Φέρνοντας το παρελθόν στο σήμερα, με το βλέμμα στο αύριο

Αν δεν αποτελεί είδηση ότι η Εθνική Λυρική Σκηνή για την καλλιτεχνική περίοδο 2025-26 ετοιμάζει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα με διεθνείς συμπαραγωγές, πρωτότυπες δημιουργίες και κορυφαίες συνεργασίες, είναι επειδή μας έχει καλομάθει τα τελευταία χρόνια. Και ναι, επιτέλους πρώτη φορά θα σκορπίσει λίγη από τη λάμψη της στον κόσμο, καθώς δύο παραγωγές της θα ταξιδέψουν στο εξωτερικό. «Η ΕΛΣ κατατάσσεται, πλέον, μεταξύ των πρωτοπόρων οργανισμών του είδους της, σε παγκόσμια κλίμακα. Ποτέ άλλοτε η Λυρική μας δεν είχε τέτοια ακτινοβολία και τέτοια απήχηση και αυτό το πιστώνονται στο ακέραιο, οι άνθρωποί της», όπως αναφέρει σχετικά και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Ανάμεσα σε επτά νέες παραγωγές όπερας και χορού, πέντε αναβιώσεις επιτυχημένων παραγωγών και μια συναυλιακή παρουσίαση, περιλαμβάνονται δύο εκπλήξεις που, αντλώντας έμπνευση αφενός από την ιστορία της όπερας στην Ελλάδα και αφετέρου από την προσωπική διαδρομή του ίδιου του καλλιτεχνικού διευθυντή του θεσμού, έχουν ιδιαίτερη ιστορική, καλλιτεχνική και συναισθηματική βαρύτητα, ενώ εντάσσονται απολύτως στο πλαίσιο του φετινού τίτλου του προγράμματος που είναι «Η όπερα του μέλλοντος από τη μήτρα του παρελθόντος». Πρόκειται για την πρώτη στον 21ο αιώνα εμφάνιση της ΕΛΣ στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου με τη «Μήδεια» του Κερουμπίνι, που έχει μείνει στην ιστορία για την παράσταση του 1961, με συγκλονιστική ερμηνεία της Μαρίας Κάλλας τότε, αλλά και τους θρυλικούς συντελεστές Αλέξη Μινωτή στη σκηνοθεσία και Γιάννη Τσαρούχη στα σκηνικά και τα κοστούμια. Η νέα παράσταση θα δοθεί στις 20 Ιουνίου 2026 – με δεδομένο και το γεγονός ότι τουλάχιστον για τις τρεις επόμενες σεζόν θα είναι κλειστό το Ηρώδειο.

Κι ακόμα, η εμβληματική παράσταση «Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα» που είχαν συνδημιουργήσει η πρωτοποριακή Ομάδα Εδάφους και ο Δημήτρης Παπαϊωάννου (ο οποίος υπέγραφε τη σύλληψη, τη σκηνοθεσία, τη χορογραφία και τον εικαστικό σχεδιασμό) πριν από τρεις δεκαετίες, το 1995, σε μουσική του σημερινού καλλιτεχνικού διευθυντή της ΕΛΣ Γιώργου Κουμεντάκη, θα παρουσιαστεί τώρα, μάλιστα σε μουσική διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή, για 10 παραστάσεις τον ερχόμενο Ιανουάριο, σηματοδοτώντας και την πρώτη σκηνική «συνάντηση» έπειτα από πολλά χρόνια των πάλαι ποτέ στενών συνεργατών Κουμεντάκη και Παπαϊωάννου.

Αλλά φυσικά πολυαναμενόμενη είναι και η «Τζοκόντα» του Αμίλκαρε Πονκιέλι σε σκηνοθεσία του καλλιτεχνικού διευθυντή της Βασιλικής Οπερας του Λονδίνου Ολιβερ Μίερς και συμπαραγωγή με το Πασχαλινό Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ, για επτά παραστάσεις τον Οκτώβριο και Νοέμβριο, αλλά και η πρώτη αυθεντική Κάρμεν του 1875, όπως την είχε επιβλέψει ο Μπιζέ πριν από 151 χρόνια, από το Κέντρο της Γαλλικής Ρομαντικής Μουσικής Palazzetto Bru Zane και τις όπερες της Ρουέν και των Βερσαλιών, του χρόνου την άνοιξη.

Στις νέες παραγωγές το βαρύτιμο παρελθόν γίνεται εφαλτήριο όχι μόνο για το παρόν αλλά και για το μέλλον, αναδεικνύοντας την ιστορία της Λυρικής. Εχοντας μια αξιοζήλευτη κληρονομιά στην πορεία των 85 χρόνων της δεν είναι κρίμα αυτή να μένει αναξιοποίητη στις αποθήκες της; Ετσι, μέσα από τις νέες παραγωγές θα έρθουν στο φως σκηνικά, κοστούμια και αντικείμενα ανυπολόγιστης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας από παραστάσεις που υπέγραψαν κορυφαίοι σκηνοθέτες, σκηνογράφοι, ενδυματολόγοι, ζωγράφοι, εικαστικοί όπως οι Γιάννης Τσαρούχης, Αλέξης Μινωτής, Τζόρτζιο ντε Κίρικο, Λίνα Βερτμίλερ, Μιχάλης Κακογιάννης, Ντίνος Γιαννόπουλος, Αντώνης Φωκάς, Γιώργος Πάτσας, Νίκος Γεωργιάδης, Ρενάτο Μόρντο, Γιάννης Μετζικώφ, Νίκος Πετρόπουλος, Γιάννης Κόκκος κ.ά.

