Μοναδικό εύρημα το μνημείο της Παπούρας, προκαλεί θαυμασμό με τη σπάνια κυκλική, δαιδαλώδη αρχιτεκτονική σύλληψη, το μέγεθος διαμέτρου 48-50 μ., τη θαυμαστή θέση του πάνω από την πεδιάδα του Καστελλίου και εξάπτει τη φαντασία η χρήση του. Τα πρώτα ευρήματα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για λατρευτικό ιερό, αλλά αυτό θα τεκμηριωθεί μόνο μετά την ολοκλήρωση της ανασκαφής.
Η σπουδαία ανακάλυψη έχει συσπειρώσει γύρω της φορείς και προσωπικότητες που αντιστέκονται στα σχέδια της κυβέρνησης. Ως γνωστόν σε απόσταση αναπνοής από το εύρημα πρόκειται να τοποθετηθεί ραντάρ για τις ανάγκες του νέου διεθνούς αεροδρομίου Ηρακλείου, στο πλαίσιο του οποίου διεξήχθη και η ανασκαφική έρευνα στον λόφο Παπούρα που έφερε στο φως τη σπουδαία ανακάλυψη.
Τη θετική τους γνωμοδότηση έδωσαν μάλιστα τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (9-7-2025) με μόνο μία αρνητική ψήφο (προς τιμήν της, της Χρυσούλας Καραδήμα, αρχαιολόγου, προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης). Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είχε χαιρετίσει την απόφαση του ΚΑΣ λέγοντας μεταξύ άλλων: «Η τελική λύση διασφαλίζει τόσο την πλήρη προστασία και ανάδειξη του μνημείου όσο και την ασφάλεια των πτήσεων του νέου αεροδρομίου».
Απόψε στις 7.00 λοιπόν στο Κηποθέατρο «Νίκος Καζαντζάκης» στο Ηράκλειο διοργανώνουν εκδήλωση διαμαρτυρίας ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας και φορείς που έχουν ταχθεί από την πρώτη στιγμή υπέρ της σωτηρίας και της ανάδειξής του σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο. Ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας, Βασίλης Κεγκέρογλου, απευθύνει για απόψε ανοιχτό κάλεσμα σε όλους τους πολίτες, ενώ ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων «ενώνει τη φωνή του ενάντια στην επιχειρούμενη καταστροφή του σπουδαίου μινωικού μνημείου και απαιτεί την πραγματική προστασία και ανάδειξή του» όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του και ζητάει:
● Να αναζητηθεί άλλο σημείο κατασκευής του ραντάρ.
● Να μην επιτραπεί η ανέγερση οποιασδήποτε σύγχρονης κατασκευής στον λόφο Παπούρα.
● Να ολοκληρωθεί η ανασκαφή του μνημείου και η αρχαιολογική διερεύνηση του περιβάλλοντος χώρου, ώστε να κηρυχθεί και να αναδειχθεί ως επισκέψιμος χώρος.
● Να μην προχωρήσουν οι εργασίες στον λόφο Παπούρα πριν από τις οριστικές αποφάσεις.
● Να κηρυχθεί ο λόφος Παπούρα αρχαιολογικός χώρος μείζονος σημασίας, σύμφωνα και με την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.
Στην εκδήλωση θα απευθύνουν χαιρετισμούς εκπρόσωποι του δήμου και των φορέων και θα ακολουθήσει καλλιτεχνικό πρόγραμμα με θεατρικό δρώμενο (επιμέλεια Τόνια Μουμούρη) και μουσική εκδήλωση με τους μουσικούς Μαρία Κώτη, Χάρη Παναγιωτάκη, Μανώλη Μανουσάκη, Γιάννη Κασσωτάκη, Δημήτρη Ζαχαριουδάκη, Μίνω Σωμαράκη, Γιώργο Περοβολαράκη, Γιάννη Λιναρδάκη, Νικόλα Χριστόπουλο, Σάκη Πολύζο, Κωστή Αβυσσινό.
Θυμίζουμε ότι αρχές Ιουλίου είχαν δημοσιοποιήσει κείμενο διαμαρτυρίας για τη σχεδιαζόμενη καταστροφή 114 Ελληνες και ξένοι σημαντικοί αρχαιολόγοι πεδίου της κρητικής αρχαιολογίας των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών. Ανάμεσά τους εκπρόσωποι της Βρετανικής και της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής που δραστηριοποιούνται στην Κνωσό και στη Φαιστό, διακεκριμένοι Αμερικανοί και Βέλγοι ανασκαφείς μεγάλων μινωικών θέσεων, επίτιμοι διευθυντές Εφορειών Αρχαιοτήτων της Κρήτης και του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου, κορυφαίοι επιστήμονες της μινωικής και της μεταμινωικής αρχαιολογίας από Πανεπιστήμια όλου του κόσμου (όπως ανέφερε δημοσίευμα του Μάριου Διονέλλη στις 10/7 στην «Εφ.Συν.» με τίτλο «Ημέρα ντροπής για την Αρχαιολογία – “Ναι” από το ΚΑΣ για ραντάρ στην Παπούρα»).
Οι 114 επιστήμονες έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας ότι η σχεδιαζόμενη παρέμβαση θα «βλάψει ανεπανόρθωτα το μνημείο παραβιάζοντας κατάφωρα τις διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου 4858/2021». Από την πλευρά του ο ΣΕΑ έχει επισημάνει ότι «καμία μελέτη δεν έχει εκπονηθεί για τη συντήρηση ή στερέωσή του» και ότι «η ευάλωτη τοιχοποιία του επιτάσσει τη στέγασή του, που δεν μπορεί να συνυπάρξει με την κατασκευή ραντάρ». Επίσης ζητείται η οριοθέτηση ολόκληρου του λόφου ως αρχαιολογικού χώρου και ο χαρακτηρισμός του μνημείου ως «μείζονος σημασίας».
Στην ίδια γραμμή και το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης που αποφάσισε ομόφωνα (25/7/2025) την έκδοση ψηφίσματος με θέμα: «Να προστατευτεί το μοναδικό εύρημα 8 στον λόφο Παπούρα! Να μην επιτρέψουμε να εγκατασταθεί ραντάρ δίπλα στο μνημείο».
Τη διαφωνία της στην εγκατάσταση ραντάρ εξέφρασε ομόφωνα και η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ/Τμήμα Ανατολικής Κρήτης.
