Νέα πολύτιμα ευρήματα στο ναυάγιο των Αντικυθήρων

Το υπερφυσικό μαρμάρινο κεφάλι ανδρικής μορφής με γένια που ανασύρθηκε από το ναυάγιο των Αντικυθήρων κατά την πρόσφατη υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα (23 Μαΐου-15 Ιουνίου 2022) είναι πιθανόν να ανήκει στον Ηρακλή, στο ακέφαλο άγαλμα (αρ. 5742) του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το άγαλμα ανελκύστηκε από τους σφουγγαράδες το 1900 και σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των αρχαιολόγων η κεφαλή ταυτίζεται με τον ημίθεο Ηρακλή του τύπου Farnese, του λεγόμενου «Ηρακλή των Αντικυθήρων».

Αίσθηση προκάλεσε η ανεύρεση δύο ανθρώπινων δοντιών (πάνω σε συμπαγές συσσωμάτωμα με ίχνη χαλκού) που με τις κατάλληλες αναλύσεις αναμένεται να δώσουν πληροφορίες για τον άνθρωπο στον οποίο ανήκαν, το πλήθος των αντικειμένων από την εξαρτία του πλοίου, η μαρμάρινη βάση αγάλματος της οποίας σώζονται και τα δύο γυμνά κάτω άκρα ανθρώπινης μορφής, αλλά είναι «καλυμμένη με παχύ στρώμα θαλάσσιου επίπαγου. Για τον λόγο αυτό δεν είναι δυνατή η λεπτομερής περιγραφή», όπως γράφει το σχετικό δελτίο Τύπου του υπουργείου Πολιτισμού.

Αίσθηση όμως προκαλούν και οι «ευχαριστίες προσωπικά στον Πάνο Λασκαρίδη» που απευθύνει το ΥΠΠΟΑ. Το υπουργείο Πολιτισμού θέλει να υπομνήσει τις άριστες σχέσεις του με τον εφοπλιστή που πριν από έναν χρόνο (Ιούνιος 2021) προκάλεσε σάλο –και εντός της κυβέρνησης– με τις προσβλητικές δηλώσεις του οι οποίες έκαναν τον γύρο του κόσμου; Πριν από αυτό (Αύγουστος 2020) το γιοτ «Γλάρος» που ανήκει στον Πάνο Λασκαρίδη είχε ανελκύσει και μεταφέρει στην ιδιωτική αποθήκη του μια λίθινη αρχαία άγκυρα από τον κόλπο Φάρου Απολυτάραις και ένα κανόνι του 17ου-18ου αι. από το λιμάνι Ποταμό των Αντικυθήρων.

Το θέμα είχε αναδείξει πρώτη η «Εφ.Συν.», το επιλήφθηκε η Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων, προκάλεσε αντιδράσεις βουλευτών της αξιωματικής αντιπολίτευσης, της τοπικής κοινωνίας και των αρχαιολόγων, αλλά ποτέ δεν τοποθετήθηκε η ηγεσία του ΥΠΠΟΑ. Δεν πήρε θέση αν επιτρέπεται, βάσει του αρχαιολογικού νόμου, ένας ιδιώτης να ανελκύει και να μεταφέρει αρχαία αντικείμενα χωρίς να έχουν τηρηθεί οι διαδικασίες του νόμου. Η κ. Μενδώνη, εξάλλου, ανέθεσε στο ίδρυμα Αικ. Λασκαρίδη τη χορηγία για την προμελέτη του Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων και στη συνέχεια το ευχαρίστησε δημόσια (Ιανουάριος 2022).

Ολα τα ευρήματα μεταφέρθηκαν στις εγκαταστάσεις της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων για να συντηρηθούν και να αποκαλυφθούν. Η αρχαιολογική έρευνα στο ναυάγιο των Αντικυθήρων διεξάγεται, στο πλαίσιο του πενταετούς προγράμματος 2021-2025, από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα υπό τη διεύθυνση της δρος Αγγελικής Γ. Σίμωσι, προϊσταμένης της ΕΦΑ Εύβοιας, και του καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Γενεύης Lorenz Baumer, υπό την εποπτεία της ΕΦΑ Εναλίων και τελεί υπό την αιγίδα της ΠτΔ Κατερίνας Σακελλαροπούλου.

Συμμετέχουν καθηγητές πανεπιστημίου (της Βενετίας, της Γενεύης), δύτες, έμπειρα στελέχη της Μονάδας Υποβρύχιων Αποστολών του Λιμενικού, καταδυόμενη αρχιτεκτόνισσα της ΕΦΑ Εναλίων, επιστήμονες ιδρυμάτων κ.ά.

Κύριοι χορηγοί είναι το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη και η ελβετική ωρολογοποιία Hublot.