Πώς δημιουργούμε θέατρο σε καιρούς μεγάλων κοινωνικών και ιστορικών αναταραχών; Ποια είναι τα όρια μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας; Πώς μπορούμε να μπολιάσουμε τη θεατρική δραματουργία με τον συνεργατικό και συλλογικό τρόπο ζωής για τη δημιουργία ενός κριτικού συλλογικού φαντασιακού μέσω του θεάτρου; Πώς η παράδοση του Θεάτρου του Καταπιεσμένου αλληλεπιδρά με την αυτοέκφραση;
Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα στα οποία θα απαντήσουν οι προσκεκλημένοι καλλιτέχνες στην τριήμερη συνάντηση του Διεθνούς Δικτύου Θεάτρου Ντοκιμαντέρ (ΔΔΘΝ), που φέτος έχει τίτλο «Mediterranean Stages» και είναι αφιερωμένη στις μη δυτικές δραματουργίες.
Ετσι οι συμμετέχοντες (δηλώσεις συμμετοχής έως 14/10) θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν όχι μόνο το θέατρο-ντοκιμαντέρ, αλλά και σημαντικούς δημιουργούς από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, καθώς έχουν προσκληθεί καλλιτέχνες από την Τουρκία (Yesim Özsoy), τον Λίβανο (Hashem Adnan), τη Συρία (Hashem Adnan), την Παλαιστίνη (Iman Aoun & Edward Muallem) και την Αίγυπτο (Adel Abdel Wahab).
Οι δράσεις περιλαμβάνουν εκπαιδευτικά εργαστήρια μύησης στον τρόπο δουλειάς διεθνών δημιουργών, masterclasses, συμπόσιο, συζητήσεις και προβολές μαγνητοσκοπημένων θεατρικών παραστάσεων από μέρη του πλανήτη που ελάχιστα γνωρίζουμε και ζωντανεύουν στη σκηνή τον αγώνα για δικαιοσύνη, αντίσταση και αλληλεγγύη.
Πόλος έρευνας
Το Διεθνές Δίκτυο Θεάτρου Ντοκιμαντέρ συστάθηκε στις αρχές του 2020 με σκοπό να δημιουργήσει έναν δυναμικό πόλο έρευνας, καλλιτεχνικής δημιουργίας και ανάδειξης του θεάτρου-ντοκιμαντέρ εντός κι εκτός Ελλάδας, ενισχύοντας την εξωστρέφεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη νέων δραματουργιών του πραγματικού με ισχυρό κοινωνικοπολιτικό και αισθητικό στίγμα.
«Εχει έρθει η ώρα να αντιμετωπίσουμε το θέατρο-ντοκιμαντέρ ως ισότιμη δραματουργική έκφραση, και το ΔΔΘΝ φιλοδοξεί να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή την κατεύθυνση», μας λέει η καλλιτεχνική διευθύντριά του Μάρθα Μπουζιούρη, από την οποία ζητήσαμε να μας μιλήσει για τη δημιουργία του Δικτύου αλλά και τη συνάντηση.
● Πώς ξεκίνησαν όλα;
Θυμάμαι ότι ανακοινώσαμε την έναρξη του Διεθνούς Δικτύου Θεάτρου Ντοκιμαντέρ στη Θεσσαλονίκη, μόλις δύο μέρες πριν από το πρώτο λοκντάουν. Συνεχίσαμε, με συγκρατημένο ενθουσιασμό, τα Ημερολόγια Θεάτρου σε Καραντίνα, ψάχνοντας έναν τρόπο να υπάρξουμε μαζί, έστω και από απόσταση. Και λίγους μήνες μετά, στο τέλος ενός μουδιασμένου καλοκαιριού, οργανώσαμε το πρώτο Meeting event επιτέλους διά ζώσης, στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων.
Νομίζω πως η επιτυχία εκείνης της πρώτης διοργάνωσης –η ενθουσιώδης ανταπόκριση του κόσμου, η εκρηκτική δημιουργικότητα της ελληνικής καλλιτεχνικής κοινότητας, η ανταλλαγή και η ζωτική επικοινωνία που ανοίχτηκε εν μέσω μιας σκληρής για όλους περιόδου– μας επιβεβαίωσε τη σημασία ενός ζωντανού δικτύου θεάτρου του πραγματικού, που εξελίσσεται και διαμορφώνεται συλλογικά.
