Συγκρούσεις επικίνδυνες και συγκρούσεις γόνιμες

Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ) που κινητοποιεί κάθε καλοκαίρι την όμορφη πόλη των Χανίων με τις εκδηλώσεις του, φέρνοντας την αφρόκρεμα των διεθνών, σύγχρονων λογοτεχνών και διανοουμένων, καλλιεργώντας τον διάλογο γύρω από τα κρίσιμα ζητήματα της εποχής, επιστρέφει δυναμικά από τις 22 έως τις 28 Ιουνίου. Οι προσπάθειες του Δήμου Χανίων, της Περιφέρειας Κρήτης και του καλλιτεχνικού διευθυντή Μανώλη Πιμπλή στέφονται με επιτυχία, τοποθετώντας τα Χανιά στον ελληνικό και διεθνή πολιτιστικό χάρτη και στη λίστα των σημαντικών ευρωπαϊκών φεστιβάλ βιβλίου.

Το 5ο Φεστιβάλ Χανίων που έχει τίτλο «Ανοιχτές σελίδες, ανοιχτοί ορίζοντες» και κεντρικό θέμα «Κόσμοι σε σύγκρουση» θα απλωθεί και πάλι στο Ενετικό Λιμάνι της πόλης, μεταξύ του Κέντρου Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου και του θεάτρου «Μίκης Θεοδωράκης». Σε μια εποχή όπου οι βεβαιότητες κλονίζονται και τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά δίπολα οξύνονται, το 5ο ΦΒΧ, παρεμβατικό και καίριο, με τη συμμετοχή σημαντικών Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, εκδοτών, μεταφραστών, ακαδημαϊκών και διανοουμένων, θα εστιάσει στις αντιθέσεις που χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο κόσμο: ειρήνη και πόλεμος, ανοιχτά σύνορα και περίκλειστα τείχη, δημοκρατία και άνοδος της Ακροδεξιάς, οικονομική ανάπτυξη και κοινωνικές ανισότητες, νέα ατομικά δικαιώματα και αναβίωση συντηρητικών ταυτοτήτων, πνευματικότητα και φανατισμός, ανθρώπινη δημιουργία και τεχνητή νοημοσύνη κ.ά. Μέσα από τη λογοτεχνία και το δοκίμιο επιχειρεί να αναδείξει τη σύγκρουση όχι μόνο ως ρήξη, αλλά και ως πεδίο συνάντησης, διαλόγου, κατανόησης και συνύπαρξης διαφορετικών κόσμων.

Πριν όμως ανακοινωθεί το πρόγραμμα, η πέμπτη διοργάνωση εμπλουτίζεται με τις «Βιβλιομαχίες», ένα προφεστιβαλικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα με την παρουσία συγγραφέων σε σχολεία του Νομού Χανίων (Νοέμβριος 2025-Απρίλιος 2026). Οι «Βιβλιομαχίες» θα κορυφωθούν με τη διοργάνωση του 1ου Μαθητικού Συνεδρίου Πειραματικών Παρουσιάσεων Λογοτεχνικών Εργων, στα τέλη Απριλίου, στα Χανιά, όπου μαθητικές ομάδες από τα σχολεία που παρακολούθησαν τα εργαστήρια, θα παρουσιάσουν συλλογικές, διακαλλιτεχνικές εργασίες βασισμένες σε λογοτεχνικά έργα της ελληνικής και της παγκόσμιας γραμματείας, και θα ακολουθήσει συζήτηση με το μαθητικό και ενήλικο κοινό.

Ειδικότερα, από τον Φεβρουάριο έως και τον Μάρτιο, επτά Ελληνες δημιουργοί πραγματοποιούν εργαστήρια σε εννέα σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αξιοποιώντας εργαλεία από διαφορετικά πεδία των τεχνών και των γραμμάτων –δημιουργική γραφή, θέατρο, ποίηση, ιστορία, εικαστικά, αφήγηση, μουσική, χορός, κόμικς, νέες τεχνολογίες κ.ά.– με στόχο τη φιλαναγνωσία μέσα από τη δημιουργική προσέγγιση της ελληνόφωνης και παγκόσμιας λογοτεχνίας, και σε σύνδεση με το κεντρικό θέμα του 5ου ΦΒΧ. Εκτός από τη διά ζώσης παρουσία τους, οι επτά δημιουργοί συνεργάζονται και εξ αποστάσεως με τους καθηγητές των σχολείων και με την ομάδα εργασίας του Φεστιβάλ, από το ξεκίνημα του 2026 έως και την υλοποίηση του συνεδρίου.

