Οι αρχετυπικές ηρωίδες του κλασικού ρεπερτορίου και η πραγματική ντίβα

Πολυσυλλεκτικό, με έμφαση στα έργα κλασικού ρεπερτορίου (είτε στην όπερα είτε στο μπαλέτο) και με έμφαση στη γυναικεία παρουσία (μέσω αρχετυπικών ηρωίδων) είναι το νέο πρόγραμμα για τη χειμερινή/εαρινή περίοδο 2023-2024 της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ), όπως παρουσιάστηκε χθες απουσία της υπουργού Πολιτισμού (η οποία έστειλε χαιρετισμό μέσω email).

Ο Γιώργος Κουμεντάκης, του οποίου η θητεία ως καλλιτεχνικού διευθυντή του θεσμού ανανεώθηκε αρχές του χρόνου για τα επόμενα τρία έτη, έθεσε ως κεντρικό στόχο του νέου προγραμματισμού «το να δοκιμαστούμε σε νέες καλλιτεχνικές προκλήσεις». Βέβαια, όπως φάνηκε, η όποια «νέα πρόκληση» θα βασιστεί πάνω σε κλασικά έργα με τα οποία θα καταπιαστούν σημαντικoί καλλιτέχνες, Ελληνες και ξένοι.

Το νέο πρόγραμμα ξεκινά με Κάλλας, για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της οποίας θα γίνουν αρκετές εκδηλώσεις. Τον Σεπτέμβριο (Ηρώδειο) θα γίνει το γκαλά όπερας «Η Κάλλας στο Ηρώδειο». Πρόκειται για μια βραδιά αφιερωματική και στις τρεις παρουσίες της ασύγκριτης αυτής σοπράνο: η Κάλλας βρέθηκε στο Ηρώδειο τον Ιούλιο του 1944, ως Μαρία Καλογεροπούλου, ερμηνεύοντας τη Σμαράγδα στην όπερα του Μανώλη Καλομοίρη «Ο πρωτομάστορας» και τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, ερμηνεύοντας τη Λεονόρα στον «Φιντέλιο» του Μπετόβεν. Ξαναήρθε, ως Μαρία Κάλλας πλέον, το 1957, για ένα ιστορικό ρεσιτάλ της, στο πλαίσιο του τότε Φεστιβάλ Αθηνών.

Τη μέρα που θα γίνει το γκαλά στη μνήμη της (16/9/2023) συμπληρώνονται ακριβώς 46 χρόνια από τον θάνατο της «αθάνατης» ντίβας. Θα ακολουθήσουν η έκθεση «Unboxing Callas: Μια αρχειακή εξερεύνηση στη συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ» (26/11/2023 έως τον Ιανουάριο του 2024, στην Εθνική Βιβλιοθήκη/ΚΠΙΣΝ) καθώς και το ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάνα, Μαρία – Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας» του Βασίλη Λούρα (2/12, Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ).

Αναμένουμε με ενδιαφέρον την όπερα «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» του Ντμίτρι Σοστακόβιτς σε σκηνοθεσία της Φανί Αρντάν (21, 24, 27/9, 3/10 & 5, 9/11, Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ), ένα έργο που πραγματεύεται τη θέση της γυναίκας στην προεπαναστατική επαρχιακή Ρωσία. Με αυτό η γνωστή Γαλλίδα ηθοποιός δοκιμάστηκε στην πρώτη της σκηνοθεσία δημιουργώντας μια τολμηρή και ποιητική παράσταση που θα δούμε και θ’ ακούσουμε τώρα.

Φυσικά ανυπομονούμε για το «Les Éclairs» (Οι κεραυνοί) του Φιλίπ Ερσάν (16, 19, 21/11): πρόκειται για τη δεύτερη συμπαραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με την παρισινή Οπερά Κομίκ και την τρίτη όπερα του πολυβραβευμένου Γάλλου συνθέτη Φιλίπ Ερσάν. Το λιμπρέτο ανήκει στον διεθνώς αναγνωρισμένο Γάλλο συγγραφέα Ζαν Εσνόζ, βασισμένο στη μυθιστορηματική βιογραφία του Νίκολα Τέσλα.

Για τα 100 χρόνια από τον θάνατο του Τζάκομο Πουτσίνι, η ΕΛΣ θα αναβιώσει την «Bohème» (9, 12, 17, 27, 29, 31/12 & 2/1/2024), στη σκηνοθεσία που «κληροδότησε» ο Γκρέιαμ Βικ, ένας πραγματικός μποέμ της λυρικής τέχνης που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Αλλά και τον Ιούνιο του 2024 (2, 5, 8, 11/6) ο Φιλίπ Ογκέν (από τους πλέον καταξιωμένους αρχιμουσικούς παγκοσμίως) θα διευθύνει την όπερα «Τουραντότ» του Πουτσίνι, σε σκηνοθεσία του κορυφαίου Αντρέι Σερμπάν.

