Ενα βραβευμένο καλλιτεχνικό δίδυμο από τον Καναδά, οι Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett οι οποίοι εστιάζουν στη σχέση σώματος, χώρου, χρόνου με το τοπίο να λειτουργεί πάντα ως ενεργός συνομιλητής, ενώ εμπλέκουν τον θεατή κινητοποιώντας τις αισθήσεις του, είναι οι φετινοί νικητές του Βραβείου Τέχνης του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη. Η πρότασή τους «Chronotopia» προκρίθηκε ομόφωνα από την Επιτροπή Αξιολόγησης ανάμεσα σε περισσότερες από 410 προτάσεις απ’ όλον τον κόσμο «για τη στιβαρή εννοιολογική της συγκρότηση, τη σαφήνεια της καλλιτεχνικής της γλώσσας και την τεχνική της αρτιότητα σε σχέση και με τη βιωσιμότητά της».
Η «Chronotopia» είναι μια μεγάλης κλίμακας τοπο-ειδική εγκατάσταση που εξελίσσει την έρευνά τους γύρω από την έννοια της όρασης, ενώ εμπνέεται από τις σχέσεις μεταξύ της Κρήτης, του νερού, του φωτός, του χώρου και του χρόνου. Το έργο αποτελείται από στρώματα οπτικών μυωπικών φακών, τα οποία σχηματίζουν δύο τοξωτά «πανιά» από φως. Η εγκατάσταση καλεί τον θεατή να περιηγηθεί στον χώρο που δημιουργείται και να παρατηρήσει το περιβάλλον μέσα από τους φακούς.
Από το εσωτερικό της εγκατάστασης οι φακοί αποτυπώνουν και εστιάζουν μακρινές εικόνες σε θολωτούς μικρόκοσμους, που μετατοπίζονται με τον άνεμο. Εξω από την εγκατάσταση το σώμα κάθε θεατή φαίνεται σαν ψηφιδωτό, ένα «αφηρημένο φάντασμα».
Η «Chronotopia» λειτουργεί ως σχολιασμός της οπτικής κουλτούρας, όπου η συνύπαρξη στοιχείων που σχετίζονται με διαφορετικές εμπειρίες θέασης συγκροτεί ένα πεδίο πολλαπλών οπτικών και κανονικοτήτων μετατοπίζοντας την ιδέα μιας ενιαίας πραγματικότητας προς μια πιο σύνθετη, συλλογική εμπειρία.
Οι χωρικές διατάξεις συνεργάζονται οργανικά με το τοπίο και επιτυγχάνουν μια ισορροπία ανάμεσα στο έργο και τον χώρο που το φιλοξενεί, ανοίγοντας διαλόγους γύρω από τη συνύπαρξη ανθρώπινων και μη ανθρώπινων μορφών ζωής ανάμεσα στον θεατή και το θέαμα και ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε και σε αυτό που πραγματικά υπάρχει.
Οι Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett είναι βραβευμένοι καλλιτέχνες με έδρα το Calgary/Mohkinstsis στον δυτικό Καναδά. Συνεργάζονται από το 2010, αναπτύσσοντας μια διεπιστημονική πρακτική που περιλαμβάνει in situ εγκαταστάσεις, γλυπτική, light art, τέχνη στον δημόσιο χώρο και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις. Εργα τους έχουν παρουσιαστεί σε μουσεία, φεστιβάλ και δημόσιους χώρους στον Καναδά και διεθνώς αποσπώντας αναγνώριση για την αισθητική τους τόλμη και τη δυναμική τους ένταξη στο εκάστοτε τοπίο.
Η Caitlind r.c. Brown είναι καλλιτέχνιδα και πολιτιστική διοργανώτρια με έργο που εκτείνεται από πειραματικές δράσεις στον δημόσιο χώρο έως συνεργατικά πρότζεκτ. Αποφοίτησε από το Alberta University of the Arts (2010) και τιμήθηκε με το Alumni of Merit Career Award το 2019. Εχει ιδρύσει και συντονίσει πολυάριθμα συλλογικά και συνεργατικά εγχειρήματα.