Συγκεκριμένα, στις 2, 3, 4 και 5 Φεβρουαρίου, ο δημιουργός κόμικς Θανάσης Πέτρου πραγματοποίησε εργαστήριο («Κόμικ και τοπική ιστορία») στο Δημοτικό Σχολείο Καλυβών. Στις 5 και 6 Φεβρουαρίου η συγγραφέας Αμάντα Μιχαλοπούλου υλοποίησε βιωματικό εργαστήριο («Οι λέξεις σώζουν») με ομάδα του Λυκείου Νέας Κυδωνίας με θέμα την εφηβεία και τις ενδοοικογενειακές σχέσεις.

Στις 9, 10 και 11 Φεβρουαρίου, η ποιήτρια και σκηνοθέτρια Ιωάννα Λιούτσια συντόνισε πρόγραμμα στο Λύκειο Σούδας, εστιασμένο στη σχέση του φύλου με τη σύγκρουση, όπως μπορούμε να την προσεγγίσουμε μέσα από την ποίηση και το θέατρο, με στόχο τη δημιουργία μιας πολυμεσικής performance.

Αυτές τις μέρες (17, 18, 19 και 20/2), ο πεζογράφος Θεόδωρος Γρηγοριάδης συντονίζει εκπαιδευτικό πρόγραμμα («Σχολείο, μνήμη και τόπος») για τα σχολεία Κανδάνου και Παλαιόχωρας, εστιάζοντας στη σχέση του σχολείου με την επικοινωνία, τον τόπο και τη μνήμη μέσα από γνωστά ελληνόφωνα λογοτεχνικά κείμενα, και συντονίζοντας παράλληλα ένα εργαστήριο γραφής.

Στις 25, 26 και 27 Φεβρουαρίου, η αφηγήτρια παραμυθιών Αγνή Στρουμπούλη θα εμψυχώσει βιωματικό εργαστήριο («Σταφυλόρωγες οι σφαίρες»: πάλη ή χορός) με θεματικό άξονα τη σύγκρουση μέσα από το λαϊκό παραμύθι αλλά και την περίπτωση του αρχαίου κειμένου «Βατραχομυομαχία», με μαθητές/τριες του Δημοτικού Σχολείου Ανώπολης.

Στο πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου, η συγγραφέας παιδικών βιβλίων Χριστίνα Αποστολίδη θα πραγματοποιήσει εκπαιδευτικό πρόγραμμα («Ολα τα σώματα χορεύουν – Αφαιρώντας τα εμπόδια») στο Δημοτικό Σχολείο Δραπανιά, με κεντρική θεματική την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη μέσα από τον εντοπισμό και την εξάλειψη των εμποδίων που αποκλείουν τα ανάπηρα άτομα από τους διάφορους τομείς της ζωής.

Τέλος, την ίδια περίοδο, η συγγραφέας για παιδιά και εφήβους Μαρία Παπαγιάννη θα υλοποιήσει εργαστήριο («Ακου τα δέντρα») με ομάδα παιδιών από το Γυμνάσιο Αλικιανού, με στόχο τη δημιουργία ενός podcast που θα προκύψει από την έρευνα της ομάδας.

Επιπλέον, για κάθε εργαστήριο έχει συγκροτηθεί μια βιβλιογραφία τριών διαφορετικών βιβλίων, ελληνόφωνων αλλά και από την παγκόσμια λογοτεχνική παραγωγή (εκδόσεις Αγρα, Διόπτρα, Ελληνικές Εκδόσεις, Ερμής, Ηλίβατον, Θράκα, Ικαρος, Καλειδοσκόπιο, Κέδρος, Μεταίχμιο, Νεφέλη, Νήσος, Πατάκη, Ποταμός, Ψυχογιός, Futura), που θα προσφερθεί ως δώρο από το φεστιβάλ προς τις βιβλιοθήκες των σχολικών μονάδων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.