ΦΙΛΕ, καλώς μας ήρθες!

Η συμμετοχή της Ιταλίας ως Τιμώμενης Χώρας στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, τον περασμένο Μάιο, δημιούργησε ισχυρούς δεσμούς ανάμεσα στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο και το Ελληνικό Ιδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού που κυοφόρησε ένα νέο φεστιβάλ, το οποίο θέλει να αναδείξει την ποικιλομορφία και τον πλούτο της σύγχρονης ιταλικής λογοτεχνίας. Ενα φεστιβάλ με «φιλικές» διαθέσεις, αν κρίνουμε από το ακρωνύμιό του.

Ετσι γεννιέται το ΦΙΛΕ., το πρώτο Φεστιβάλ Ιταλικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα, που θα πραγματοποιηθεί από 13 έως 15 Φεβρουαρίου στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών και φέρνει ηχηρά ονόματα της γραφής. Δύο Strega (το κορυφαίο ιταλικό λογοτεχνικό βραβείο), δηλαδή τους Νικολό Αμανίτι και Πάολο Τζορντάνο, τη δημοφιλή συγγραφέα της «Βυθισμένης πολιτείας» Μάρτα Μπαρόνε, τον συγγραφέα και σεναριογράφο Ματέο Μπιάνκι, τον μετρ του αστυνομικού Ντονάτο Καρίζι, την πολυμεταφρασμένη Αντονέλα Λατάντσι, τον συγγραφέα παιδικών βιβλίων Πιερντομένικο Μπακαλάριο, τη Μελάνια Ματζούκο η οποία έχει αφηγηθεί εκ νέου την ιστορία του Βασιλιά Λιρ, τον ακαδημαϊκό Κάρλο Βέτσε, από τους κορυφαίους μελετητές του Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Ο Φραντσέσκο Nέρι, διευθυντής του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών, δηλώνει: «Το ΦΙΛΕ γεννήθηκε από το ζωηρό και αυξανόμενο ενδιαφέρον που εκδηλώνουν οι Ελληνες αναγνώστες και εκδότες για την Ιταλία και τη λογοτεχνία της. Η έναρξη της πρώτης του έκδοσης στην ιστορική έδρα του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου -που στο πέρασμα των χρόνων έχει φιλοξενήσει κεντρικές φωνές της λογοτεχνικής μας παράδοσης, από τον Ουγκαρέτι και τον Μοντάλε έως τον Καλβίνο και τον Μοράβια- σημαίνει ότι εντασσόμαστε σε μια ιστορία ανταλλαγών που συνεχώς ανανεώνεται, δημιουργώντας ολοένα και πιο έντονους και σταθερούς δεσμούς, ευνοώντας την άμεση γνωριμία με τους Ιταλούς συγγραφείς και αναδεικνύοντας εκείνη την αυθόρμητη σχέση συμπάθειας και αμοιβαίου θαυμασμού που ανέκαθεν υπήρχε ανάμεσα στις δύο ακτές του Ιονίου».

Το ΦΙΛΕ περιλαμβάνει μια σειρά εκδηλώσεων και το πρόγραμμα διαρθρώνεται σε πέντε διαφορετικές ενότητες: Συναντήσεις που φέρνουν σε άμεση επικοινωνία Ιταλούς και Ελληνες συγγραφείς/Νέες ελληνικές κυκλοφορίες/Μεταφράσεις συγχρόνων και κλασικών/Οπτικές που καλλιεργούν τον διάλογο με επιστήμες και τέχνες/Εργαστήρια. Τις συναντήσεις θα πλαισιώσουν συγγραφείς, μεταφραστές, δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι του ελληνικού θεσμικού και πολιτιστικού κόσμου.