Ο Wayne Patrick Garrett είναι καλλιτέχνης και μουσικός με πολυεπιστημονικό έργο, που περιλαμβάνει επιτόπιες εγκαταστάσεις, γλυπτική, ήχο και performances. Εκπαιδεύτηκε ως τεχνικός μηχανουργίας στο Southern Alberta Institute of Technology και στην τζαζ μουσική στο Mount Royal University. Εισήλθε στον χώρο της σύγχρονης τέχνης μέσω του Arbour Lake Sghool, μιας πειραματικής καλλιτεχνικής συλλογικότητας στο Calgary, όπου γνώρισε την Caitlind Brown διαμορφώνοντας έτσι την κοινή καλλιτεχνική πορεία τους.
Η «Chronotopia» εξελίσσει την ενασχόληση των καλλιτεχνών με την έννοια της όρασης, όπως αυτή διατυπώνεται σε προηγούμενα έργα τους: Conversations with Time (Setouchi Triennale, Ιαπωνία, 2025), A Whisper in the Eye of the Storm (Northern Alps Art Festival, Ιαπωνία, 2024), And Between Us, An Ocean (Times Art Museum, Κίνα, 2021) και sea/see/saw (Pera Museum, Τουρκία, 2015).
Η Επιτροπή Αξιολόγησης του Βραβείου Τέχνης ξεχώρισε την πρόταση, θεωρώντας ότι οι Brown και Garrett συμβάλλουν ουσιαστικά στον σύγχρονο καλλιτεχνικό διάλογο, προτείνοντας καινοτόμες μεθοδολογίες και πρακτικές που γεφυρώνουν την εννοιολογική σκέψη με τη βιωματική εμπειρία και ενισχύουν τη διαθεματική προσέγγιση της τέχνης διευρύνοντας τα όρια μεταξύ εικαστικής πρακτικής, περιβαλλοντικού και κοινωνικού στοχασμού.
Οπως δηλώνουν οι καλλιτέχνες: «Εργαζόμαστε στο ενδιάμεσο μεταξύ των πραγμάτων – φύση και πολιτισμός, ιδιωτικότητα και κοινότητα, φως και σκοτάδι, ήχος και ακρόαση, Εγώ και Εσύ. Τα έργα μας ανταποκρίνονται στον χώρο επιδιώκοντας τη διεύρυνση της ανθρώπινης εμπειρίας μέσω ριζοσπαστικών πράξεων θέασης, ακρόασης, αίσθησης και ύπαρξης. Πιστεύουμε στην ουτοπική δύναμη της τέχνης να δημιουργεί νέες αντιλήψεις για την καθημερινότητα, να μικραίνει την απόσταση μεταξύ των ανθρώπων και να χτίζει την ανθρώπινη ικανότητά μας για ενσυναίσθηση και διορατικότητα».
Ενας θεσμός για την πρωτοπορία
Είναι η έκτη χρονιά που υλοποιείται το Βραβείο Τέχνης Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, ένας θεσμός που φιλοδοξεί να ενισχύσει την καλλιτεχνική πρωτοπορία όχι μόνο με τη δημιουργία, αλλά και με την επιμέλεια των καλλιτεχνικών προτάσεων και των έργων καθώς και την ένταξή τους σε μια σημαντική συλλογή.
Μέχρι σήμερα το Βραβείο Τέχνης έχουν λάβει οι: Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος και Γιώργος Ρυμενίδης (2019), Ιλεάνα Αρναούτου και Ισμήνη Κινγκ (2022), Μάρω Φασουλή (2023), Αλέξανδρος Λάιος (2023), Ami Yamasaki (2023), Ειρήνη Μίγα (2024), Κατερίνα Νάκου (2024), Στρατής Ταυλαρίδης (2024) και Δανάη Στράτου (2025).
Η Επιτροπή Αξιολόγησης του Βραβείου Τέχνης 2026 απαρτίστηκε από τους/τις:
● Γεώργιο Γυπαράκη, εικαστικό, καθηγητή Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο,
● Πολίνα Κοσμαδάκη, ιστορικό τέχνης, επιμελήτρια Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης, Μουσείο Μπενάκη,
● Σωτήριο Μπαχτσετζή, καλλιτεχνικό διευθυντή Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, ιστορικό τέχνης, αν. καθηγητή Τμήματος Πολιτισμού και Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας,
● Νίκο Ναυρίδη, εικαστικό, καθηγητή Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας,
● Αλέξανδρο Ψυχούλη, εικαστικό, καθηγητή Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
