Διεθνείς προσωπικότητες της τέχνης, όπως οι Τιάγκο Ροντρίγκεζ, Ρομέο Καστελούτσι και Ιζαμπέλ Ιπέρ, Μπένχαμιν Λαμπατούτ και Μιράντα Τζουλάι. Νέοι δημιουργοί, εκπρόσωποι της γενιάς Ζ, όπως οι Γιώργος Κουτλής και Μάριο Μπανούσι, αλλά και πολλές εκπλήξεις επιφυλάσσει το φετινό πρόγραμμα της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση. Αρκεί να επισημάνουμε ότι η σεζόν αρχίζει στις 5 Οκτωβρίου με την πρώτη εμφάνιση στην Ελλάδα των Νατ Ράνταλ και Αννα Μπρέκον και με το αναπάντεχο έργο τους «The Second Woman» -κάτι ανάμεσα σε 24ωρο happening και πρωτόγνωρο θεατρικό μαραθώνιο-, στο οποίο σκηνοθετούν τη Στεφανία Γουλιώτη να ερμηνεύει την ίδια σκηνή 100 φορές με 100 διαφορετικούς παρτενέρ, αποτυπώνοντας την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων σε κάθε νέα συνάντηση. Αλλωστε αν κάτι συνέχει το πολυπρισματικό πρόγραμμα της Στέγης για το 2024-25 αυτό είναι οι σχέσεις.
Το 2025 είναι διπλή επέτειος: η Στέγη συμπληρώνει 15 χρόνια λειτουργίας αλλά και το ίδιο το Ιδρυμα κλείνει μισό αιώνα ζωής. Και μπορεί να έχει το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, αλλά την προσοχή του αποσπούν οι ανθρώπινες σχέσεις, «φωτίζοντας την ομορφιά που κρύβεται σε αυτές», όπως το έθεσε ο πρόεδρος του Ιδρύματος, Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου. Η διευθύντρια πολιτισμού του Ιδρύματος, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, έδωσε το περίγραμμα του καλλιτεχνικού προγραμματισμού της νέας σεζόν στον πυρήνα του οποίου βρίσκονται οι αξίες που κάνουν τη ζωή αξιοβίωτη: «Ερωτας, φιλία, η αέναη διαδρομή συγχώρεσης των γονιών μας, όλα μέσα στην παραδοχή ότι το να μη ζούμε μόνοι μας έχει το άξιο τίμημά του. Κάπου εκεί έρχεται και η τέχνη […] Στις φετινές παραγωγές, η Στέγη μιλάει για την αγάπη, ως την απαραίτητη δύναμη για να παλεύουμε, να ονειρευόμαστε και να εξελισσόμαστε ως άνθρωποι και ως πολίτες, φτιάχνοντας κοινότητες. Οι σχέσεις είναι το στήριγμά μας, η ντοπαμίνη για να διεκδικήσουμε μια πιο τρυφερή, πιο ενδιαφέρουσα ζωή, για εμάς και για τους άλλους, για όλους μας», προϊδεάζοντας για τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει η ικανότητα να αλληλεπιδρούμε και να σχετιζόμαστε, ως καταφύγιο ώστε να καταφέρνουμε να αντέξουμε τις προκλήσεις της ζωής αλλά και να δίνουμε και να μοιραζόμαστε τη χαρά, έτσι όπως ένα τραγούδι μπορεί να χωράει μια δυνατή ανάμνηση για περισσότερους ανθρώπους.
Τα highlights του φετινού προγράμματος
Από τις παραγωγές θεάτρου, χορού, μουσικής, τις συζητήσεις, τις ταινίες, τις εκθέσεις και τα φεστιβάλ στη φυσική σκηνή και στον ψηφιακό κόσμο, τόσο εντός όσο και εκτός Στέγης, επιγραμματικά κι ενδεικτικά ξεχωρίζουμε τα εξής:
Θέατρο
● Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν, Τιάγκο Ροντρίγκεζ, ετοιμάζεται για την τρίτη επίσκεψή του στη σκηνή της Στέγης, προκειμένου να παρουσιάσει (10.10.2024 – 19.1.2025) το πρώτο του θεατρικό έργο, «Ο Χορός των εραστών»: πρόκειται για ένα ερωτικό ποίημα που το σκηνοθετεί σε καλλιτεχνική συνεργασία με την Αργυρώ Χιώτη και με τους πρωταγωνιστές Νίκο Καραθάνο και Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου να αφηγούνται την αγάπη, το βίωμα, την οπτική τους και την αναμέτρησή της με τον χρόνο.
