«Δεν θα βγάλω λόγο – Ξεχάστε το! Θα πω μόνο ένα τραγούδι, το δικό μου τραγούδι, αυτό που μου έδωσε ο Γούντι (σ.σ. Αλεν) και έγινε δικό μου. Και είμαι ευγνώμων γι’ αυτό, παρότι δεν είναι και κάτι δύσκολο – μη νομίζετε». Αυτά είχε πει η Νταϊάν Κίτον σαν ανέβηκε να παραλάβει από τα χέρια του Γούντι Αλεν το βραβείο για τη συνολική προσφορά της από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου (AFI) το 2017. Ανέβηκε, γέλασε με ένα αστείο του παλιού φίλου, συντρόφου, μέντορα και σκηνοθέτη, δεν έβγαλε λόγο (όπως είπε) και τραγούδησε «seems like old times, here, with you» καταχειροκροτούμενη, με όλους τους φίλους και ηθοποιούς της γενιάς της, και όχι μόνο, να είναι συγκινημένοι στο κοινό. Το κομμάτι είναι από την ταινία «Νευρικός εραστής» («Annie Hall» ο πρωτότυπος, αγγλικός τίτλος), στην οποία πρωταγωνίστησε και κέρδισε για την ερμηνεία της το Οσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου το 1977, σαράντα χρόνια ακριβώς πριν παραλάβει το βραβείο της από το AFI.
Ο τρόπος που μίλησε εκείνη τη βραδιά είναι ενδεικτικός του ποια ήταν η Νταϊάν Κίτον: μια γυναίκα που έπαιζε υπέροχα, είχε μοναδικό, δικό της, μη αντιγράψιμο στιλ (από την ερμηνεία έως τα ρούχα και το περπάτημα ακόμα) αλλά δεν μπορούσες να την κατατάξεις εύκολα σε μια κατηγορία. Αταξινόμητη – αυτό ήταν. Και ήταν έτσι έως το τέλος της ζωής της, που ήρθε επίσης με «μη αντιγράψιμο» τρόπο – αν μπορούμε να πούμε κάτι τέτοιο: κανείς δεν το περίμενε. Δεν το πιστεύαμε καν όταν το ακούσαμε προχθές το πρωί, 11/10, όταν διαβάσαμε την είδηση στα ξένα ΜΜΕ.
Μα… δεν ήταν άρρωστη, δεν ήταν καν τόσο μεγάλη (79 ετών για τη σημερινή εποχή είναι μια χαρά ηλικία), δεν είχαμε ακούσει τίποτα άσχημο για την υγεία της! Κι όμως, κάποια ασθένεια, η οποία δεν έχει γίνει γνωστή, την ταλαιπωρούσε τους τελευταίους μήνες και οι πολύ στενοί της άνθρωποι γνώριζαν μόνο -ούτε καν οι παλιοί της φίλοι δεν ήξεραν!- ενώ κάποια μόνο στοιχεία έδειχναν πως κάτι δεν πάει απολύτως καλά: είχε σταματήσει τις προηγούμενες εβδομάδες να βγάζει η ίδια βόλτα τον αγαπημένο της σκύλο, κάτι που έκανε ανελλιπώς «με αέρα παλιού Χόλιγουντ», όπως έλεγαν όσοι την έβλεπαν, και είχε βάλει προς πώληση και το αγαπημένο της σπίτι, το οποίο ανακαίνιζε με τεράστια εμμονή στη λεπτομέρεια επί 8 χρόνια και μόλις το 2017 πήγε να ζήσει εκεί. Αυτά ήταν δύο στοιχεία που έδειχναν πως κάτι έχει αλλάξει στη ρουτίνα της.
Η Κίτον ήταν ένας άνθρωπος της ρουτίνας, είναι η αλήθεια – δεν τη ζούσαμε κάθε μέρα (επίσης αλήθεια) αλλά μπορούσες να το δεις και μέσα από τους ρόλους της και από την όποια πιο ιδιωτική ζωή άφηνε να φανεί προς τα έξω: ήταν δεόντως απόμακρη (το ζήσαμε και προσωπικά την πρώτη φορά που την είδαμε από πολύ κοντά στην Μπερλινάλε πριν από κάποια χρόνια – δεν ήταν και η πλέον ευγενής με κοινό και δημοσιογράφους) αλλά όχι με την έννοια της αγένειας, αλλά της οριοθέτησης ενός πλαισίου που έθετε η ίδια και κανείς δεν μπορούσε να μην το σεβαστεί. Ηταν η Νταϊάν Κίτον: το κορίτσι που μεγάλωσε ως Νταϊάν Χολ (εξ ου και ο Γούντι Αλεν προς τιμήν της ίδιας, που ήταν και το κορίτσι του τότε, ονόμασε την ταινία «Annie Hall»).
Γεννήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 1946, αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο, στην Πόλη των Αγγέλων. Θέλησε να γίνει ηθοποιός, σπούδασε θέατρο και αμέσως μετά τις σπουδές της έπαιρνε μέρος σχεδόν σε όποια οντισιόν μπορούσε: κάπως έτσι πήγε και στο κάστινγκ για τον «Νονό» (1972) δίχως να ξέρει καν το σενάριο: «Ηθελα απλώς δουλειά! Ευτυχώς ο Αλ Πατσίνο, ήδη γνωστός, κάτι είδε σε μένα, κάπως ταιριάζαμε ως ζευγάρι και πρέπει να είπε μια καλή κουβέντα στον Κόπολα τότε και πήρα τον ρόλο. Φαντάζεσαι να μη γινόταν αυτό;» είχε δηλώσει παλαιότερα. «Ο Κόπολα με θεωρούσε “εκκεντρική” και αυτό του άρεσε» είχε πει συμπληρωματικά (δεν είναι τυχαίο πως κράτησε τον ρόλο της Κέι Κορλεόνε σε κάθε συνέχεια της ταινίας, και στον «Νονό 2» το 1974 και στην τελευταία ταινία της τριλογίας το 1990).
Εκκεντρική
Ναι, ήταν μια εκκεντρική περσόνα: κάπως ανδρόγυνη, αλλά με έναν δικό της μοναδικό τρόπο, που ήταν σαν να αποφεύγει παρά να αγκαλιάζει και την αντρική και τη γυναικεία της φύση. Δεν ήταν γλυκανάλατη, ούτε η τυπική σταρ του Χόλιγουντ. Απέφευγε την υπερβολική λάμψη, ωστόσο ήθελε να ξεχωρίζει αλλά με δική της επιλογή: παντού θα την έβλεπες με τα χαρακτηριστικά καπέλα, τα γυαλιά, τις γραβάτες και τα φαρδιά φορέματα με σφιχτή ζώνη πάνω από τη μέση ή τα φαρδιά παντελόνια. Με μια κίνηση που έμοιαζε αφοπλιστικά αμήχανη, αλλά και συνειδητή – κάτι που την έκανε γοητευτική, δίχως να είναι η απίστευτα όμορφη γυναίκα (με τα τυπικά έστω δεδομένα). Ηταν αρκετά κρυψίνους, ωστόσο είχε μιλήσει ανοιχτά για τις δυσκολίες της: τη μάχη με τη βουλιμία, αλλά και με ιατρικές προκλήσεις όπως ο καρκίνος του δέρματος. Δεν έκρυβε πως είχε στιγμές που αισθανόταν πως οι επιθυμίες της, οι ανασφάλειες και οι αποφάσεις της είχαν κόστος: «Ο,τι χαρακτηριστικό κι αν έχεις, χειροτερεύει όσο περνά ο καιρός», έλεγε, αναφερόμενη στην ανθρώπινη φθορά, αλλά και στη δύναμη της αυτογνωσίας που αναπτύσσεται μέσα από τις δυσκολίες.
«Την αγάπησα βαθιά… ακόμα τη λατρεύω. Μου άλλαξε τη ζωή» είχε δηλώσει ο Γούντι Αλεν, με τον οποίο ήταν ζευγάρι τη δεκαετία του ’70, κάτι που καθόρισε και τους ίδιους αλλά και το ίδιο το αμερικανικό σινεμά: «Η εκκεντρική, αφοπλιστικά ειλικρινής παρουσία της ή σε κάνει να τη λατρέψεις ή να μην την καταλάβεις ποτέ. Δεν είναι απίστευτα γοητευτικό αυτό;» είχε πει. Με την ίδια να απαντάει: «Ημασταν υπέροχο ζευγάρι… για κωμωδία». Τον είχε τον αυτοσαρκασμό η Νταϊάν Κίτον. Γι’ αυτό ίσως και δεν παντρεύτηκε ποτέ, ενώ υιοθέτησε τα δύο της παιδιά: «Εχοντας καριέρα ήρθα στη μητρότητα πιο αργά, δεν ήμουν παντρεμένη και δεν είχα ποτέ μια τόσο εμπιστευτική σχέση με έναν άντρα – και η εμπιστοσύνη είναι εκεί που βρίσκεται η πραγματική δύναμη της αγάπης. Εμπιστεύτηκα όμως σκηνοθέτες και άνδρες ηθοποιούς – ε, νομίζω αρκεί!»… Αυτοσαρκασμός, άρνηση για τελειότητα, σταθερότητα στις επιλογές, μη αυτάρεσκη ειλικρίνεια: αυτό βλέπουμε σχεδόν σε όλες της τις ταινίες σε μια καριέρα πάνω από 50 έτη («The Godfather», «Love and Death», «Annie Hall», «Reds», «Father of the Bride», «Manhattan Murder Mystery», «Something’s Gotta Give», «Book Club» κ.ά.) με γυρίσματα που έκανε έως και το 2023, με ένα Οσκαρ (και ακόμα τέσσερις υποψηφιότητες), δύο Χρυσές Σφαίρες, ένα Bafta και ένα AFI Life Achievement Award, με πολλά σπίτια και σκυλιά και με έναν ιδιαίτερο τρόπο να «περπατά» τόσο στην τέχνη όσο και στη ζωή.
-320x213.jpg)
