Οι δωρεές Ν. Λαιμού και Λασκαρίδη «παραβιάζουν τη νομοθεσία»

Για ευθεία παραβίαση της νομοθεσίας από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, κάνει λόγο η ανοιχτή επιστολή του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ) και του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), την οποία απευθύνουν προς τους αρμόδιους υπουργούς και τα κοινοβουλευτικά κόμματα.

Η επιστολή εστιάζει στις διαδικασίες εκτέλεσης των δύο μεγάλων δημόσιων έργων που αφορούν την αναβάθμιση και υπόγεια επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και τη δημιουργία του Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων στο κτίριο Σιλό στον Πειραιά. Με τις πρόσφατες υπουργικές αποφάσεις της κ. Μενδώνη, οι οποίες καθίστανται άκυρες, καθώς βασίζονται σε διάταξη που έχει καταργηθεί από το 2019, όπως αποδεικνύουν οι επιστημονικοί σύλλογοι, η εκπόνηση των μελετών ανατίθεται σε ιδιώτες, παραβιάζοντας το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και παρακάμπτοντας τους ανοιχτούς διαγωνισμούς που διασφαλίζουν «…το κοινωνικό αγαθό, δηλαδή τη βέλτιστη ποιότητα έργων στον δημόσιο χώρο, με όρους διαφάνειας, λογοδοσίας και αντικειμενικότητας».

Οι επιστημονικοί σύλλογοι ζητούν να αποκατασταθεί η νομιμότητα, να τηρηθεί η δεοντολογία, να προστατευθεί το δημόσιο συμφέρον και εξηγούν: «Σήμερα, με το πρόσχημα δήθεν δωρεών ή χορηγιών, συχνά και με τη σύμφωνη γνώμη πλειοψηφιών των εισηγητικών οργάνων (ΚΣΝΜ, ΚΕΣΥΠΟΘΑ, ΚΕΣΑ κ.λπ.), οι ανοιχτοί διαγωνισμοί παρακάμπτονται, αγνοούνται και, τελικά, εγκαταλείπονται, κατά κανόνα με αντιδεοντολογικές, αδιαφανείς, παράτυπες ή παράνομες διαδικασίες. Ομως, η ουσία των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών και ο λόγος που θεωρούνται ότι εξασφαλίζουν με τον καλύτερο τρόπο το δημόσιο συμφέρον είναι ότι η μελέτη δεν ανατίθεται στον γνωστότερο ή πιο διάσημο μελετητή, αλλά στην καλύτερη από τις μελετητικές προτάσεις για το συγκεκριμένο έργο.

Με το τέχνασμα των χορηγιών, ο δημόσιος χώρος, ουσιαστικά, εκχωρείται στις επιθυμίες ιδιωτών που επιλέγουν με καθαρά προσωπικά και συμφεροντολογικά κριτήρια τον μελετητή του έργου και, με πρόσχημα τις περγαμηνές του, επιβάλλουν ουσιαστικά τη δική τους άποψη για τον δημόσιο χώρο. Ακριβώς αυτό συμβαίνει με δύο πρόσφατες αποφάσεις του ΥΠΠΟΑ, για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και για το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων».

Με σειρά δημοσιευμάτων, η «Εφ.Συν.» έχει αναδείξει το θέμα και έχει θέσει ερωτήματα τόσο για την τύχη του πρώτου βραβείου του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για το Μουσείο Εναλίων (που όπως φαίνεται δεν θα υλοποιηθεί), αφού μετά τη «σύμβαση δωρεάς» για εκπόνηση νέας μελέτης από το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, του εφοπλιστή Πάνου Λασκαρίδη, αποφασίστηκε να προχωρήσει σε απευθείας ανάθεση παρακάμπτοντας το αποτέλεσμα του διαγωνισμού, όσο και για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, καθώς δεν έχει παρουσιαστεί η μελέτη σκοπιμότητας και βιωσιμότητας του έργου.

Μετά δε τη «δωρεά» της ΑΜΚΕ Ν.Σ. Λαιμού (ύψους 650.000 ευρώ για έργο με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 290-300 εκατομμύρια ευρώ), αποφασίστηκε κλειστός αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, με συμμετέχοντες 10 γραφεία, αποκλειστικά του εξωτερικού. Αίσθηση και συζητήσεις άνοιξε το άρθρο τής τέως υπουργού Πολιτισμού, Ελισάβετ Παπαζώη («Εφ.Συν.» 22/2/22), που έθεσε ερωτήματα, τα οποία αγνόησε, με ευκολία, το υπουργείο Πολιτισμού.

Στην ανοιχτή επιστολή, οι Σύλλογοι παραθέτουν αναλυτικά το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για την προκήρυξη των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, καθώς είναι υποχρεωτικοί για τα μουσεία και τα πολιτιστικά κτήρια, για τις εξαιρέσεις από την υποχρεωτικότητα της διεξαγωγής τους και καταλήγουν:

«Η έκδοση των Υπουργικών Αποφάσεων για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων έχουν βασιστεί σε διάταξη, η οποία έχει καταργηθεί από το 2019, και ως εκ τούτου καθίστανται άκυρες για τον εξής λόγο: Οι αποφάσεις ΥΠΠΟΑ και για τα δύο μουσεία αναφέρονται στο θεσμικό πλαίσιο για την εκπόνηση μελετών με δωρεά, όπως αυτό ίσχυε στο άρθρο 2Α του ν. 3316/2005 (Α` 42), το οποίο, σύμφωνα με τις διατάξεις των Ν. 4412/2016 και Ν. 4568/2018, προβλεπόταν να μείνει σε ισχύ μέχρι την έκδοση προεδρικού διατάγματος, δηλαδή του Π.Δ. 71/2019 «Μητρώα συντελεστών παραγωγής δημοσίων και ιδιωτικών έργων, μελετών, τεχνικών κ.λπ.» (κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 83 του ίδιου νόμου). Μετά την έκδοση του Π.Δ. 71/2019, η διάταξη του άρθρου 2Α του Ν. 3316/2005 δεν έχει πλέον ισχύ και οι Υπουργικές Αποφάσεις που ακολουθούν τη διαδικασία του άρθρου 2Α για την έγκριση δωρεών καθίστανται άκυρες», αναφέρουν ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ και ΣΕΑ.

Από την υπουργό Πολιτισμού ζητούν «να ακυρώσει τις δύο Υπουργικές Αποφάσεις που παραβιάζουν ευθέως τη νομοθεσία. Σε διαφορετική περίπτωση, επιφυλασσόμαστε για όλες τις νόμιμες ενέργειες για την ακύρωσή τους στα αρμόδια δικαστήρια» και ζητούν μεταξύ άλλων «από τα κόμματα και τους φορείς να καταδικάσουν την παράκαμψη της διαδικασίας του ανοιχτού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, καθώς και τον εξευτελιστικό για τον τεχνικό κόσμο της χώρας αποκλεισμό της ισότιμης συμμετοχής των Ελλήνων αρχιτεκτόνων από έργα παρεμβάσεων στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της χώρας» και «τα εμβληματικά μουσεία να κατασκευαστούν με την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών…».