Το πρόγραμμα του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου παρουσιάστηκε χθες στην ολότητά του από την καλλιτεχνική του διευθύντρια, Κατερίνα Ευαγγελάτου, σε μια κατάμεστη από δημοσιογράφους και ανθρώπους του πολιτισμού αίθουσα της Πειραιώς 260.
Ωστόσο, υπήρξαν και δύο «ηχηρές» απουσίες: αυτές της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και του υφυπουργού, υπεύθυνου για τον Σύγχρονο Πολιτισμό, Νικόλα Γιατρομανωλάκη. Κανένας από τους δύο δεν ήταν εκεί (όχι ότι προκάλεσε έκπληξη σε κανέναν), αν και θα έπρεπε. Βέβαια, οι σχέσεις της ηγεσίας του ΥΠΠΟΑ με την κ. Ευαγγελάτου δεν είναι και οι καλύτερες, παρότι ανανεώθηκε η θητεία της τελευταίας με άμεση ανάθεση τον Οκτώβριο, για ακόμα τρία χρόνια. Παρούσα ήταν μόνο η γ.γ. του ΥΠΟΟΑ, κ. Δουνδουλάκη.
Τον λόγο πήρε κατ’ αρχάς ο πρόεδρος του Φεστιβάλ, κ. Πασσάς, ο οποίος έκανε λόγο για «αβεβαιότητες στο εργασιακό περιβάλλον του Φεστιβάλ» (δεν καταλάβαμε τι εννοούσε) καθώς και για τον διπλό στόχο του θεσμού: από τη μια τη διασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών για τη διεξαγωγή των παραστάσεων (με 3,5 εκατομμύρια να αναμένεται να δοθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης για υποδομές σε Ηρώδειο και Επίδαυρο) και από την άλλη την καλλιτεχνική εξωστρέφεια του Φεστιβάλ.
Ως προς αυτό το τελευταίο, ο κ. Πασσάς τόνισε πως επρόκειτο για «διαρκή απαίτηση του Φεστιβάλ αλλά έως τώρα η εξωστρέφεια ήταν αποσπασματική και δεν είχε πάρει σάρκα και οστά»! Προφανώς, για τον κ. Πασσά, οι προηγούμενοι καλλιτεχνικοί διευθυντές δεν κατόρθωσαν να κάνουν εξωστρεφή τον θεσμό – κάτι που προφανώς και δεν ισχύει.
Η κ. Ευαγγελάτου μίλησε αμέσως μετά για την «ελευθερία»: «Η ελευθερία των άλλων» είναι ο φετινός «υπότιτλος» του Φεστιβάλ και έμπνευσή του είναι η επέτειος των 200 χρόνων από τη συγγραφή του «Υμνου εις την Ελευθερίαν» του Διονύσιου Σολωμού. Παρουσίασε την οπτική ταυτότητα του θεσμού, που σχεδίασαν οι Μιχάλης Γεωργίου και Δημήτρης Στεφανίδης «με τον πιο εύγλωττο τρόπο», όπως είπε: πρόκειται για τρία μαρμάρινα σύμβολα που σε πολλούς από τους παρευρισκόμενους θύμισαν μάλλον μυστική οργάνωση τύπου Illuminati. Πάντως η κ. Ευαγγελάτου εξήγησε πως αναπαριστούν ένα χελιδόνι-σύμβολο της ελευθερίας και την ανύψωσης του πνεύματος, μια καρδιά-σύμβολο της αγάπης και το νερό-πηγή της ζωής.
Το πρόγραμμα
Περί τους 2.200 καλλιτέχνες θα λάβουν μέρος σε 76 εκδηλώσεις του Φεστιβάλ σε Ηρώδειο, Επίδαυρο (μικρό και αρχαίο θέατρο) και στην Πειραιώς 260 (όπου θ’ ανοίξει και η, ανενεργή την τελευταία τριετία, αίθουσα Β για πιο διαδραστικές παραστάσεις, όπως «Οι ονειροπόλοι» από τους Εν Δυνάμει και τον Michael Klien, όπου το κοινό θα είναι όρθιο και θα προσκληθεί σε ξέφρενο χορό).