Αυτά τα στοιχεία από τις ιστορικές παραγωγές της ΕΛΣ καθώς και σπάνιο φωτογραφικό, βιντεοληπτικό υλικό και πολύτιμα βιβλία θα αξιοποιηθούν και μάλιστα ως δομικό στοιχείο για δύο νέες παραγωγές, την προαναφερθείσα Μήδεια στην Επίδαυρο και την «Αννα Μπολένα» στο «Νιάρχος», για έξι παραστάσεις τον Μάρτιο και Απρίλιο του 2026. Το αριστούργημα του Ντονιτσέτι που είχε παρουσιαστεί πενήντα χρόνια πριν σε σκηνικά και κοστούμια του σπουδαίου Νίκου Γεωργιάδη και σκηνοθεσία του Ντίνου Γιαννόπουλου, επιστρέφει σε μια νέα παραγωγή σε σκηνοθεσία Θέμελη Γλυνάτση.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το αφιέρωμα στις εμβληματικές δουλειές του, επί μισό αιώνα, συνεργάτη της ΕΛΣ και πολύπλευρου οπερατικού καλλιτέχνη Νίκου Πετρόπουλου που υπογράφει σκηνοθεσία, σκηνικά και κοστούμια, στο μοναδικό οπερατικό θρίλερ «Τόσκα» του Τζάκομο Πουτσίνι (για εννιά παραστάσεις μέσα στον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο και τον προσεχή Ιανουάριο) και στην «Τραβιάτα» του Βέρντι. Αλλωστε είναι αυτή η Τραβιάτα που το ελληνικό κοινό θα απολαύσει του χρόνου τον Ιούλιο, στο κλείσιμο της σεζόν, κι ύστερα θα παρουσιαστεί στη Σενζέν της Κίνας. Η ίδια παραγωγή μαζί με το μπαλέτο «Χρυσή Εποχή», του διευθυντή του μπαλέτου της ΕΛΣ Κωνσταντίνου Ρήγου, θα περιοδεύσει σε Ιταλία και Κύπρο. Κι αυτές είναι οι δύο παραγωγές που πρώτη φορά ταξιδεύουν την ΕΛΣ στο εξωτερικό με το σύνολο του καλλιτεχνικού οπερατικού και χορευτικού δυναμικού της.

Νωρίτερα, στις 27 Σεπτεμβρίου η ΕΛΣ μάς συστήνει σε συναυλιακή μορφή πρώτη φορά τη «Flora mirabilis», το άγνωστο διαμάντι της Επτανησιακής Σχολής του 19ου αι., του κοσμοπολίτη Κερκυραίου μουσουργού Σπυρίδωνος-Φιλίσκου Σαμάρα, με την αποκατάσταση ενορχήστρωσης και την επιμέλεια έκδοσης από τον Γιάννη Σαμπροβαλάκη και το Κέντρο Ελληνικής Μουσικής.

Στις 13 Νοεμβρίου υπογραμμίζεται ο διεθνής χαρακτήρας της ΕΛΣ με το γεγονός ότι θα φιλοξενήσει πρώτη φορά την τελετή των «Οσκαρ της Οπερας», όπως έχουν χαρακτηριστεί τα International Opera Awards – Διεθνή Βραβεία Οπερας, μια διοργάνωση που αποτελεί ορόσημο στη διεθνή οπερατική ατζέντα.

Για το κοινό του χορού παρουσιάζονται τρεις παραγωγές μπαλέτου: η νέα παραγωγή της «Ζιζέλ» για εννιά παραστάσεις Δεκέμβριο/Ιανουάριο), ενώ επιστρέφει «Η λίμνη των κύκνων» (οκτώ παραστάσεις Μάρτιο/Απρίλιο) μέσα από την ανανεωτική χορογραφική ματιά του Κωνσταντίνου Ρήγου που υπογράφει και τη «Χρυσή εποχή», η οποία θα ανέβει ξανά του χρόνου τον Μάιο.

Στις αναβιώσεις ανήκει και το κύκνειο άσμα του Βέρντι «Φάλσταφ», που έρχεται στη Λυρική για έξι παραστάσεις (Φεβρουάριο/Μάρτιο 2026). Δεν λείπει και η νέα παραγωγή μιούζικαλ για όλη την οικογένεια: πρόκειται για την «Ιζαντόρα Ντακ» των Στέλλας Μιχαηλίδου – Κώστα Βόμβολου που παρουσιάζεται για οκτώ παραστάσεις μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων (Δεκέμβριο/Ιανουάριο).

ℹ️ Ξεκινά σήμερα η προπώληση των εισιτηρίων για τις παραγωγές Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου από τα Ταμεία της ΕΛΣ και την ticketservices.gr.