Με κεντρικό άξονα το Μένος, το ElaiΩnas Festival κλείνει απόψε στο ΕΛΕΡ

«Απ’ όπου κι αν πιάσει κανείς την ιστορική στιγμή που ζούμε “πονάει”…Θα θέλαμε να αφυπνίσουμε το κοινό με όλους τους τρόπους που μας επιτρέπει η δημιουργικότητα μας γιατί μέσα στον καθένα μας συντελείται η καταδίκη εν τέλει της ζωής αλλά και η σωτηρία της»: το efsyn συζητάει με τους καλλιτεχνικούς διευθυντές του ElaiΩnas Festival, Φένια Παπαδόδημα και Γιώργο Παλαμιώτη, καλώντας τους να μας εξηγήσουν τους λόγους που φέτος η βασική θεματική που επέλεξαν γι’ αυτό είναι το «Μένος».

Μένος καταστροφικό αλλά και απελευθερωτικό στις σπάνιες περιπτώσεις που τολμάμε να αναμετρηθούμε με τις προκλήσεις… Μέσα από τις απαντήσεις τους προβάλλει η κρίσιμη ιστορική στιγμή που βιώνει σήμερα η ανθρωπότητα αλλά και ο πλανήτης ολόκληρος: το παράλογο του πολέμου, το σιωπηλό μένος των παρατηρητών που υφίστανται τις ψυχολογικές και πρακτικές επιπτώσεις του αλλά και της φύσης που ακόμη δεν γνωρίζουμε πως θα εκδηλωθεί τα επόμενα χρόνια.

Στο φετινό ένατο διήμερο φεστιβάλ που ολοκληρώνεται απόψε στο θέατρο Ελερ (Φρυνίχου 10 Πλάκα), με ελεύθερη είσοδο (κατόπιν έκδοσης ηλεκτρονικού δελτίου δωρεάν εισόδου στο elaionasfestival.com/ticketing) με αφετηρία το έπος της Ιλιάδας του Ομήρου, σπουδαίοι καλλιτέχνες, όπως οι Γεράσιμος Γεννατάς, η Μαρία Φλωρίδου, Agile Experiments, Jan Van Angelopoulos, Φώτης Σιώτας, Έλενα Μαυρίδου, Γιώργος Μαυρίδης, MOb trio, μέσα από θεατρικές και μουσικές παραστάσεις θα δουλέψουν πάνω σε επιλεγμένες ραψωδίες.

● Πείτε μας γιατί επιλέξατε το “Μένος” ως επιλογή της φετινής σας θεματικής;

«Η λέξη «μένος» μου ήρθε αυθόρμητα ενώ διάβαζα κάποιες από τις ατελείωτες κακές ειδήσεις που διοχετεύονται σε όλα τα social media ιδιαίτερα τα δύο τελευταία χρόνια. Νομίζω ότι είχε να κάνει με κάποια πλημύρα κάπου και ήρθε στο νου μου η ορμή του νερού και το προφητικό τραγούδι του Peter Gabriel “Here comes the flood”. Eκείνες τις μέρες συζητούσαμε με τον Γιώργο Παλαμιώτη για τη θεματική του φετινού φεστιβάλ.Όλες οι πτυχές και οι διαστάσεις της έννοιας «μένος» είναι ενδιαφέρουσες σαν πρώτη ύλη για δημιουργία και αυτό καλούνται να κάνουν οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στο φετινό φεστιβάλ. Να εμπνευστούν από την Ιλιάδα του Όμηρου όπου το μένος του Αχιλλέα αποτελεί την κινητήρια δύναμη του έργου και να μιλήσουν για το μένος με όποιον τρόπο αισθάνονται αναγκαίο σήμερα.

»Ο Όμηρος στο προοίμιο της Ιλιάδας μιλάει για τον καταστροφικό θυμό του Αχιλλέα. Όπως έγραφε ο Δ. Μαρωνίτης ένα τέτοιο προοίμιο αποτελεί εξαίρεση καθώς συνήθως οι ποιητές εξυμνούν τα κατορθώματα και τις αρετές του ήρωα στην εισαγωγή του έπους. Ο θυμός του Αχιλλέα που υπήρξε η αιτία να σκοτωθούν μυριάδες Ελλήνων και Τρώων. Νομίζω ότι αυτό από μόνο του είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρο από ποτέ. Σήμερα που η ανθρωπότητα ολόκληρη φαίνεται να έχει καταληφθεί από μία συλλογική αυτοκαταστροφική ψύχωση με πολλές εκφάνσεις, από την απλή κατάθλιψη μέχρι την αδίστακτη καταστροφική συμπεριφορά προς τη φύση και τον συνάνθρωπο, ανάλογα σε ποια μερίδα θυμάτων βρισκόμαστε, η έννοια του μένους εκφράζει έναν παλμό στην ατμόσφαιρα».

● Ποιες είναι αιτίες που γενούν το Μένος κατά τη γνώμη σας;

«Μένος σημαίνει θυμός. Συναίσθημα αρνητικό, καταστροφικό και αυτοκαταστροφικό. Η λέξη μένος όμως κρύβει και μία θετική χροιά. Σημαίνει και δύναμη εσωτερική, ορμή, απόφαση που οδηγεί σε δράση λυτρωτική, αντίδραση θετική και δυναμική.

