Βρετανικές προθέσεις «μοιράσματος», ασάφειες και στο βάθος μία από τα ίδια

«Πρέπει να γίνει μια “συμφωνία” κοινής χρήσης με την Ελλάδα που θα μπορούσε να δει τα αρχαία έργα τέχνης να μοιράζονται μεταξύ Λονδίνου και Αθήνας», δήλωσε για το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα o διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Οσμπορν. «Θα μπορούμε να πούμε και τις δύο “ιστορίες” στην Αθήνα και στο Λονδίνο, αν και οι δύο προσεγγίσουμε το θέμα χωρίς ένα φορτίο προαπαιτούμενων, χωρίς ένα φορτίο κόκκινων γραμμών», είπε χωρίς να διευκρινίσει τι εννοεί αναφερόμενος σε «συμφωνία, προαπαιτούμενα, κόκκινες γραμμές» και κυρίως χωρίς να εξηγήσει τις προθέσεις της βρετανικής πλευράς περί «μοιράσματος».

Ο δανεισμός τώρα έγινε «μοίρασμα»; Αυτό είναι ίσως το μόνο καινούργιο που ειπώθηκε κατά τη συνέντευξή του στο ραδιόφωνο του LBC. Να «μοιραστούμε» ό,τι διεκδικούμε επί δεκαετίες ως αποκλειστικό τμήμα του Μνημείου της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της χώρας μας. Με ασάφειες, αλλά με σαφή πρόθεση να αρθρώσει ένα νέο αφήγημα για τους διαχειριστές του Βρετανικού Μουσείου, επιφανειακά πιο διαλεκτικός αλλά ουσιαστικά πιστός στο ίδιο αφήγημα, ο Οσμπορν εξέφρασε τις πάγιες θέσεις της βρετανικής πλευράς.

Με πρόθεση να αντιτείνει το επιχείρημα ότι τα Γλυπτά που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο αποτελούν τμήμα του Μνημείου της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και πρέπει να επανενωθούν μ’ αυτό γιατί αποσπάστηκαν βιαίως και παράνομα από την Ακρόπολη των Αθηνών, ο Οσμπορν βάζει στο τραπέζι την οπτική του αφηγήματος της τοπικής και της παγκόσμιας ιστορίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η έκθεσή τους στο Βρετανικό Μουσείο υπηρετεί την παγκόσμια κοινότητα. «Τα Γλυπτά του Παρθενώνα είναι μια καταπληκτική μαρτυρία του ανθρώπινου πολιτισμού. Στο Βρετανικό Μουσείο, αφηγούνται μια ιστορία για τον πολιτισμό σε σύγκριση με όλους τους άλλους πολιτισμούς, την Κίνα, την Ινδία, άλλα μέρη της Μεσογείου. Στην Ελλάδα, αφηγούνται την ιστορία μόνο του ελληνικού πολιτισμού», ανέφερε και επέμεινε στη «συμφωνία μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου».

Αναφέρεται άραγε σε κάποια «συμφωνία» που έχει συζητηθεί σε υψηλό επίπεδο ή ότι πρέπει να δεχθούμε πως θα παραμείνουν εσαεί στο Βρετανικό Μουσείο όπου βρίσκονται από τις αρχές του 19ου αιώνα;

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου Andrew Marr αν τα Γλυπτά θα μπορούσαν «να μεταφερθούν στην Ελλάδα τουλάχιστον για λίγο και μετά να επιστρέψουν στο Λονδίνο», ο Οσμπορν δεν φάνηκε αρνητικός. «Μπορεί και να είναι κατάλληλο αυτό το είδος της διευθέτησης», είπε και έβαλε φρένο διευκρινίζοντας ότι δεν μπορεί «να μιλήσει εξ ονόματος όλων των μελών του Βρετανικού Μουσείου».

Μια θέση που ακόμα και για πρακτικούς λόγους δεν ευσταθεί. Αφ’ ενός για να τα πάρουμε προσωρινά, να τα δανειστούμε δηλαδή, απαιτείται η παραδοχή της κυριότητας των Βρετανών. Οπότε έτσι τελειώνει η όποια διεκδίκηση της Ελλάδας στο παρόν και το μέλλον. Αφ’ ετέρου η μεταφορά του γλυπτικού διάκοσμου του Παρθενώνα είναι πολυδάπανη υπόθεση που θα απαιτούσε χρόνο και ειδικές συνθήκες. Δεν είναι μπιμπελό να πηγαίνουν και να έρχονται οι μετόπες και τα αετώματα.

Οι πιέσεις που ασκούνται πιο έντονα τον τελευταίο καιρό από την UNESCO ή η επικείμενη διαδήλωση έξω από το Βρετανικό Μουσείο οδήγησαν τον Τζορτζ Οσμπορν στο επικοινωνιακό παιχνίδι; Ας μην ξεχνάμε ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Κάμερον στην πρώτη δημόσια τοποθέτησή του ως διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου (ανέλαβε τον Σεπτέμβριο του 2021) είχε προτείνει τον δανεισμό. «Η απάντησή μας δεν είναι απορριπτική. Είμαστε ανοιχτοί στον δανεισμό των τεχνουργημάτων μας σε οποιονδήποτε μπορεί να τα φροντίσει και να προασπίσει την ασφαλή επιστροφή τους, κάτι που κάνουμε κάθε χρόνο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας», είχε γράψει στην εφημερίδα «The Times» τον Δεκέμβριο του 2021. Τότε έκανε λόγο για «Ελγίνεια Μάρμαρα», φράση που επανέλαβε και χθες.

Τις δηλώσεις δεν σχολίασε το υπουργείο Πολιτισμού, σε αντίθεση με την τομεάρχη Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Σία Αναγνωστοπούλου. «Η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα και η ακεραιότητα ενός Μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς δεν μπορεί να γίνονται παιχνίδι επικοινωνιακού χαρακτήρα, ούτε να αντιμετωπίζονται ως “photo opportunity” προεκλογικής κατανάλωσης (…) Δεν δανείζεσαι κάτι που έχει κλαπεί, αναγνωρίζοντας ως ιδιοκτήτη αυτόν που τα υπεξαίρεσε από το ιστορικό τους σπίτι», σχολίασε μεταξύ άλλων.

Πάντως η Βρετανική Επιτροπή για την Επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα προγραμματίζει διαδήλωση διαμαρτυρίας έξω από το Βρετανικό Μουσείο το ερχόμενο Σάββατο, με αφορμή τον εορτασμό των 13 χρόνων από τη λειτουργία του Μουσείου της Ακρόπολης, στις 20 Ιουνίου του 2009.