«Ρουσφέτια της τελευταίας στιγμής» στα μεγάλα μουσεία

Τη Μεγάλη Πέμπτη αργά το απόγευμα το υπουργείο Πολιτισμού έκρινε ως κατάλληλη στιγμή για να ανακοινώσει τη σύνθεση των Διοικητικών Συμβουλίων και τις διευθύντριες των πέντε κρατικών μουσείων, τα οποία με τον νόμο 5021/2023 η υπουργός Πολιτισμού μετέτρεψε σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ). Αγαθή πρόθεση πάντως δεν το λες να στείλεις Δελτίο Τύπου λίγο πριν ακουστούν στις εκκλησιές τα χτυπήματα από τα καρφιά της Σταύρωσης. Με αυτήν την κίνηση, θες δεν θες, πάντως, αποκαλύπτεις την κρυφή ελπίδα σου να το πάρουν χαμπάρι όσο λιγότεροι γίνεται. Πρόσωπα που απασχόλησαν με τη στάση τους στο παρελθόν, αλλά η καλή σχέση τους με την υπουργό Πολιτισμού προέχει, προσωπικότητες που στήριξαν αποφάσεις της από διαφορετικά μετερίζια, επιχειρηματίες και εμπλεκόμενοι σε Ιδρύματα και μεγάλες εταιρείες, ακαδημαϊκοί και σύμβουλοι επιχειρήσεων βρήκαν μια θέση στα συμβούλια για να διαχειριστούν το μέλλον των πέντε σημαντικότερων και μεγαλύτερων μουσείων και τις πολύτιμες συλλογές τους. Ενα μήνα πριν από τις εκλογές, με συνοπτικές διαδικασίες διορίστηκαν σε θέσεις.

Παρά τις επιστημονικές απόψεις και τα επιχειρήματα, το έργο που παράγουν τα μουσεία, τις θέσεις των εργαζομένων και των ειδικών της διεθνούς κοινότητας που συντάχθηκαν με τους Ελληνες συναδέλφους τους, τις διαμαρτυρίες, τις κινητοποιήσεις, τις απεργίες και τις ικεσίες η κ. Μενδώνη προχώρησε στη μετατροπή των πέντε μεγαλύτερων μουσείων σε ΝΠΔΔ. Κι ας αποκόβονται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, αλλά όχι και από τον έλεγχο του κράτους που και θα τα επιχορηγεί, ενώ η/ο εκάστοτε υπουργός Πολιτισμού θα διορίζει τα μέλη των Δ.Σ. που θα έχουν αυξημένο ρόλο.

Μάλιστα στην ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, πρώτα αναγράφονται οι συνθέσεις των μελών του κάθε συμβουλίου και έπεται το όνομα της γενικής διευθύντριας εκάστοτε μουσείου. Στην προκειμένη περίπτωση είναι όλες γυναίκες, ορισμένες με στενή σχέση με την υπουργό Πολιτισμού. Γενικές διευθύντριες διορίστηκαν: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο – Αννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου (παραμένει δηλαδή στη θέση που κατέχει από το 2021), Βυζαντινό και Χριστιανικό – Κατερίνα Δελλαπόρτα, στενή συνεργάτις της υπουργού Πολιτισμού, σύμβουλος και φίλη της επιστρέφει στη διεύθυνση του μουσείου (ήταν προϊσταμένη από το 2014 έως το 2021), Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης – Αναστασία Γκαδόλου, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης – Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου – Στέλλα Χρυσουλάκη (από το 2012 μέχρι πρότινος προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων).

Η ανακοίνωση των διορισμών από την υπουργό Πολιτισμού προκάλεσε την έντονη αντίδραση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. έχει δεσμευτεί ρητά «για την άμεση κατάργηση μετά τις εκλογές του συγκεκριμένου Νόμου που αποκόπτει τα μουσεία από την Αρχαιολογική Υπηρεσία» όπως θυμίζει η τομεάρχης Πολιτισμού Σία Αναγνωστοπούλου. Σε ανακοίνωσή του το Γραφείο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. καλεί «… τον κ. Μητσοτάκη και την κ. Μενδώνη να πάρουν πίσω τα ρουσφέτια της τελευταίας στιγμής, να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων έστω και την ύστατη ώρα και να αφήσουν την επιλογή των επικεφαλής των μουσείων στην κυβέρνηση που θα εκλέξει σε λίγες εβδομάδες ο κυρίαρχος ελληνικός λαός».