Το φεστιβάλ ανοίγει με τον Πάολο Τζορντάνο (Παρασκευή 13/2, ώρα 18.30), ο οποίος θα συνομιλήσει με τον διευθυντή της εφημερίδας «Το Βήμα» Περικλή Δημητρολόπουλο, με αφετηρία το μυθιστόρημά του «Τασμανία» (εκδ. Πατάκη, 2025) για την ευθραυστότητα της σύγχρονης εποχής και τη δυνατότητα να μη σταματήσουμε να κατανοούμε και να ελπίζουμε. Ο Νικολό Αμανίτι θα κάνει το φινάλε (Κυριακή 15/2, ώρα 18.30) σε διάλογο με τον δημοσιογράφο Κωνσταντίνο Μοστράτο, για το νόημα του μυθιστορήματός του που μόλις κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Utopia με τίτλο «Αθέατος βίος» και επίκεντρο την ταυτότητα, την επιθυμία και τον έλεγχο, μετατρέποντας μια εσωτερική ιστορία σε καθολική αφήγηση.

Μια αμιγώς γυναικεία συνάντηση, την οποία παρουσιάζει η μεταφράστρια λογοτεχνίας Δήμητρα Δότση, είναι εκείνη που φέρνει σε διάλογο τη Μελάνια Ματζούκο με δύο δικές μας δημιουργούς, τη Μαρία Ηλιού και την Αμάντα Μιχαλοπούλου (Σάββατο 14/2, ώρα 18.30), για να διερευνήσουν τις έννοιες του φεμινισμού σήμερα και να χαρτογραφήσουν τη γυναικεία επιθυμία.

Την ενότητα ΦΙΛΕ:// επιστροφές εγκαινιάζει ο Πιερντομένικο Μπακαλάριο (Σάββατο 14/2, ώρα 11.00), ο οποίος σε διάλογο με τη δημοσιογράφο Ελένη Κορόβηλα θα ρίξει φως στους μηχανισμούς του μαγικού σύμπαντος των βιβλίων για παιδιά. Αργότερα η Μάρτα Μπαρόνε (Σάββατο 14/2, ώρα 19.30) θα συνομιλήσει με τον πολιτικό επιστήμονα και βουλευτή της ΝΕ.ΑΡ. Νάσο Ηλιόπουλο για το βίαιο, αλλά και ευτυχισμένο, Τορίνο των «μολυβένιων χρόνων».

Την Κυριακή 15/2 εγκαινιάζεται η ενότητα ΦΙΛΕ://οπτικές. Ξεκινά ο Ντονάτο Καρίζι (ώρα 12.30) μαζί με τον Δημήτρη Μαμαλούκα -σημαντική φωνή της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας- για να διερευνήσουν πώς η γραφή και ο κινηματογράφος μπορούν να εξερευνήσουν, με διαφορετικά μέσα, τις ίδιες σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ψυχής.

Στη συνέχεια, στις 17.30, τον λόγο παίρνουν οι καθηγητές Κάρλο Βέτσε και Ιωάννης Τσόλκας, καθηγητής Ιστορίας της Ιταλικής Λογοτεχνίας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, για να αναλύσουν τους τρόπους με τους οποίους η πολυδιάστατη μορφή του Λεονάρντο ντα Βίντσι συνεχίζει να μιλάει με αμείωτη γοητεία σε κάθε εποχή και σε κάθε αφηγηματική μορφή.

Η πιο εξαιρετικά συμμετοχική διάσταση του φεστιβάλ βρίσκει εκπλήρωση με το ΦΙΛΕ://εργαστήριο, όπου οι συγγραφείς Ματέο Μπιάνκι και Αντονέλα Λατάντσι θα συνομιλήσουν με θέμα «Γράφοντας για τον εαυτό μας, γράφοντας για τον άλλον: το σύνορο που μας ενώνει» (Σάββατο 14/2, ώρα 12.30). Ομως και τις μέρες που προηγούνται του φεστιβάλ θα γίνει Εργαστήριο Ανάγνωσης (Τετάρτη 11/2, ώρα 18.30 / Πέμπτη 12/2, ώρα 18.30 / Σάββατο 14/2, ώρα 10.30).

Το ΦΙΛΕ διοργανώνεται σε συνεργασία με το Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και την εταιρεία Giri di parole. Υπό την αιγίδα της AIE-Ιταλική Ενωση Εκδοτών και του ιταλικού Κέντρου για το Βιβλίο και την Ανάγνωση-CEPELL.