● Με ένα από τα πιο ριζοσπαστικά κείμενα της δυτικής λογοτεχνίας επιστρέφει ο ρηξικέλευθος Ρομέο Καστελούτσι στην Αθήνα, μεταμορφώνοντας την Ιζαμπέλ Ιπέρ στη «Βερενίκη» του Ρακίνα, να θρηνεί τον χαμένο της έρωτα αναζητώντας την αλήθεια και το ψέμα τού να αγαπάς και να αγαπιέσαι. Συμπαραγωγή της Στέγης (26-30.3.2025).
●Ο Γιώργος Κουτλής σκηνοθετεί ένα από τα πολύ σημαντικά έργα της δεκαετίας του 2000, το «Οξυγόνο» του Πολωνού συγγραφέα Ιβάν Βιριπάεφ. Με βάση την ερωτική σχέση του Σάσα και της Σάσα, ανεβάζει στη σκηνή έναν θίασο 25 εκπροσώπων της Gen Z για να μιλήσουν για όλα όσα τους στερούν ή τους προσφέρουν οξυγόνο. Και όλα αυτά με υπόκρουση ρέιβ και στα decks τούς dj Reign of Time (21.11.2024 – 12.1.2025).
● O Mάριο Μπανούσι, βουτώντας σταθερά στα προσωπικά του βιώματα, υμνεί και ξορκίζει το ανίερο και ιερό στη σχέση μητέρας και παιδιού, τιμώντας στο «MAMI» τις γυναίκες που μας έθρεψαν (6.2 – 22.3.2025).
Χορός
● Στις Ημέρες Χορού (Onassis Dance Days, 3–6.4.2025) η Στέγη διερευνά τα όρια της εικαστικότητας στην κίνηση και προσκαλεί από το εξωτερικό τον εικονοκλάστη χορογράφο Damien Jalet και το έργο του «Planet (wanderer)» (4–6.4.2025) για να «ζωγραφίσει» κινητικά την ομορφιά της φύσης.
● Επίσης τον Μάιο, o διεθνής Ελληνας χορογράφος Χρήστος Παπαδόπουλος καταθέτει το νέο και πιο προσωπικό του δημιούργημα που συνδέει την υλικότητα του ήχου, τη μουσικότητα των σωμάτων αλλά και τις ακουστικές μνήμες της νεαρής ηλικίας, στο έργο με τον προσωρινό τίτλο «My Fierce Ignorant Step» (8-18.5.2024).
Συζητήσεις
● Σημαντικές φωνές της εποχής μας περιλαμβάνουν οι συζητήσεις στη Στέγη. Η Μιράντα Τζουλάι, σκηνοθέτρια, συγγραφέας, εικαστικός και περφόρμερ θα παρουσιάσει ένα μέρος του κινηματογραφικού έργου της, καθώς και το τελευταίο της μυθιστόρημα «All Fours» (15.1.2025). Και ο Μπένχαμιν Λαμπατούτ, Χιλιανός, συγγραφέας, μεταξύ άλλων, των βιβλίων «Οταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο» και «Maniac», μας βοηθά να προσεγγίσουμε το υβριδικό του ύφος ανάμεσα στην επιστήμη και τη μυθοπλασία -χάρη στο οποίο τον χαρακτηρίζουν «νέο παγκόσμιο λογοτεχνικό φαινόμενο» (άνοιξη 2025).
Παράλληλα, συνεχίζονται οι συζητήσεις του Society Uncensored για φλέγοντα τρέχοντα ζητήματα και κοινωνικά θέματα όπως ευθανασία, ελληνική ραπ, ελληνοαλβανική κοινότητα.
Δημόσιος χώρος
● Τον ερχόμενο Μάιο επιστρέφουν στην Αθήνα τα Plásmata III (Μάιος – Ιούνιος 2025), το εργαστήριο ψηφιακών τεχνών που ενσωματώνει τις νέες τεχνολογίες στην καλλιτεχνική έκφραση στον κοινό χώρο. Στον δημόσιο όμως χώρο απευθύνεται και ακόμη μία εικαστική παρέμβαση, στη γειτονιά της Στέγης αυτή τη φορά, με την αρχιτέκτονα και ζωγράφο Ελένη Ψυλλάκη να δημιουργεί στον Νέο Κόσμο (στην οδό Λαγουμιτζή 42) μια νέα τοιχογραφία με τίτλο «Μια Γυναικεία Φιγούρα με Κόκκινη και Μοβ Φορεσιά», που αναπαριστά τη σχηματοποιημένη φιγούρα μιας γυναίκας σε έναν αρχαίο κρητικό ελαιώνα, καθώς υψώνει τα χέρια της στον αττικό ουρανό, σε μια προσπάθεια να αγκαλιάσει τα σύννεφα και να παίξει με τις σκιές τους.