Φυσικά ο θρυλικός Γερμανός σκηνοθέτης Φρανκ Κάστορφ είναι το μεγάλο όνομα του φετινού προγράμματος: ο ιστορικός διευθυντής της βερολινέζικης Φολκσμπίνε, του «Θεάτρου του Λαού» στο Βερολίνο, θα σκηνοθετήσει για πρώτη φορά τραγωδία ή μάλλον μια παράσταση βασισμένη στη «Μήδεια» του Ευριπίδη (με τους Μ. Ναυπλιώτου, Α. Παπούλια, Σ. Κόκκαλη κ.ά.) στην Επίδαυρο για δύο βραδιές. Επίσης στην Επίδαυρο περιμένουμε τις «Σφήκες» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία Λένας Κιτσοπούλου, τα «Βατράχια-Μια κωμωδία με DNA τραγωδίας» της Εφης Μπίρμπα, τον «Οιδίποδα Τύραννο» σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα, την «Εκάβη» με τη ματιά της Ιώς Βουλγαράκη, το «Οιδίπους επί Κολωνώ» του Γιώργου Σκεύα, τις «Τρωάδες» από το ΚΘΒΕ και τον «Ιππόλυτο» από το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Κ. Ευαγγελάτου.
Στη Μικρή Επίδαυρο θα παρουσιαστούν κυρίως μουσικά δρώμενα (όπως «Ο ερωτικός Κραουνάκης» με τον συνθέτη και τη Λυδία Φωτοπούλου κ.ά.). Στο Ηρώδειο αναμένονται επίσης σημαντικά ονόματα (από τους James με κλασική ορχήστρα και χορωδία γκόσπελ έως τη θρυλική γερμανική μπάντα ηλεκτρονικής μουσικής Kraftwerk, τον Αγγελάκα, την ημίτυφλη τζαζ τραγουδίστρια Malody Gardot, τον Σταύρο Ξαρχάκο κ.ά.). Τέλος, στην Πειραιώς 260 περιμένουμε την «Ισιδώρα Ντάνκαν» από τον Jerome Bel, το «Drag ορατόριο» του Γιάννη Σκουρλέτη (bijoux de kant), τις «Σπυριδούλες» από τους 4FRONTAL, τις «Εξομολογήσεις» του 37χρονου Βρετανού Alexander Zeldin κ.ά. Ολο το ομολογουμένως πλούσιο πρόγραμμα του φεστιβάλ εδώ.
Οι απαντήσεις που δεν δόθηκαν
Πολύ λόγο έκανε η κ. Ευαγγελάτου για την ελευθερία, επιμένοντας πως το Φεστιβάλ «χρηματοδοτεί όποιον-α θέλει να επικοινωνήσει καλλιτεχνικά την ιδέα του/της». Ας το κρατήσουμε αυτό, καθώς ναι μεν εντυπωσιακά πολλοί καλλιτέχνες θα συμμετάσχουν σε φεστιβαλικές παραστάσεις, ωστόσο η ίδια δεν απάντησε πόσες από αυτές αποτελούν απευθείας αναθέσεις και πόσες ήταν οι αρχικές αιτήσεις. Το μόνο που είπε ήταν πως 80% των προτάσεων που κατατέθηκαν στο open call θα παρουσιαστούν όχι στο Φεστιβάλ αλλά στην «Αγορά για τις παραστατικές τέχνες», έναν νέο θεσμό που ονομάστηκε «GRAPE» (GReek Agora of Performance).
