Στις 28/8/2022 δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα» άρθρο του τμηματάρχη Εργων της ΔΑΑΜ Αθ. Κάλφα με τίτλο «Η αλήθεια (χωρίς τους μύθους) για το μνημείο της Αμφίπολης», στο οποίο μεταξύ άλλων γίνεται γενική αναφορά στις αστοχίες των πρανών των επιχωμάτων του τύμβου Καστά στην Αμφίπολη.
Τα αίτιά τους στο συγκεκριμένο άρθρο αποδίδονται α) στον (ανεπαρκή) σχεδιασμό των προσωρινών υδραυλικών διατάξεων για την απορροή των ομβρίων και β) στην απουσία φύτευσης των προσωρινών επιχωμάτων της κορυφής. Επιπλέον, δηλώνεται ότι οι τεθείσες τεχνικές προδιαγραφές για την κατασκευή του χωματουργικού έργου (το οποίο αφορά και τα επιχώματα κορυφής) τηρήθηκαν απόλυτα, σύμφωνα με τα σχετικά συμβατικά κείμενα.
Ομολογώ ότι το συγκεκριμένο άρθρο μού προκάλεσε μεγάλη έκπληξη και απορία καθώς ήδη από το καλοκαίρι του 2021 ο γράφων έχει επισημάνει ότι το χωματουργικό έργο στον τύμβο Καστά είχε διάφορα σοβαρά τεχνικά ζητήματα και ήταν δεδομένο και επίσημα γραμμένο ότι όσα συνέβησαν τον Ιούνιο του 2022 θα συνέβαιναν με την πρώτη σοβαρής έντασης βροχόπτωση, όχι αναγκαία ακραία [λ.χ. την 15.10.2021 η βροχόπτωση ήταν σημαντικά εντονότερη (στοιχεία από https://rmets.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/gdj3.44) αλλά τότε δεν είχαν κατασκευαστεί ακόμη τα μεγάλα νότια επιχώματα].
Επειδή το προειρημένο δημοσίευμα δημιουργεί παρανοήσεις με αποτέλεσμα να με θίγει προσωπικά, θεωρώ αξιακή μου υποχρέωση να απαντήσω.
Για την κατανόηση του θέματος, ας μου επιτραπεί μια σύντομη επισκόπηση σχετικά με το τι προβλεπόταν (σε επίπεδο μελετών και δημοπράτησης έργων) και τι (τελικά) κατασκευάστηκε.
Τι προβλεπόταν: Δύο (2) διακριτές εργολαβίες με χωματουργικό αντικείμενο (κωδικοποιημένες εφεξής ως ΕΡΓΟ 1 και ΕΡΓΟ 2) οι οποίες ξεκίνησαν το 2021.
Συνοπτικά, το ΕΡΓΟ 1 αφορά εκσκαφές στην περίμετρο του περιβόλου και προσωρινά (σωστικά) απλά επιχώματα στην κορυφή του τύμβου –εξ ου και η απουσία πρόβλεψης για φύτευση, πλην της φυσικώς αναμενόμενης– για την προστασία του θεμελίου της κορυφής. Επειδή τα επιχώματα αυτά –όπως καθορίστηκαν από την Υπηρεσία– δεν αποτελούν προϊόν μελέτης, στην Τεχνική Περιγραφή του έργου τέθηκαν αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές υλοποίησης. Επιπλέον, στο ΕΡΓΟ 1 περιλαμβάνεται η βελτίωση της υφιστάμενης εργοταξιακής οδού για πρόσβαση στην κορυφή του τύμβου και σύστημα προσωρινών υδραυλικών διατάξεων με ανοικτές τάφρους με αποκλειστικό στόχο την απορροή του κυρίου όγκου των ομβρίων από την επιφάνεια των επιχωμάτων κορυφής. Υπόγειο δίκτυο χρησιμοποιείται τοπικά σε τμήμα της εργοταξιακής οδού λόγω της μορφής της οδού.
Το ΕΡΓΟ 2 αφορά τη χωματουργική αποκατάσταση εγγύς του ταφικού μνημείου και την εξωτερική προστασία του μνημείου. Σύμφωνα με τη μελέτη –πέραν των άλλων σημαντικών στεγανωτικών διατάξεων– προβλέπεται τάφρος συλλογής των ομβρίων (η οποία δεν υλοποιήθηκε) και αναχώματα για την παρεμπόδιση κίνησης των ομβρίων προς το μνημείο. Ο γράφων δεν είχε ουδεμία συμμετοχή στη δημοπράτηση ή την επίβλεψη του ΕΡΓΟΥ 2.
