Η καβαφική ποίηση σε 20+1 γλώσσες στη Ρώμη

Αφιερωμένη στη μνήμη της Μυρσίνης Ζορμπά, που έφυγε ακριβώς πριν από οκτώ ημέρες από τη ζωή, είναι η σημερινή εκδήλωση Kavafis attraverso le parole degli altri (Ο Καβάφης μέσα από τις λέξεις των άλλων), που πραγματοποιείται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ρώμης. Η καβαφική ποίηση θα αντηχήσει σε 20+1 γλώσσες, στην ποιητική συνάντηση που διοργανώνει το Εργαστήριο Νεοελληνικών Σπουδών «Μυρσίνη Ζορμπά» του Τμήματος Ευρωπαϊκών, Αμερικανικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών, σε συνεργασία με το Κέντρο Γλωσσών του Πανεπιστημίου της Ρώμης Sapienza και με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ρώμης.

Η εκδήλωση διοργανώνεται με αφορμή τη συμπλήρωση ενενήντα χρόνων από τον θάνατο του Αλεξανδρινού ποιητή (29 Απριλίου 1863-29 Απριλίου 1933) και 160 χρόνων από τη γέννησή του, αφού «χάρη σε μια εκπληκτική συνέπεια της Μοίρας απέναντι στον ακριβέστερο εξόριστο άρχοντα του ελληνικού λόγου, έκλεισε στη γενέτειρά του τον εβδομηντάχρονο κύκλο της επίγειας ζωής του και πέρασε στον κύκλο της αιωνιότητας: έγινε, οριστικά, ο Καβάφης. Την παραμονή, ο άνθρωπος του οποίου όλος ο συνειδητός βίος στάθηκε μια μελέτη θανάτου, εκτέλεσε με πλήρη διαύγεια το ύστατο χρέος του: μετάλαβε. Είχε συντάξει τη διαθήκη του πριν δέκα χρόνια και τα χαρτιά του βρέθηκαν σε υποδειγματική τάξη -σημάδι πως ήταν «έτοιμος από καιρό». Ετοιμος, δεν σημαίνει: βέβαιος· μάλλον υποδηλώνει άγρυπνη συνείδηση, και σταθερή, αν όχι ήρεμη ελπίδα», όπως έγραφε ο Γ.Π. Σαββίδης στην έκδοση «Ποιήματα Α-Β» εκδόσεις Ικαρος.

Η εκδήλωση θα φιλοξενηθεί στη σκηνή της αίθουσας του Auditorium στην Εθνική Βιβλιοθήκη Ρώμης (11.00-13.00) και θα διαβαστούν 33 καβαφικά ποιήματα σε 21 διαφορετικές γλώσσες, τα οποία καλύπτουν τις επτά θεματικές ενότητες: Τέχνη, Πόλις, Μελαγχολία, Ιστορία, Εμπειρίες, Σώμα, Συμπερίληψη. Τα ποιήματα του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη έχουν μεταφραστεί σε όλες σχεδόν τις γλώσσες. Η πρώτη επίσημη παρουσίαση στα Ελληνικά Γράμματα έγινε από τον Γρηγόριο Ξενόπουλο, το 1903, ενώ o Αγγλος μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος, δοκιμιογράφος Εντουαρντ Μόργκαν Φόρστερ ήταν ο πρώτος ξένος που το 1919 αποκάλυψε τον Καβάφη στο διεθνές κοινό. Είχε προηγηθεί η γνωριμία τους στην Αλεξάνδρεια, το 1914.

Κατά την εκδήλωση, χαιρετισμό θα απευθύνει ο Stefano Campagnolo, διευθυντής της Εθνικής Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Ρώμης, την εισαγωγή στο έργο του ποιητή θα κάνει ο καθηγητής Χρήστος Μπιντούδης από το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης και τον συντονισμό θα έχει η Francesca Zaccone, επίσης από το Πανεπιστήμιο Sapienza.