Ποτέ δεν διευκρινίστηκε επίσης ο προϋπολογισμός του Φεστιβάλ: «Είναι ο ίδιος, πλην κάποιων έκτακτων κονδυλίων», απάντησε σχετικά. Σε ερώτημα για τη στάση της (με τον θεσμικό της ρόλο φυσικά) απέναντι στις κινητοποιήσεις των καλλιτεχνών αλλά και το ίδιο το Π.Δ. που εξισώνει τα πτυχία τους με αυτό του απολυτηρίου Λυκείου, η κ. Ευαγγελάτου, εμφανώς αμήχανη, απάντησε πως έχει τοποθετηθεί σχετικά (πράγματι είχε κάνει ένα μικρό σχόλιο αρχές Ιανουαρίου στα «Νέα») και πως «λειτουργώντας το Φεστιβάλ εκφράζει τη θέση του».
Σε δική μας ερώτηση για το πώς σχολιάζει το ότι ενώ ως γνωστόν χρόνια τώρα το Εθνικό πληρώνει το Φεστιβάλ περί τα 18.000 ευρώ ανά μέρα για την παρουσία του στην Επίδαυρο (μιλάμε για δύο πολιτιστικούς οργανισμούς εποπτευόμενους από το Δημόσιο, που πληρώνει ο ένας τον άλλο – γιατί;), φέτος πληρώνεται επιπλέον και η ίδια από το Εθνικό ως σκηνοθέτις (όπως συνέβη πέρυσι με τον «Ριγκολέτο» της ΕΛΣ), η κ. Ευαγγελάτου απάντησε πως είναι και καλλιτέχνις που θα πληρωθεί για τη δουλειά της και να είμαστε σίγουροι πως θα τιμήσει τον μισθό της. Ομως το θέμα δεν είναι βέβαια η καλλιτεχνική της αξία, αλλά η διπλή ιδιότητα με την οποία η διευθύντρια Ευαγγελάτου εγκρίνει παράσταση της σκηνοθέτριας Ευαγγελάτου και πληρώνεται γι’ αυτήν μια χρονιά μάλιστα που πολλοί σκηνοθέτες έμειναν δυόμισι μήνες σε αεργία (λόγω των αντιδράσεων στο Π.Δ.). Επιπλέον, δεν είναι δυνατόν να συνεχίζει να ισχύει αυτό που γίνεται εδώ και χρόνια: και η Λυρική και το Εθνικό και το Φεστιβάλ είναι εποπτευόμενοι πολιτιστικοι οργανισμοί από το Δημόσιο. Η μεγαλύτετη δηλαδή πηγή χρηματοδότησής τους είναι το Κράτος. Αν ο ένας οργανισμός πληρώνει τον άλλο, είναι το λιγότερο παράλογο το περισσότερο περίεργο (και εγείρονται και ηθικά ζητήματα). Το θέμα δεν είναι αν θα πληρωθεί η κ. Ευαγγελάτου ως σκηνοθέτης – φυσικά θα πληρωθεί. Το θέμα είναι να σταματήσει αυτή η λογική «περιστρεφόμενης πόρτας».
Ρωτήσαμε επίσης και για ποιον λόγο κατήργησε τον εξαιρετικά επιτυχημένο θεσμό του «Λυκείου της Επιδαύρου» (θυμίζουμε πως έγινε επί Β. Θεοδωρόπουλου και πως η Τζ. Κακουδάκη βραβεύτηκε από τον Paul McCartney για τη δουλειά που έκανε εκεί), η κ. Ευαγγελάτου απάντησε πως ναι μεν ήταν επιτυχής ως θεσμός, αλλά ήταν πρωτοβουλία προηγούμενου καλλιτεχνικού διευθυντή, ενώ κατά την ίδια «χρέος του Φεστιβάλ δεν είναι η καλλιτεχνική εκπαίδευση, αλλά η δραματουργία». Τέλος, σε ερώτηση γιατί το Φεστιβάλ συμπράττει μόνο με τη viva ως προς τα εισιτήρια (με τους διοργανωτές συναυλιών να μιλούν για παράδοξο μονοπώλιο, η αποδοχή του οποίου δεν αρμόζει σε κρατικό φορέα) δεν έδωσε καμία απάντηση, αλλά μας παρέπεμψε στην οικονομική διεύθυνση του Φεστιβάλ.
