Πόση τόλμη χρειάζεται για να καταπιαστείς με ένα κοινωνικό ζήτημα που είναι και προσωπικό βέβαια, όταν αυτό εμπεριέχει αλήθειες όπως η σεξουαλική σου ταυτότητα, η ταξική σου καταγωγή, οι οικογενειακές σχέσεις, η σύνδεση με την Ακροδεξιά, η ομοφοβία, τα στερεότυπα αλλά και η ίδια η ακαδημαϊκή κοινότητα; Πολλοί και σπουδαίοι κοινωνιολόγοι έχουν καταπιαστεί με κάποιες από τις παραπάνω έννοιες, αλλά ποτέ τόσο αυτοβιογραφικά.
Κυρίως, ποτέ δεν έθεσαν τόσο έντονα την ταξικότητα και την επίδρασή της σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και προσωπικής ζωής. Ο Ντιντιέ Εριμπόν είναι, λοιπόν, ο πρώτος σύγχρονος διανοητής που το έκανε αυτό -και το λέμε δίχως καμία απολύτως διάθεση υπερβολής- στο βιβλίο του «Η επιστροφή στη Ρενς», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νήσος.
Αναφερόμαστε σ’ έναν από τους σπουδαιότερους σύγχρονους στοχαστές και πραγματικά τολμηρούς επιστήμονες στον χώρο της Κοινωνιολογίας. Δεν είναι τυχαίο πως ενώ το βιβλίο του πρωτοκυκλοφόρησε το 2009, γνώρισε τεράστια επιτυχία στη Γαλλία και πολυμεταφράστηκε (έγινε ακόμα και θεατρικό σε διασκευή και σκηνοθεσία Τόμας Οστερμάγιερ το 2017), καθυστέρησε δέκα ολόκληρα χρόνια να μεταφραστεί στα ελληνικά (μια μεγάλη ολιγωρία που ευτυχώς κατήργησαν οι Εκδόσεις Νήσος), αλλά τόσο εδώ όσο και στο εξωτερικό είναι ελάχιστοι οι πανεπιστημιακοί που μιλούν γι’ αυτό το βιβλίο στους φοιτητές τους. Προφανώς, δεν θέλει τόλμη μόνο να γράψεις ένα τέτοιο βιβλίο, θέλει τόλμη και να μιλήσεις δημόσια γι’ αυτό!
Επειδή όμως η τόλμη συμπορεύεται μόνο με σπουδαίους ανθρώπους, οι Εκδόσεις Νήσος, με αφορμή τα 30 χρόνια της παρουσίας τους στον εκδοτικό χώρο, διοργανώνουν μια σημαντική εκδήλωση: ο ίδιος ο Ντιντιέ Εριμπόν θα έρθει στην Αθήνα και θα δώσει διάλεξη, αύριο, με θέμα «Επιστροφή στις κοινωνικές τάξεις; Σκέψεις για τις έννοιες της πολιτικής». Μαζί του θα συνομιλήσουν οι Παναγής Παναγιωτόπουλος (αναπληρωτής καθηγητής ΕΚΠΑ), Αθηνά Αθανασίου (καθηγήτρια Πάντειο Πανεπιστήμιο), Γεράσιμος Κουζέλης (ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ).
«Μεγάλωσα σε ένα ομοφοβικό περιβάλλον. Ως έφηβος έκρυβα την γκέι ταυτότητά μου. Χρόνια μετά κατάλαβα πως έκρυβα και κάτι ακόμα (όπως φαίνεται και στο βιβλίο): όλη μου τη ζωή προσπαθούσα να σταθώ ως γκέι στην κοινωνία, στην πανεπιστημιακή κοινότητα, στον κύκλο της διανόησης της Γαλλίας και ξαφνικά κατάλαβα πως είχα αποκρύψει πλήρως και εντέχνως τη λαϊκή, ταξική μου καταγωγή, που δεν ήταν άλλη από την εργατική.
Και τα δύο (ομοφυλοφιλία και λαϊκή καταγωγή) είναι εκτός οπτικού πεδίου της μπουρζουαζίας της διανόησης, τουλάχιστον στη Γαλλία και σήμερα. Εχω δεκάδες προσωπικά παραδείγματα: θα υποτιμήσουν το έργο σου, δεν θα το αναγνωρίσουν ως επιστημονικό. Στα μάτια τους δηλαδή δεν είσαι ερευνητής, συνάδελφος καθηγητής, αλλά ένας “χαριτωμένος” (στην καλύτερη των περιπτώσεων), ανεκτός γκέι. Ούτε καν γκέι – γι’ αυτούς είσαι “αδερφή”.
Το βιβλίο μου για παράδειγμα το δέχτηκαν με μεγάλη δυσκολία, ακριβώς γιατί αν δεν γράφεις με τον τρόπο που θέλουν, απλά δεν το δέχονται. Μάλιστα δεν είναι λίγοι οι ομοφοβικοί, σεξιστές ή μισογύνηδες πανεπιστημιακοί που αυτοπροσδιορίζονται ως “αριστεροί”. Είναι αυτό που ονομάτισε ο Μπουρντιέ ως “αρσενική κυριαρχία”. Και αφορά όλη την κοινωνία» μας είχε πει ο Ντιντιέ Εριμπόν («Εφ.Συν.», «Δεν τη θέλω την κανονικότητά τους»). Ειδικά σήμερα, με τον νεοφασισμό στην Ιταλία και τον κρυφοναζισμό σε όλη την Ευρώπη, τα ζητήματα που θέτει ο Εριμπόν πρέπει να μας απασχολήσουν προφανώς άμεσα!
? ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Αύριο 4/10, στις 19.00, στο κεντρικό κτίριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30 – Αμφιθέατρο Αργυριάδη). Με ταυτόχρονη μετάφραση.