Διοικητικά Συμβούλια, η θητεία των οποίων είναι τριετής

▶ Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Δημήτρης Οικονόμου διορίστηκε πρόεδρος. Αρχιτέκτονας μηχανικός και πρώην σύμβουλος της Lamda Development (μας το κρύβει από το βιογραφικό που στέλνει το ΥΠΠΟΑ), διατέλεσε και τ. υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο διορισμός του τότε είχε προκαλέσει τη σφοδρή αντίδραση της Κουμουνδούρου «…Δημιουργεί μείζον πολιτικό και ηθικό ζήτημα για τη νέα κυβέρνηση και προσωπικά για τον Κυριάκο Μητσοτάκη», σημείωνε ο ΣΥΡΙΖΑ σε ανακοίνωσή του και έκανε λόγο «…για τη διαπλοκή σε όλο της το μεγαλείο».

Αλλος εκλεκτός της κ. Μενδώνη, ο Ανδρέας Κούρκουλας. Ομότιμος καθηγητής της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου, ήταν ο πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής για τον κλειστό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Δέχτηκε να «ξελασπώσει» την κ. Μενδώνη από την εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει έχοντας απέναντί της το μεγαλύτερο μέρος της αρχιτεκτονικής κοινότητας που αποκλείστηκε από την ισότιμη συμμετοχή στον διαγωνισμό. Τα υπόλοιπα μέλη: Μαρία Λαγογιάννη-Γεωργαράκου αντιπρόεδρος, Γεώργιος Δεοδάτης, Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου, Ελενα Κουντούρη, Θεόδωρος Κωνσταντακόπουλος.

▶ Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Πρόεδρος διορίστηκε ο Ιωακείμ Γρυσπολάκης, πρώην πρύτανης του Πολυτεχνείου Κρήτης που φέρει και τον τίτλο «πρύτανης των ΜΑΤ», ενώ είχε ταχθεί και υπέρ της ξενοδοχειοποίησης των κτιρίων του Πολυτεχνείου στα Χανιά. Στον διορισμό του αντέδρασε κατ’ αρχάς με ανακοίνωση η Επιτροπή Αγώνα των Εργαζομένων του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου. Τι σχέση μπορεί να έχει ο επιχειρηματίας Ευτύχης Βασιλάκης της Aegean στο Συμβούλιο του Αρχαιολογικού Μουσείο Ηρακλείου; Μόνο η κ. Μενδώνη γνωρίζει, η οποία τον τοποθέτησε. Μέλη: Κωνσταντίνος-Αλκέτας Ουγγρίνης αντιπρόεδρος, Πέπη Μαυρουδή-Ταβλαρίδου, Τόνια Τζαννετάκη, Βάσω Παπαγεωργίου, Ελένη Παπαδοπούλου.

▶ Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών

Ο Γιώργος Πανέτσος (κι άλλος αρχιτέκτονας) διορίστηκε πρόεδρος. Καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Αστικού Σχεδιασμού και πρ. πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών όταν συμμετείχε στο ΚΑΣ είχε ψηφίσει υπέρ της απόσπασης των αρχαιοτήτων, όπως και η Ναταλία Πούλου, η οποία αναλαμβάνει αντιπρόεδρος. Ανάμεσα στα μέλη βρίσκεται και ο Νέλλος Κανελλόπουλος, επίσης μέλος του Δ.Σ. του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Δεν υπάρχει αντιδεοντολογικός φραγμός άραγε; Επίσης είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου από το 2008 και πρόεδρος της ΤΙΤΑΝ Α.Ε. Τσιμέντων από το 2019. Εδώ στη σύνθεση εκπροσωπείται και ο κλήρος με τον π. Θωμά Συνοδινό. Αλλα μέλη: Μιχάλης Μαδένης, Μαρία Μερτζάνη, Κρυσταλλία Μαντζανά.

▶ Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Νίκη Μάνου–Ανδρεάδη πρόεδρος (επίσης αρχιτέκτονας, απόφοιτος από τη σχολή Πολιτικών Μηχανικών και από τη σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ). Βασιλική Μισαηλίδου-Δεσποτίδου αντιπρόεδρος, Πασχάλης Ανδρούδης, Αλεξάνδρα Λιάγκα, Αννα Μιχαηλίδου, Κωνσταντίνος Φρισήρας, Ευάγγελος Κίτσιος.

▶ Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης

Χαράλαμπος Μπακιρτζής πρόεδρος (επίτιμος έφορος Αρχαιοτήτων και διευθυντής του Ιδρύματος Αναστάσιος Γ. Λεβέντης 2011-2022). Γιάννης Κανονίδης αντιπρόεδρος, Ευάγγελος Γεροβασιλείου, Σμαραγδή Δούδου, Αναστάσιος Τάντσης, Ιουλία Παπαγεωργίου, Ανδρομάχη Σκρέκα.