Τι κατασκευάστηκε; Τα επιχώματα του ΕΡΓΟΥ 1 επεκτάθηκαν πέραν προβλέψεων προς τα νότια, ενώ είναι προφανές ότι δεν εκτελέστηκαν με βάση τις τεθείσες προδιαγραφές, καθώς ακόμα και μακροσκοπικά δεν είχαν επαρκή συμπύκνωση. Βάσει αυτής της παρατήρησης ήδη στις 19.7.2021 (αλλά και στις 31.12.2021) επισήμανα, ως όφειλα, στον φορέα υλοποίησης τόσο την ανάγκη αναθεώρησης του υδραυλικού δικτύου (τα υδραυλικά έργα, ως γενική αρχή, είναι απόλυτα συναρτημένα με τη γεωμετρία του αναγλύφου), όσο και (κυρίως) τον πλημμελή ποιοτικό έλεγχο και την ανεπαρκή συμπύκνωση των επιχωμάτων, η οποία είναι κρισιμότατη παράμετρος για την ευστάθεια και την αντίσταση επιχωμάτων σε διάβρωση. Πρότεινα μάλιστα τρόπους για την αντιμετώπιση του ζητήματος των επιχωμάτων χωρίς επιπλέον μελετητικό κόστος. Τελικά, όχι μόνο δεν εφαρμόστηκαν οι προτάσεις για τα επιχώματα αλλά ούτε το υδραυλικό έργο κατασκευάστηκε όπως προβλεπόταν αρχικά. Συμπτωματικά (;) στην έκθεση του γράφοντος (19.7.2021) προβλέπονται οι μελλοντικές συνέπειες των ζητημάτων αυτών στο έργο, οι οποίες, δυστυχώς, περιγράφουν επακριβώς την κατάσταση του τύμβου σήμερα.
Επιπλέον των παραπάνω, στο νότιο τμήμα του τύμβου, εκατέρωθεν του ταφικού μνημείου κατασκευάστηκαν χωρίς κάποια –γνωστή στον γράφοντα– μελέτη μεγάλης έκτασης υψηλά επιχώματα (χωρίς επαρκή συμπύκνωση, εκ του αποτελέσματος), στα οποία φυσιολογικά προκλήθηκαν μεγάλες ολισθήσεις υπό τη δράση των ομβρίων θέτοντας σε κίνδυνο και την ευστάθεια του περιβόλου.
Είναι προφανές ότι για μη προβλεπόμενη κατασκευή δεν υπάρχει πρόβλεψη για υδραυλικό δίκτυο προστασίας της. Η ευθύνη για την απουσία υδραυλικής προστασίας των –προφανώς αυθαίρετων– επιχωμάτων βαρύνει αποκλειστικά αυτόν που αποφάσισε την κατασκευή τους. Επιπλέον, με την κατασκευή των επιχωμάτων αυτών παροπλίστηκε η προβλεπόμενη μελετητικά υδραυλική περιμετρική προστασία του ταφικού μνημείου (τάφρος συλλογής ομβρίων του ΕΡΓΟΥ 2). Αναλυτική ερμηνεία των αστοχιών περιλαμβάνεται σε σχετική Εκθεση του γράφοντος (1.8.2022).
Εν κατακλείδι. Ο υδραυλικός σχεδιασμός επαρκούσε σαφώς για το έργο όπως σχεδιάστηκε και όχι για το έργο το οποίο εκτελέστηκε, το οποίο είναι διαφορετικό από το δημοπρατηθέν. Η διάβρωση των επιχωμάτων της κορυφής επηρεάζεται πρωτίστως από την ποιότητα κατασκευής τους. Ακόμη, έχουν γίνει μεγάλα επιχώματα σε σημεία που δεν προβλεπόταν από τις μελέτες και από τα τεύχη των διαγωνισμών (στα νότια του τύμβου) ενώ έχουν παραλειφθεί τμήματα από τις προβλεπόμενες υδραυλικές διατάξεις στην κορυφή του τύμβου. Στα επιχώματα του νοτίου τμήματος έχουν προκύψει τα μεγαλύτερα προβλήματα.
Με άλλα λόγια, είναι προφανές ότι εκτελέστηκαν εργασίες διαφορετικές από αυτές που προέβλεπαν τόσο οι υφιστάμενες μελέτες όσο και τα σχετικά τεύχη δημοπράτησης. Ο λόγος για τον οποίον κατασκευάστηκε διαφορετικό έργο από το προβλεπόμενο δεν είναι γνωστός στον γράφοντα. Βέβαιον, ωστόσο, είναι ότι ο γράφων είχε προειδοποιήσει εγκαίρως και εγγράφως την Υπηρεσία για την κακή πορεία του έργου και είχε προτείνει τους τρόπους με τους οποίους το σημερινό αποτέλεσμα θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
*Δρ πολιτικός μηχανικός
Ο Δημήτρης Εγγλέζος είχε συστηματική εμπλοκή με τα έργα Πολιτικού Μηχανικού στον τύμβο Καστά ως μελετητής ή τεχνικός σύμβουλος κατά το χρονικό διάστημα 2014-2021. Επίσης ο σχεδιασμός των προσωρινών υδραυλικών διατάξεων και η Τεχνική Περιγραφή για το πρώτο εκ των δύο χωματουργικών έργων του τύμβου έγιναν από τον ίδιο.
-320x213.jpg)