Οσο για τον διευθυντή του Μπαλέτου της ΕΛΣ, Κωνσταντίνο Ρήγο, ο ίδιος επιστρέφει στον «Καρυοθραύστη» με στόχο να εξελίξει τη χορογραφία που πρωτοπαρουσίασε το 2022. Αυτή τη φορά ο Κ. Ρήγος βλέπει το έργο «μέσα από τα παιδιά που νιώθουν ότι βρίσκονται στο περιθώριο και είναι αναγκασμένα να δημιουργήσουν τα δικά τους όνειρα σε έναν κόσμο που «διέλυσαν οι μεγάλοι»». Το μπαλέτο του Τσαϊκόφσκι θα παρουσιαστεί μέσα σε ένα σκηνικό γυάλινο, σαν δωμάτιο-βιτρίνα, ενώ η σκηνοθεσία στηρίζεται πάνω στο πώς αυτοπαρουσιάζεται η γενιά Ζ.

Σε νέα παραγωγή θα παρουσιαστεί το οπερατικό δίπτυχο «Καβαλερία ρουστικάνα» του Πιέτρο Μασκάνι και «Παλιάτσοι» του Ρουτζέρο Λεονκαβάλο σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου: «Ποτέ τόσο αίμα δεν πήρε τόσο χειροκρότημα. Ποτέ τέτοιο έγκλημα δεν γέννησε τέτοια μουσική», σημειώνει χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης για τα έργα αυτά (25, 28/1/2024 & 1, 4, 8, 11/2). Ο χορευτής και χορογράφος Γιόαν Ινγκερ, µια περσόνα µε µακροχρόνια και εξαιρετικά επιτυχηµένη διαδροµή στο Nederlands Dance Theater, δημιούργησε το μπαλέτο Κάρμεν για το Εθνικό Μπαλέτο της Ισπανίας και τώρα, για την ΕΛΣ: θα παρουσιάσει μια νέα χορογραφία πάνω στην μπαλετική εκδοχή της Κάρμεν των Ροντιόν Σεντρίν-Ζορζ Μπιζέ, κάνοντας ταυτόχρονα και μια διαφορετική ανάγνωση του έργου.

Ειδική μνεία αξίζει στην επιλογή της ΕΛΣ να παρουσιάσει για πρώτη φορά έργο του Βάγκνερ: «Η Βαλκυρία» έρχεται στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος σε μια διεθνή συμπαραγωγή της ΕΛΣ με τη Βασιλική Οπερα της Δανίας (10, 13, 16, 19, 24, 31/3/2024), σε μουσική διεύθυνση Φιλίπ Ογκέν και σκηνοθεσία Τζον Φούλτζεϊμς. Από τον Βάγκνερ περνάμε στον Μπρεχτ και τον Κουρτ Βάιλ: ο Γιάννης Χουβαρδάς θα σκηνοθετήσει την όπερα «Η άνοδος και η πτώση της πόλης Μαχαγκόνι». «Στον επικό, φαντασμαγορικό και απολύτως κατασκευασμένο κόσμο των Μπρεχτ-Βάιλ, ο παγκόσμιος καπιταλισμός χορεύει φορώντας τις μπότες με τα σπιρούνια των πιονέρων του Τέξας και κρατώντας τα μακρύκαννα περίστροφα των πιστολέρο της Αγριας Δύσης» σημειώνει ο σκηνοθέτης.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης αφιέρωμα στον Μανώλη Καλομοίρη (Ιούνιος 2024), την όπερα «Τραβιάτα» του Τζουζέπε Βέρντι (Ιούλιος 2024), και πάλι σε σκηνοθεσία, χορογραφία και σκηνικά Κων. Ρήγου, καθώς και μια νέα παραγωγή του μπαλέτου «Κοπέλια» στη χορογραφία του διακεκριμένου Σλοβένου χορογράφου Εντουαρντ Κλουγκ (Μάιος 2024). Τέλος, η ΕΛΣ συμπράττει για τρίτη φορά με τον Οργανισμό ΝΕΟΝ και με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος παρουσιάζει το πρόγραμμα εικαστικών εγκαταστάσεων με τίτλο «The Artist on the Composer», το οποίο αυτή τη φορά ανατέθηκε στην εικαστικό Ιωάννα Πανταζοπούλου.

? ΙNFO: Ολο το πρόγραμμα για τη νέα καλλιτεχνική περίοδο 2023-2024 εδώ: www.nationalopera.gr. Θυμίζουμε πως η Λυρική συμμετέχει στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με την παράσταση «Μαντάμα Μπατερφλάι» του Τζάκομο Πουτσίνι, σε μουσική διεύθυνση Βασίλη Χριστόπουλου και σκηνοθεσία Ολιβιέ Πι, στις 1, 4, 7 και 10/6 στις 21.00 στο Ηρώδειο. Τηλ. ταμείων: 2130885700.