Σινεμά
● Ηχηρή είναι και η κινηματογραφική συμμετοχή του Ιδρύματος στην ενίσχυση του ελληνικού κινηματογράφου και την παραγωγή ταινιών με το Onassis Cinema. Ετσι, αναμένεται με ανυπομονησία η πανελλήνια πρεμιέρα του πολυσυζητημένου έπους του Φράνσις Φορντ Κόπολα «Megalopolis» σε συνεργασία με το 30ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας», η επική sci-fi αλληγορία-σάτιρα της ανθρώπινης ματαιοδοξίας και παρακαταθήκη του Κόπολα στις επόμενες γενιές (11.10.2024). Επίσης σε συμπαραγωγή του Ιδρύματος Ωνάση ετοιμάζονται ταινίες από τους: Romain Gavras (Sacrifice), Γιάννη Οικονομίδη (Σπασμένη Φλέβα), Εύη Καλογηροπούλου (Κόρη), Σταύρο Πετρόπουλο (Pirateland) και Ευθύμη Kosemund-Σανίδη (Μικρός Θάνατος). Το Ιδρυμα θα παρουσιάσει επίσης τις δικές του παραγωγές ντοκιμαντέρ από τους Εύα Στεφανή (Η Καρδιά του Ταύρου), Τάσο Λάγγη (νέο ντοκιμαντέρ για την Αθήνα), Ιλίρ Τσούκο (KΑΙ ΕΛ KΑΙ ΑΛ), Χρήστο Σαρρή (Eternal Desires: Ο κόσμος του Κ. Π. Καβάφη, από την Αλεξάνδρεια στη Νέα Υόρκη).
Πάρτι και μουσική
● Από το πρόγραμμα δεν λείπουν: το καθιερωμένο εναρκτήριο πάρτι στη γειτονιά της Στέγης (Πέμπτη 3 Οκτωβρίου). Η για δεύτερη χρονιά κατάληψη της Στέγης από το STEGI.RADIO για να τη μεταμορφώσει σε μια καλειδοσκοπική μουσική σκηνή με εγχώριους και διεθνείς καλεσμένους της ηλεκτρονικής μουσικής (23-25.1.2025). Η «Γέφυρα Μουσικής πάνω από τη Συγγρού» μια συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο που συμπληρώνει 10 χρόνια (6–7.3.2025). Η 14η έκδοση του Borderline Festival που παρουσιάζει διαφορετικές και συμπληρωματικές εκφάνσεις του σύγχρονου ηλεκτρονικού ήχου (10-12.4.2025). Κι ακόμη, για τρίτη φορά η Στέγη επιστρέφει στην Κόνιτσα, μαζί με τον βραβευμένο με Grammy μουσικό παραγωγό Christopher King, για το τριήμερο μουσικό φεστιβάλ «Γιατί ’ναι μαύρα τα βουνά: Οι μουσικές κουλτούρες των νότιων Βαλκανίων», αυτή τη φορά με προσκεκλημένους, μεταξύ άλλων, μουσικούς από την ελληνική ποντιακή παράδοση, την κεντρική Βουλγαρία, τα ελληνικά νησιά, τα Καρπάθια όρη και τη Μικρά Ασία (27-29.6.2025).
Συμπερίληψη
● Αδιαμφισβήτητα στοιχεία του οικοσυστήματος της Στέγης είναι η συμπερίληψη, η προσβασιμότητα και η ισότητα καθότι ενεργό μέλος του Europe Beyond Access, του μεγαλύτερου διακρατικού προγράμματος στον κόσμο που δραστηριοποιείται σε θέματα πολιτισμού και αναπηρίας, υποστηρίζοντας νέα καλλιτεχνικά έργα από δημιουργούς με αναπηρία, σχεδιάζει έναν κύκλο εργαστηρίων στην Αθήνα γύρω από τη θεματική της προσβασιμότητας και της συμπερίληψης, ενώ τη φετινή σεζόν δύο ελληνικές παραγωγές της (Οξυγόνο και ΜΑΜΙ) θα είναι καθολικά προσβάσιμες.
Η Στέγη ακόμη από φέτος εγκαινιάζει τις κυριακάτικες παραστάσεις από νωρίς: έτσι στην Κεντρική Σκηνή οι παραστάσεις ξεκινούν στις 14.00 και στη Μικρή Σκηνή στις 17.00. Η προπώληση ξεκινά στις 23 Σεπτεμβρίου. Ολόκληρο το πρόγραμμα στο www.onassis.org