Το μένος ως εμπάθεια, ως μίσος, έχει την αιτία του κυρίως στην απληστία μέσα μας που εκδηλώνεται με πολλά πρόσωπα. Ως ζήλεια, ως αίσθημα κατωτερότητας, ως βεβαιότητα ότι είμαστε αδικημένοι. Σ’ αυτή την περίπτωση είναι σαν τη φαγούρα. Κάθε αφορμή είναι καλή για να ξύσουμε τις πληγές μας…Να θυμώσουμε ακόμη περισσότερο… Το μένος ως θυμός «θετικός» όμως, ως αίσθημα απελευθερωτικό, έχει τη ρίζα του σε μία απόφαση υγιή και σωστή. Την απόφαση να αλλάξουμε ριζικά μία κατάσταση που μας αλλοιώνει, ν’ αναμετρηθούμε μ’ έναν κίνδυνο που θα προτιμούσαμε να αποφύγουμε, με λίγα λόγια να τολμήσουμε».

● Ποια η σημασία του Μένους και ποιες είναι οι επιπτώσεις του για τον άνθρωπο;

«Το μένος ως κινητήρια δύναμη δράσης για τον άνθρωπο έχει τεράστια σημασία αλλά και δυναμική. Μπορεί να καταστρέψει συνειδήσεις, γενιές ολόκληρες εάν έχει βιωθεί με έντονο και αρρωστημένο τρόπο έστω και από λίγους. Είναι σαν φαρμάκι, σαν αρρώστια κολλητική που μεταδίδεται ραγδαία γιατί όλοι οι άνθρωποι είμαστε ευάλωτοι στο θυμό, στη μνησικακία, στη ζήλεια. Εύκολα μισούμε τον οποιονδήποτε δεν χωράει ακριβώς στα δικά μας προκατασκευασμένα κουτάκια και αποδίδουμε αυτό το μίσος σε ευγενή κίνητρα.

»Αντίθετα το μένος ως εσωτερική ορμή, ως τόλμη και απόφαση απελευθέρωσης τις περισσότερες φορές έχει στόχο τον εαυτό μας, παλεύουμε με μας τους ίδιους, θέλοντας να ξεπεράσουμε ουσιαστικά τη δειλία μας. Αυτό είναι μία πράξη γενναιότητας, κάτι πολύ πιο σπάνιο, και δυστυχώς λιγότερο μεταδοτικό».

● Ποιο είναι το σχόλιο που καταθέτετε στο σήμερα με την επιλογή αυτής τη θεματικής;

«Στους πρώτους στίχους της Ιλιάδας περιγράφεται ο καταστροφικός θυμός του Αχιλλέα που υπήρξε η αιτία να σκοτωθούν μυριάδες Ελλήνων και Τρώων.

Κοιτάξτε γύρω μας. Τι ζούμε στις μέρες μας. Δεν είναι μόνο αυτός φριχτός πόλεμος, η βία που όλοι δεχόμαστε ψυχολογικά από μακριά, το παράλογο και η αισχρότητα όσων θέλουν να του αποδώσουν και πνευματικές διαστάσεις, είναι η απίστευτη κατάσταση στην οποία έχουμε φτάσει τον πλανήτη, που πραγματικά όσοι γνωρίζουν τι ακριβώς συμβαίνει πιστεύουν ακράδαντα ότι δεν υπάρχει επιστροφή. Μέχρι το 2100 θα έχουν εξαφανιστεί τα μισά από τα υπάρχοντα είδη ζώων. Για να μην πιάσουμε το θέμα των πυρηνικών αποβλήτων, ακόμη κι αν δεν γίνει πυρηνικός πόλεμος…Απ’ όπου κι αν πιάσει κανείς την ιστορική στιγμή που ζούμε “πονάει”…Θα θέλαμε να αφυπνίσουμε το κοινό με όλους τους τρόπους που μας επιτρέπει η δημιουργικότητα μας γιατί μέσα στον καθένα μας συντελείται η καταδίκη εν τέλει της ζωής αλλά και η σωτηρία της».

Το αποψινό πρόγραμμα έχει ως εξής:

21:00 ΕΚΤΟΡΟΣ ΛΥΤΡΑ (ραψωδία Ω΄), μετάφραση Δημήτρη Μαρωνίτη, διάρκεια 50′. Η αφήγηση της ραψωδίας από την Έλενα Μαυρίδου θα γίνει με τη συνοδεία πρωτότυπης μουσικής γραμμένη από τον Γιώργο Μαυρίδη, όπου η παραδοσιακή θρακιώτικη λύρα συναντά την μοντέρνα τεχνολογία του ήχου.

Σε αυτή τη ραψωδία παρακολουθούμε τον Πρίαμο ικέτη στον Αχιλλέα και τον πόνο του θανάτου να μετατρέπεται σε κοινό πανανθρώπινο τόπο, καθώς ο ποιητής παρουσιάζει τον ήρωα μαζί με τον πατέρα του νεκρού αντιπάλου, να θέτει το πλαίσιο του Ομηρικού, ίσως και του σύγχρονου ανθρωπισμού.

-22:00 MOb trio, διάρκεια 50′. Η μουσική των MOb περιγράφεται ως σταυροδρόμι μεταξύ της electronic melodious jazz, kraut, filmic και exploratory post punk. Synthesizers, effects, loops, drones και τονικές αποκλίσεις μοιράζονται πρωταρχικό ρόλο στη δημιουργία του απαράμιλλου ηχητικού τοπίου του τρίο.

Μάριος Βαληνάκης: Σαξόφωνο & live electronics

Αλέξανδρος Δελής: Μπάσο, κιθάρα & effects

Παναγιώτης Κωστόπουλος: Ντραμς