«Γενέθλια», στόχοι και… ευχές

Τρία χρόνια λειτουργίας και προσφοράς στην υποστήριξη της μουσικής δημιουργίας και των δημιουργών συμπληρώνει η Ένωση Δικαιούχων Έργων Μουσικής (ΕΔΕΜ). Και, πατώντας πλέον με πολύ μεγαλύτερη σταθερότητα και σιγουριά στα πόδια της, μπορεί να θυμάται τις πρώτες μεγάλες ταλαιπωρίες, τις φορτισμένες συνελεύσεις, τις δυσκολίες, τις διαφωνίες, την αγωνία και τις δημόσιες διαμαρτυρίες μέχρι να πάρει από το Υπουργείο Πολιτισμού την πολυπόθητη άδεια ως επίσημος Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Πνευματικών Δικαιωμάτων ή μέχρι να μεταφερθεί σ’ εκείνη η δραστηριότητα της Ειδικής Υπηρεσίας Έκτακτης Διαχείρισης (ΕΥΕΔ). 

Μπορεί όμως να απαριθμεί και τα μεγάλα της επιτεύγματα μέχρι εδώ. Το ότι αποτελεί π.χ. πλέον μέλος της CISAC, της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης για τα εκτελεστικά δικαιώματα και ότι συνήψε συμβάσεις εκπροσώπησης του ρεπερτορίου της με την PRS for Music (Αγγλία), SACEM & SACEM /SDRM (Γαλλία), MESAM (Τουρκία) και SABAM (Βέλγιο). Ή ότι, από τους 897 δημιουργούς/δικαιούχους που εκπροσωπούσε όταν ξεκίνησε, έφτασε αισίως φέτος στους 3543 (με 3.270 υπογεγραμμένες συμβάσεις και 250 συμβάσεις σε τελικό στάδιο υπογραφής). Ή κι ότι το σύνολο των δικαιωμάτων που έχει διανείμει από την αρχή της λειτουργίας της τον Ιούνιο 2020 έως σήμερα ανέρχεται σε 21 εκατ. ευρώ μικτά που μεταφράζονται σε 15 εκατ. ευρώ καθαρά δικαιώματα.

Για τα τρίτα της γενέθλια η ΕΔΕΜ μπορεί επίσης να διοργανώνει μία ειδική επετειακή εκδήλωση στα γραφεία της -κι αυτό ακριβώς έκανε χθες- ώστε το Διοικητικό της Συμβούλιο, όπως εξελέγη πέρυσι τον Ιούλιο (δηλαδή με πρόεδρο του Δ.Σ. τον Χρήστο Νικολόπουλο, αντιπρόεδρο τη Λίνα Νικολακοπούλου, γραμματέα τον Παρασκευά Καρασούλο, ταμία τον Θάνο Φουργιώτη και μέλη τους Φίλιππο Γράψα και Κώστα Καλδάρα), με το Εποπτικό της Συμβούλιο (εκπροσωπούμενο από την αντιπρόεδρο Φωτεινή Λαμπρίδη), τρία μέλη του προηγούμενου Δ.Σ., (οι Φοίβος Δεληβοριάς, Ελένη Γιαννατσούλια και Μαίρη Φασουλάκη), και βέβαια τη Λούκα Κατσέλη ως Γενική Διευθύντρια, να κάνουν μία στοιχειοθετημένη αναδρομή και κυρίως να παρουσιάζουν το όραμα και τις μελλοντικές προοπτικές της Ένωσης. 

Αυτά τα τελευταία με γνώμονα:

α) το γεγονός ότι η αγορά των πνευματικών δικαιωμάτων έχει αλλάξει. Όπως επεσήμανε η Λούκα Κατσέλη «ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις πηγές είσπραξης τα οποία αποδεικνύουν ότι ενώ η δημόσια εκτέλεση μουσικής και οι συναυλίες παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή εσόδων με το εντυπωσιακό ποσοστό του 43,76%, αντίστοιχη ανοδική δυναμική παρουσιάζουν τα δικαιώματα από το ιδιωτικό αντίγραφο με ποσοστό 20,68% και από τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση με 19,44%» (τα υπόλοιπα στοιχεία αφορούν στις Επιγραμμικές Χρήσεις με 11,86%, την Ενσωμάτωση σε οπτικοακουστικά έργα με 3,5% και τα Μηχανικά δικαιώματα με 1,17%).

Η διοίκηση της ΕΔΕΜ λαμβάνει επίσης υπόψιν και ότι:

β) στη Διεθνή Αγορά το πνευματικό δικαίωμα αντιμετωπίζεται στυγνά ως χρηματιστηριακό αγαθό και

γ) ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη φέρνει επιπλέον προβλήματα (π.χ. στον εντοπισμό έργων που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση συστημάτων και στην παραγωγή νέων έργων), με αποτέλεσμα η Ε.Ε. να αναζητεί θεσμικό πλαισίου ρύθμισης. Εδώ στη χθεσινή εκδήλωση υπήρξε κι ένα χαριτωμένο στιγμιότυπο, όταν παρουσιάστηκε σε γιγαντοοθόνη το «ποίημα» που κλήθηκε να συνθέσει η Τεχνητή Νοημοσύνη, βασισμένη στην πορεία και τους στόχους της ΕΔΕΜ. Δεν ήταν ασύνταχτο, ούτε ακριβώς… άσχετο. Ήταν όμως «βαρυγδουπο» κι αστείο και δικαιολογούσε απολύτως τη Φωτεινή Λαμπρίδη, όταν παρατηρούσε ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει το ανθρώπινο ταλέντο.