Στα ελληνικά τα καβαφικά ποιήματα θα διαβάσει η ηθοποιός και σκηνοθέτρια Τατιάνα Λύγαρη· στα ιταλικά, οι ποιητές Elio Pecora και Marco Corsi, η ποιήτρια και εκδότρια του Καβάφη στην Ιταλία Elisa Donzelli, καθώς και η μεταφράστρια και μελετήτρια της καβαφικής ποίησης Paola Maria Minucci. Τα ποιήματα του Αλεξανδρινού ποιητή θα ακουστούν στα αραβικά, τα βουλγαρικά, τα καταλανικά, τα τσέχικα, τα κροατικά, τα εβραϊκά, τα γαλλικά, τα αγγλικά, τα ολλανδικά, τα πολωνικά, τα πορτογαλικά, τα ρουμάνικα, τα ρωσικά, τα σερβικά, τα ισπανικά, τα γερμανικά, τα τουρκικά, τα ουκρανικά και τα ουγγρικά. Την εκδήλωση θα συνοδεύσει μικρή φροντισμένη έκδοση με τα 33 ποιήματα που έχουν επιλεγεί για την εκδήλωση, η οποία περιλαμβάνει και τρία πρωτότυπα σύντομα κείμενα για τον Καβάφη και το έργο του, τα οποία υπογράφουν οι Elio Pecora, Marco Corsi και Paola Maria Minucci. Οπως σημειώνουν οι διοργανωτές, η έκδοση θα λειτουργήσει και ως πρόγραμμα και θα διανεμηθεί στο κοινό.

Μια αξιοζήλευτη διοργάνωση που αντίστοιχη δεν αξιωθήκαμε να δούμε μέχρι στιγμή στη χώρα μας. Το υπουργείο Πολιτισμού, απολύτως «ανέτοιμο από καιρό», έχει αμελήσει (να το γράψουμε κομψά) τιμητική εκδήλωση που αφορά το επετειακό έτος για τα 160 χρόνια από τη γέννηση και τα 90 από τον θάνατό του, αν και έχουν περάσει οι πρώτοι τέσσερις μήνες. Ως γνωστόν, το αρχείο του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη έχει εκχωρηθεί στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, που έχει αναλάβει να μετατρέψει το νεοκλασικό της οδού Φρυνίχου 16, στην Πλάκα, σε Μουσείο Καβάφη.

Θυμίζουμε ότι το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, πριν από έναν χρόνο, έδωσε το όνομα της Μυρσίνης Ζορμπά στο Εργαστήριο Νεοελληνικών Σπουδών του Τμήματος Ευρωπαϊκών, Αμερικανικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών. Με τον τρόπο αυτό, είχε αναγνωρίσει στην πρώην φοιτήτρια και απόφοιτο του Πανεπιστημίου τη διακεκριμένη καριέρα της και το πολυσχιδές έργο της. Οπως έλεγε τότε στην «Εφ.Συν.» ο Χρήστος Μπιντούδης, καθηγητής στην έδρα Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Ρώμης Sapienza, «πρόκειται για μια αναγνώριση της πορείας και του πολύπλευρου έργου της από την πλευρά της Sapienza, στην οποία αποδίδουμε τεράστια συμβολική σημασία. Αρχικά, διότι για πρώτη φορά στη μακραίωνη ιστορία του ιδρύματός μας το όνομα μιας Ελληνίδας θα προστεθεί στον κατάλογο των αποφοίτων που διακρίθηκαν στην καριέρα τους. Ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει σημαντικότατα ονόματα, μεταξύ των οποίων και 10 βραβεία Νόμπελ. Επειτα, διότι το έργο της Μυρσίνης Ζορμπά, σε όλες τις εκφάνσεις του, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ιταλοελληνικές πολιτισμικές σχέσεις, των οποίων είναι μία από τους σημαντικότερους μελετητές και υποστηρικτές».

Με ευαισθησία και γρήγορα αντανακλαστικά, οι καθηγητές του σημαντικού ιταλικού πανεπιστημίου αφιερώνουν την εκδήλωση στη μνήμη της Μυρσίνης Ζορμπά που πέρασε στην αιωνιότητα, στην αθανασία.

ℹ️ Η εκδήλωση «Ο Καβάφης μέσα από τις λέξεις των άλλων». Σε 20 + 1 γλώσσες του κόσμου» θα πραγματοποιηθεί 11.00-13.00 και θα μεταδοθεί ζωντανά