● Τι μας φέρνει η φετινή διοργάνωση;
Ενας από τους πρωταρχικούς στόχους του ΔΔΘΝ είναι να ανοίξει μια γέφυρα επικοινωνίας και δημιουργικής ανταλλαγής με καλλιτέχνες τόσο εντός όσο και εκτός του Δυτικού κόσμου. Εκκινώντας από τη γειτονιά μας, τη Μεσόγειο, επιχειρούμε να συνομιλήσουμε με μια δραστήρια, ανήσυχη και πολιτισμικά ετερόκλητη σκηνή που αναπτύσσεται δυναμικά και ανατέμνει τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και κοινωνικοπολιτικές προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή: το αποτύπωμα της «αραβικής άνοιξης», τον πόλεμο στη Συρία, τον εκπατρισμό, τους αγώνες για ανεξαρτησία, τη θέση της γυναίκας στον αραβικό κόσμο, τα στερεότυπα της πολιτισμικής και θρησκευτικής ετερότητας, τους δεσμούς και τις εντάσεις Ανατολής – Δύσης.
Πρόκειται για μια σκηνή γειτονική όσο και ανοίκεια, καθώς η εκπροσώπησή της στο δυτικό θέατρο είναι περιορισμένη ή περιστασιακή.
Η επιλογή να εστιάσουμε σε μη δυτικούς καλλιτέχνες σηματοδοτεί την επιθυμία να έρθουμε πιο κοντά με μια σύγχρονη, δυναμική κι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σκηνή στην οποία δεν έχουμε εύκολη πρόσβαση, καθώς έχει περιορισμένη και επιλεκτική εκπροσώπηση στο δυτικό θέατρο.
Να γνωρίσουμε δραματουργίες του πραγματικού που γεννιούνται και ωριμάζουν σε δύσκολες κοινωνικοπολιτικά συνθήκες· σε χώρες όπως η Τουρκία, ο Λίβανος, η Συρία, η Παλαιστίνη και η Αίγυπτος, όπου η ελευθερία, η ισότητα, η διαφορετικότητα, η αυτοδιάθεση, το δικαίωμα στην έκφραση, η θέση της γυναίκας αποτελούν καθημερινά διακυβεύματα. Νομίζω πως αυτή η επιλογή τροφοδοτεί με ουσία τη συζήτηση για την καλλιτεχνική όσο και την κοινωνικοπολιτική σημασία του σύγχρονου θεάτρου-ντοκιμαντέρ παγκοσμίως.
Είναι μεγάλη χαρά που μετά από δυο δύσκολα χρόνια για την ανθρωπότητα και τους ανθρώπους του θεάτρου συναντιόμαστε ξανά, μέσα από ένα ανανεωμένο πρόγραμμα που αντανακλά μια γνήσια επιθυμία για εξωστρέφεια, εγγύτητα, εξερεύνηση και εγκαινιάζουμε επιτέλους τον διεθνή χαρακτήρα του ΔΔΘΝ, την εξωστρέφεια, που τόσο μας στέρησαν οι υγειονομικοί περιορισμοί, με την υποδοχή σημαντικών καλλιτεχνών από τη Μεσόγειο και συγκεκριμένα τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Η συνομιλήτριά μας στέκεται στο γεγονός ότι αυτό το συλλογικό εγχείρημα δεν θα ήταν δυνατό να οργανωθεί αν δεν είχε προηγηθεί ο τρόπος με τον οποίο αγκάλιασαν και στήριξαν τη γέννησή του οι Ελληνες συνάδελφοι-εκπρόσωποι του είδους, οι συνοδοιπόροι της Μάρθα Κοσκινά, Μαρία Μακρυνικόλα και Στέλλα Μανικάτη και φυσικά το ετερόκλητο κοινό που συμμετείχε ενεργά στις δράσεις του, «επιβεβαιώνοντας πως το θέατρο-ντοκιμαντέρ μπορεί να σηματοδοτήσει ένα βαθιά λαϊκό θέατρο και να επαναπροσδιορίσει την παραδοσιακή έννοια του κοινού ως αποδέκτη».
? Η συμμετοχή είναι δωρεάν, ενώ η έναρξη της συνάντησης είναι στις 24 Οκτωβρίου στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων (Εχελιδών 19 & Πειραιώς 144).
Εκτενή βιογραφικά των καλλιτεχνών και αναλυτικές περιγραφές για τα εργαστήρια (τα οποία θα πραγματοποιηθούν στα αγγλικά) στην ιστοσελίδα της διοργάνωσης https://documentarytheatre.com/meeting-event-2022.