Τέλος δ) ως προς την ελληνική πραγματικότητα συνεχίζει να υφίσταται το πρόβλημα που εξαρχής είχε επισημάνει η ΕΔΕΜ: διότι παρά τις προσπάθειές της δεν έχει καταστεί δυνατή η συνένωση του ελληνικού ρεπερτορίου λόγω του κατακερματισμού και των δυσκολιών που δημιουργούνται στην αγορά από την ύπαρξη δύο Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης στην Ελλάδα. Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με τα όσα είπαν οι εκπρόσωποι της ΕΔΕΜ χθες, ο έτερος οργανισμός, η «Αυτοδιαχείριση» δηλαδή, αντιμετωπίζει τη συνένωση με την απαίτηση απορρόφησης της ΕΔΕΜ από την ίδια.

Η Λούκα Κατσέλη επεσήμανε πάντως ότι η ΕΔΕΜ έχει πάντα ως βασικό όραμα να λειτουργεί ως ένας έγκυρος οργανισμός διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα, για την υποστήριξη της δημιουργίας και των δημιουργών μουσικών έργων, με τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης των πνευματικών τους δικαιωμάτων και τη δίκαιη αμοιβή για τις χρήσεις των έργων τους. 

Εξ ου και οι νέες πρακτικές που εισήγαγε η Ένωση για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μελών της (π.χ. Αναδιάρθρωση Δικτύου Αντιπροσώπων Δημόσιας Εκτέλεσης, Αύξηση πανελλαδικής κάλυψης πηγών της δημόσιας εκτέλεσης, ραδιοφωνικών σταθμών και παρόχων ψηφιακού περιεχομένου, Υπογραφή μνημονίων συνεργασίας με ενώσεις χρηστών μουσικής κ.ά.), καθώς και μια σειρά υποστηρικτικών υπηρεσιών που σχεδιάζει να παράσχει στα μέλη της, όπως η δημιουργία Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης και η παροχή ομαδικού ασφαλιστικού προγράμματος υγείας.

Στην ουσιαστική δουλειά που έχει γίνει τα τελευταία 3 χρόνια και την εμπιστοσύνη του ΔΣ προς τους ανθρώπους της, που είναι η κινητήριος δύναμή της, αναφέρθηκε ο Χρήστος Νικολόπουλος. Από την πλευρά της η αντιπρόεδρος Λίνα Νικολακοπούλου τόνισε τη σοβαρότητα και την αίσθηση ευθύνης που υπάρχει μεταξύ των μελών της ΕΔΕΜ και απηύθυνε κάλεσμα προς τους χρήστες για τη στήριξη των πνευματικών δικαιωμάτων υπογραμμίζοντας ότι από το τραγούδι ζουν πολλοί χώροι και πολλοί άνθρωποι. 

Ο Παρασκευάς Καρασούλος όπως και ο Κώστας Καλδάρας επεσήμαναν ότι πρέπει να αναπτυχθεί και να υποστηριχθεί η κουλτούρα της προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων στην κοινωνία και ότι αυτό είναι καθήκον και της Πολιτείας. Ο Θάνος Φουργιώτης, εκπροσωπώντας τον κλάδο των εκδοτών μουσικών έργων, ανέφερε ότι η ΕΔΕΜ έχει αναλάβει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των μελών προς τον Οργανισμό και οφείλει να βελτιώνεται συνεχώς.

Τελος όταν πήρε το λόγο, ο Φοίβος Δεληβοριάς, ως πρώην πρόεδρος της ΕΔΕΜ, υπογράμμισε τις δύσκολες συνθήκες που είχαν να αντιμετωπίσουν οι δημιουργοί για την ίδρυση της Ενωσης και ότι, παρά τις αντιξοότητες, αλλά και την πανδημία, η ΕΔΕΜ κατάφερε να ανταποκριθεί στο στόχο της και να πηγαίνει συνεχώς καλύτερα. Συνεχίζοντας την ιστορική αναδρομή, η Μαίρη Φασουλάκη τόνισε ότι η ΕΔΕΜ είναι ένας καθαρός οργανισμός που λειτουργεί σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές ως προς τον κανονισμό διανομής, τα αμοιβολόγια και τις μεθόδους είσπραξης δικαιωμάτων. Ως μέλος του Δ.Σ. και η στιχουργός Ελένη Γιαννατσούλια ανέφερε ότι η ΕΔΕΜ κέρδισε όλες τις μάχες του αθέμιτου ανταγωνισμού και κατάφερε να ανταποκριθεί στο έργο της υπέρ των δημιουργών.

Μια τελευταία επισήμανση: την ανάγκη συνένωσης του ελληνικού ρεπερτορίου υπογραμμίζει η ύπαρξη «διπλών» εισπρακτόρων για την ώρα (ένας για την «Αυτοδιαχείριση» κι ένας για την «ΕΔΕΜ») σε μια χώρα με ισχυρή εγχώρια παράδοση στη μουσική και στο τραγούδι, αλλά και με πληθυσμό που δεν δικαιολογεί τέτοια «διπλή» πρακτική. Ας ελπίσουμε ότι θα πρυτανεύσει η λογική (κυρίως στην «Αυτοδιαχείριση», καθώς, απ’ ό,τι ξέρουμε, η ΕΔΕΜ έχει εξαντλήσει τα επιχειρήματά της).