Τι κάνει κάποιος όταν του δοθεί η ευκαιρία να ασκήσει εξουσία σε ανθρώπους, να τους χειραγωγήσει, να τους «βασανίσει», να καταστεί ο απόλυτος ελεγκτής κάθε κίνησής τους; Η διήμερη, οκτάωρη συνολικά, περφόρμανς που έγινε χθες και προχθές στην πλατεία Αριστοτέλους αποκάλυψε τη βίαιη συμπεριφορά των εφήβων, τη διερευνητική διάθεση των μεγαλύτερων, ακόμη και την παιγνιώδη αλλά σαδιστική στάση που μπορεί να επιδείξουν μικρά παιδιά. Κι όλα τούτα γίνονται ακόμη πιο αποκαλυπτικά λαμβάνοντας υπόψη ότι συνέβησαν σε δημόσιο χώρο, σε κοινή θέα!
Το δρώμενο με τίτλο «Tempo Performance Μακράς Διάρκειας» έλαβε χώρα μέσα σε κύκλο διαμέτρου 10 μέτρων εντός του οποίου κινούνταν για τέσσερις ώρες τρεις καλλιτέχνες (Βιργινία Μαστρογιαννάκη, Αλέξανδρος Μιχαήλ, Γιάννης Παππάς) υπακούοντας στον ρυθμό που επέλεγαν κάθε φορά οι περαστικοί, κάνοντας χρήση τεσσάρων κουμπιών που αντιστοιχούσαν σε τέσσερις διαφορετικούς ρυθμούς (από αργό μέχρι πολύ γρήγορο). Κάνοντας δηλαδή ουσιαστικά χρήση του δικαιώματος που έδιναν οι καλλιτέχνες να τους ορίζουν την κίνηση και τελικά την ίδια τη ζωή.
Πείραμα
Η παράσταση αποτελούσε, όπως έλεγαν οι καλλιτέχνες στο σχετικό δελτίο Τύπου, «ένα ιδιαίτερο πείραμα ισορροπίας, ελέγχου και ανατροπής». Τι συνέβη λοιπόν; «Δυο παρέες εφήβων, αγοριών, ήταν ιδιαίτερα σκληρές με το πάτημα των κουμπιών» μας λέει η κ. Μαστρογιαννάκη «και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ προχώρησαν και ακόμα περισσότερο πετώντας αντικείμενο σε έναν από εμάς». Τη ρωτάμε τι συμπέρασμα εξάγει και απαντά «νομίζω ότι αυτό είμαστε, έτσι τα μεγαλώνουμε αυτά τα παιδιά ή έτσι μεγαλώνουν από τις εμπειρίες τους. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όμως είχαν όσα έγιναν μετά το τέλος του δρώμενου, όταν οι παρέες παρέμεναν εκεί, οπότε κατευθυνθήκαμε σε αυτούς, καταργήσαμε δηλαδή τους διακριτούς μέχρι τότε ρόλους μας, αποκτήσαμε ανθρώπινη υπόσταση και μιλήσαμε μαζί τους, για να τους εξηγήσουμε τι κάναμε και να ρωτήσουμε γιατί είχαν αυτή τη συμπεριφορά, και τότε άλλαξαν, μεταμορφώθηκαν, άλλαξε τελείως η στάση τους, ξανάγιναν παιδιά…».
Και γιατί έκαναν ό,τι έκαναν αυτά τα παιδιά; Μα γιατί, όπως διακριβώθηκε, θεώρησαν ότι το δρώμενο τούς αφαιρούσε δημόσιο χώρο, τον χώρο τους, εκεί που παίζουν και φλερτάρουν ή και μαλώνουν. Κι εφόσον έτσι έχουν τα πράγματα σε τσιμεντουπούλεις όπως η Θεσσαλονίκη, τότε η υπόθεση του τρόπου χρήσης του δημόσιου χώρου και η σκέψη ότι το αστικό τοπίο και η διαμόρφωσή του είναι μία από τις αιτίες δημιουργίας βίας είναι τουλάχιστον ενδιαφέρουσα.
Ελεγχος
Στο ερώτημα πώς αντέδρασαν στο δρώμενο οι μεγαλύτεροι, η κ. Μαστρογιαννάκη απαντά ότι «η στάση τους δεν ήταν αμήχανη, δεν ήταν καν διερευνητική: στάθηκαν μέσα στην πλατεία γύρω από τον κύκλο μέσα στον οποίο εμείς κινούμασταν και προσπαθούσαν να καταλάβουν τι συμβαίνει χωρίς καν να πατήσουν κάποιο από τα κουμπιά για να μας δώσουν τον ρυθμό που θα επέλεγαν». Παθητική θέαση; Πάντως άκρως ενδιαφέρον ήταν και το περιστατικό που καταγράφηκε στο περιθώριο της δράσης καθώς μια οικογένεια είχε σταματήσει στο σημείο μαζί με τη μικρή τους κόρη, η οποία για ένα διάστημα έκανε χρήση των κουμπιών. Οταν η μητέρα κάλεσε την μικρή (περίπου 7 ετών) να αποχωρήσουν, αυτή σχολίασε: «Μα γιατί να φύγουμε; Δεν βλέπεις ότι τους ελέγχω;»!
Σημειώνουμε ότι οι τρεις καλλιτέχνες είχαν συναντηθεί πρώτη φορά με το Marina Abramovic Institute και τον οργανισμό ΝΕΟΝ στη μακράς διάρκειας performance-έκθεση με τίτλο AS ONE (Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα, 2016) και έκτοτε έχουν πραγματοποιήσει περφόρμανς μεγάλης διάρκειας στην Κύπρο, τη Βενετία, το Αϊβαλί και την Κωνσταντινούπολη.
Η παραγωγή ήταν της «vatiras», ο σχεδιασμός της ηχητικής εγκατάστασης έγινε από τον Θεόδωρο Κλεισιάρη (Kleissonic), η οπτική επικοινωνία από την Εύα Τεμπονέρα, η τεκμηρίωση από τον Χρήστο Κυριαζίδη και για την επικοινωνία εργάστηκε η Λία Κεσοπούλου. Η δράση είχε την οικονομική υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και την υποστήριξη του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ.
