εικαστική έκθεση (28 Απριλίου-30 Μαΐου), ενώ συνοδεύεται από παράλληλες δράσεις – ένας συμμετοχικός ηχητικός περίπατος (Δευτέρα 27 Απριλίου, 18.00) λειτουργεί ως εισαγωγή στο πρόγραμμα.
Οπως επισημαίνουν οι διοργανωτές για αυτό το πρωτότυπο και ενδιαφέρον πρότζεκτ, μετά την αναγνώριση νομικής προσωπικότητας στον ποταμό Whanganui στη Νέα Ζηλανδία το 2017, αυξάνεται το ενδιαφέρον για την πιθανότητα δικαιωμάτων των μη ανθρώπινων όντων. Ερευνητές στο πεδίο της βιοακουστικής χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο προσιτές και πανταχού παρούσες τεχνολογίες (αισθητήρες κίνησης, υδρόφωνα, δορυφόρους) για να καταγράψουν και να παρακολουθήσουν ήχους φυτών και ζώων – από τους ήχους νυχτερίδων και φαλαινών μέχρι εκείνους των κοραλλιογενών υφάλων και των φυτών εσωτερικού χώρου. Η μελέτη αυτών των ήχων αλλάζει την αντίληψη και την κατανόηση του φυσικού κόσμου, οδηγώντας κατ’ επέκταση σε νέες προσεγγίσεις και προτάσεις αναφορικά με τη νομοθεσία γύρω από την κλιματική αλλαγή. Για παράδειγμα, οι φάλαινες διαθέτουν τοπικές διαλέκτους βάσει των οποίων ο άνθρωπος συμπεραίνει τις μεταναστευτικές τους συνήθειες, γεγονός που είναι χρήσιμο για την αναδρομολόγηση των εμπορικών πλοίων με στόχο την ελαχιστοποίηση των ναυτικών ατυχημάτων. Τα πουλιά αλλάζουν το τραγούδι τους εν όψει ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως είναι η ξηρασία ή η πλημμύρα.
Ορισμένοι επιστήμονες αξιοποιούν την ευρεία χρήση της τεχνολογίας τηλεπισκόπησης και της τεχνητής νοημοσύνης για να αναπτύξουν αυτό που ισχυρίζονται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει ένα είδος «Google Translate» μεταξύ των ανθρώπων και του φυσικού κόσμου. Υποστηρίζουν ότι η Τ.Ν. μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εντοπιστούν πρότυπα στην επικοινωνία ζώων και φυτών και μάλιστα με τέτοια ακρίβεια ώστε να χαρτογραφηθούν ολόκληρες μη ανθρώπινες γλώσσες. Αν μπορέσουμε να καταλάβουμε τι λένε οι φάλαινες και οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, θα μπορέσουμε και να μεταφράσουμε αυτό που λένε σε μια ανθρώπινη γλώσσα – συγκεκριμένα στα αγγλικά.
Στο συμπόσιο με τίτλο για την «Οικολογική μετάφραση» ειδικοί από τα πεδία του δικαίου, της επιστήμης, της τεχνολογίας, της πολιτικής και της τέχνης θα διερευνήσουν από κοινού τις προεκτάσεις των στρατηγικών που εφαρμόζουν οι ψηφιακοί οικολόγοι, δηλαδή οι «ψηφιακοί υπέρμαχοι της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος». Στην έκθεση που επιμελείται η Asya Yaghmurian παρουσιάζονται έργα οχτώ σύγχρονων δημιουργών, της Κυριακής Γονή, του Abelardo Gil-Fournier, της Nona Inescu, της Agata Ingarden, του Bill Kouligas, της Raffaela Naldi Rossano, της Zoë Paul και της Jenna Sutela. Στο συμπόσιο συμμετέχουν οι: Κατερίνα Γρέγου, Δάφνη Δραγώνα, Armen Avanessian, Alexander Damianos, Adriaan Eeckels, Orit Halpern, Iwona Janicka, Jussi Parikka, Luke Rendell, Max Ritts, Katharina Isabel Schmidt, Pratyusha Sharma, Bernhard Siegert, Tiziana Terranova, Yvonne Volkart και Joanna Zylinska. Στον περίπατο καθοδηγεί η Ελένη Ρήγα. Στην καταληκτική εκδήλωση συνομιλούν η Elahe Rajabiani, ο Περικλής Τερλιξίδης και η Κατερίνα Τερλιξίδου.
info: Goethe-Institut Athen, Ομήρου 14-16, τηλ. 210-3661000. Επιβεβαίωση της παρουσίας σας στο συμπόσιο: [email protected].
