Το «σπίτι» που άφησες, το «σπίτι» που βρήκες…

«Δεν ήρθα, έφυγα» είναι ο τίτλος της δράσης που φιλοξενείται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, σήμερα, 20 Ιουνίου,

Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων. Περιγράφει εύγλωττα αυτό που συμβαίνει σε εκατομμύρια ανθρώπους, τούτη ακριβώς τη χρονική στιγμή, καθώς εκτοπίζονται από τις πατρίδες τους, από τις κοιτίδες της κουλτούρας, της θρησκείας τους, της ίδιας τους της ζωής. Η δράση περιλαμβάνει την παρουσίαση του εικαστικού έργου του Αλέξανδρου Σιμόπουλου, τη μεγάλων διαστάσεων τοιχογραφία με το πορτρέτο του Κεϊτά Αλασάν, προβολές ντοκιμαντέρ που πραγματεύονται τις πολλαπλές όψεις του σπιτιού ως «οικίας», «πατρίδας» και «ταυτότητας» μέσα από διαφορετικές ερευνητικές και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις, τη συζήτηση «Enhancing the voices» («Ενισχύοντας τις φωνές»), την οποία διοργανώνουν το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και το Ιδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, και dj set με τον Νίκο Θωμά.

Με επίκεντρο τον δημόσιο χώρο της Κυψέλης, ο οργανισμός για τη σύγχρονη τέχνη Counterpoints επιστρέφει για τέταρτη χρονιά, στο πλαίσιο του Refugee Week Greece 2024 υπό τη θεματική του φεστιβάλ «Το σπίτι μας». «Πρόκειται για μια θεματική που κυριαρχεί αυτές τις μέρες στην ελληνική κοινωνία εξαιτίας της ανόδου των ενοικίων, της αδυναμίας να ζήσουμε στην καθημερινότητά μας. Τα ντοκιμαντέρ που επιλέξαμε όμως για αυτή τη μέρα αγγίζουν άλλες πτυχές, εξίσου σημαντικές με στόχο να προβληματιστούμε, να σκεφτούμε πιο συλλογικά, στο τώρα και μαζί με τους γείτονές μας, τους νέους και παλιούς συμπολίτες μας», λέει στην «Εφ.Συν.» η Νιόβη Ζαραμπούκα-Χατζημάνου, επιμελήτρια της διοργάνωσης. «Η μετανάστευση είναι μια βίαιη διαδικασία, είτε γίνεται εξαιτίας μεγάλων δομικών έργων, όπως αναδεικνύει το έργο «Neromanna» των Latent Community για το χωριό Κάλλιο στη Φωκίδα, είτε εξαιτίας του πολέμου, όπως περίτεχνα μας μεταφέρει ο Γιώργος Σαλαμέ στο «Claw Machine», είτε φυσικά μέσα από μια στοχευμένη εκστρατεία εκτοπισμού του παλαιστινιακού λαού, όπως παρακολουθούμε στην έρευνα των Forensic Architecture «Εκτελέσεις και ομαδικοί τάφοι στην Ταντούρα, 23 Μαΐου 1948». Από την άλλη, το έργο «NË MES» αναφέρεται στην κοινωνία μετά τη μετανάστευση, τη συνεχή ελπίδα της επιστροφής σε έναν τόπο που πλέον κατοικείται μόνο από ηλικιωμένους. Μήπως αυτό μας θυμίζει τις εκάστοτε πατρίδες μας, ακόμη και για εμάς που μεγαλώσαμε σε κάποια επαρχιακή πόλη; Οταν είδα το συγκεκριμένο έργο στο Φεστιβάλ Ekrani i Artit στη Σκόδρα της Αλβανίας, μου θύμισε, με μεγάλη στενοχώρια, τη Θεσσαλία μας, τον τόπο μου», καταλήγει.

Ο εικαστικός Αλέξανδρος Σιμόπουλος, με σημαντική πορεία στη δημιουργία μεγάλων ζωγραφικών έργων στον δημόσιο χώρο, δημιουργεί το νέο έργο στην αγορά της Κυψέλης, μέσα από μια συμμετοχική διαδικασία «που αντανακλά την κουλτούρα του διαλόγου, της ανταλλαγής και των συνεργειών που επιθυμούμε στις γειτονιές μας», γράφουν οι διοργανωτές. Το έργο πραγματοποιείται σε συνεργασία με την ομάδα της Døcumatism και βασίζεται στο ερευνητικό-καλλιτεχνικό έργο «the Afrogreeks», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη. «Το έργο αυτό για εμένα σημαίνει επίσης πολλά γιατί αναφέρεται στο νέο μου σπίτι επίσης, την Κυψέλη. Ο Αλεξ μιλάει για την ιστορία μετανάστευσης της οικογένειάς του, αλλά, παράλληλα, δηλώνει ότι η Κυψέλη είναι το σπίτι του. Και ίσως αυτό να έχει σημασία στο σήμερα. Να δουλέψουμε στις τοπικές μας κοινωνίες εντατικά και με ανοιχτότητα, ώστε να συνυπάρξουμε μέσα από την κοινή μας ταυτότητα, αυτήν που θα ορίσουμε εμείς – όπως στην περίπτωσή μας με τον Αλεξ που μας ενώνει η γειτονιά μας, το σπίτι μας», λέει η Νιόβη Ζαραμπούκα-Χατζημάνου.

Αναπόσπαστο κομμάτι της ομάδας είναι ο Κεϊτά Αλασάν, η ιστορία, η δράση και το πορτρέτο του οποίου αποτυπώνονται στο έργο του Αλέξανδρου Σιμόπουλου. Ο Κεϊτά έφυγε από την Ακτή Ελεφαντοστού ως ασυνόδευτος πρόσφυγας και στη συνέχεια εργάστηκε για αρκετά χρόνια μέσα στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης ως διαμεσολαβητής για όσους/ες έφυγαν έπειτα από αυτόν. Το πορτρέτο βασίζεται στο βίντεο Κεϊτά-the Afrogreeks το οποίο θα προβάλλεται στον χώρο. «Η ρεαλιστική αποτύπωση του πορτρέτου μπλέκεται με ένα φαινομενικά αταίριαστο στοιχείο που αφ’ ενός μας καλεί να ονειρευτούμε, να ξεχαστούμε στη θαλπωρή του και αφ’ ετέρου υπογραμμίζει την ανάγκη να αναστοχαστούμε και να μην ξεχάσουμε: ένα ηλιοβασίλεμα από την παραλία της Γάζας στην Παλαιστίνη σε διάφορα στάδια πριν από τη δύση», σημειώνουν οι διοργανωτές. Η δημιουργία του έργου παίρνει μορφή εργαστηρίου με εφήβους της Κυψέλης οι οποίοι συμμετέχουν.