Συνέχεια καταγγελιών για τον Στάθη Λιβαθινό. Αυτή τη φορά η Κίνηση Αναπήρων Ηθοποιών καταγγέλλει τον σκηνοθέτη, πρώην καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, για μισαναπηρισμό.
Ο Στάθης Λιβαθινός έχει απομακρυνθεί από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου μετά από καταγγελία των σπουδαστών για αλαζονική, αυταρχική συμπεριφορά και «πρακτικές διδασκαλίας» με χρήση «μειωτικών, απαξιωτικών και ομοφοβικών σχολίων τα οποία τραυμάτιζαν την αξιοπρέπειά τους και δημιουργούσαν ένα κλίμα διακρίσεων και φόβου».
Αίσθηση έκανε επίσης και η ανάρτηση του Παναγιώτη Μπουγιούρη, στην οποία ο ηθοποιός αναφέρεται στην εμπειρία του από τον Στάθη Λιβαθινό τόσο κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου όσο και αργότερα κατά την τετραετή θητεία του στην Πειραματική Σκηνή. Περιγράφει τον πρώην καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου ως «μεγαλομανή» «σταλινικό», «ομοφοβικό», «σύγχρονο Ρασπούτιν»: «Ησασταν χυδαίος, προσβλητικός, ακρωτηριαστικός, ευνουχιστικός, ταπεινωτικός και απόλυτα χειριστικός! Βέβαια όλα αυτά καλυμμένα πίσω από έναν μανδύα ψεύτικης ευγένειας και δήθεν ήθους!».
Τώρα η Κίνηση Αναπήρων Ηθοποιών στην καταγγελία που έχει καταθέσει από τις 13 Μαρτίου στο ΣΕΗ αναφέρεται σε μισαναπηρισμό, κυνική, επιθετική και απαξιωτική συμπεριφορά στη συνάντηση που είχαν με τον Στάθη Λιβαθινό το 2017 για να συζητήσουν τον αποκλεισμό κωφού υποψηφίου από τις εισαγωγικές εξετάσεις της δραματικής σχολής.
«Το θέατρο δεν είναι δημοκρατικό, είναι φασιστικό και επιλέγει τους πιο ικανούς» φέρεται να είπε στην αντιπροσωπεία της Κίνησης Αναπήρων Ηθοποιών: «Aν βάλω έναν ανάπηρο πάνω στη σκηνή και δίπλα του έναν ηθοποιό, τον καλύτερο ηθοποιό να βάλεις, όλοι θα κοιτάνε τον ανάπηρο. Πώς είναι όταν βάζεις ένα ζώο στη σκηνή…».
■ Ιδού μερικά αποσπάσματα από τη συνάντηση του Στάθη Λιβαθινού με τους εκπροσώπους της Κίνησης Αναπήρων Ηθοποιών όπως περιγράφονται στο μακροσκελές κείμενο-καταγγελία.
«Αρχισε με επιθετικό και αυταρχικό ύφος να μας ρωτάει: τι καλές πρακτικές υπάρχουν, πώς θα μπουν στο μάθημα οι ανάπηροι, πώς θα παρακολουθήσουν το μάθημα οι κωφοί ή πώς όλοι αυτοί θα συμμετέχουν στο μάθημα του χορού; “Εμείς στο Εθνικό ψάχνουμε πρωταθλητές”, μας είπε, “δεν εφαρμόζουμε δικαιώματα, αλλά αναζητούμε ικανότητες”.
Αναφερθήκαμε στην ύπαρξη εξαιρετικών ομάδων χορού αναπήρων καθώς και στο Θέατρο Κωφών Ελλάδος με θεατρική δράση 30 χρόνων. Ο ανάπηρος σκηνοθέτης, Αντώνης Ρέλλας, του επισήμανε πόσο κερδισμένο θα είναι το θέατρο, “σκεφτείτε τι κέρδος έχει να προσφέρει στην τέχνη και τον πολιτισμό η ανθρώπινη ποικιλομορφία”.
Με τη μορφή της επίκλησης στην αυθεντία απάντησε “στο Εθνικό διδάσκουμε Γκροτόφσκι, δεν γίνεται να διδαχθεί ο Γκροτόφσκι σε ανάπηρους, γιατί είναι τεχνική που ο ηθοποιός πρέπει να έχει σωματικές ικανότητες”. Μα η φιλοσοφία του Γκροτόφσκι στηρίζεται στην κατάργηση των ορίων και των περιορισμών, στην καταστροφή των στερεοτύπων, τι πιο κατάλληλο πλαίσιο για να ενταχθεί και ένας/μία ανάπηρος/η φοιτητής/τρια;
Οταν η ηθοποιός κ. Ελευθερία Μαντζουράνη ανέφερε μία από τις γραπτές προτάσεις μας, ότι θα μπορούσε να μπει ποσόστωση στις εξετάσεις και για τους αναπήρους όπως ισχύει στο Εθνικό η ποσόστωση στα φύλλα άνδρας/ γυναίκα, για παράδειγμα να μπαίνει κάθε χρόνο ένα ανάπηρο αγόρι και ένα ανάπηρο κορίτσι με σκοπό να διασφαλιστεί η εισαγωγή τους στη σχολή, η αντίδραση του κ. Λιβαθινού ήταν ξαφνική. “Τι είναι αυτά που λέτε; Θα γεμίσει το Εθνικό ανάπηρους!”
Μας τόνισε ότι “ο σκοπός του Εθνικού είναι να βγάζει επαγγελματίες από τη σχολή του σε μια δύσκολη αγορά εργασίας κι ότι ο ανάπηρος ηθοποιός δεν θα μπορεί να γίνει επαγγελματίας κι ούτε να βρει δουλειά ως καλλιτέχνης”».
Η απάντηση του σκηνοθέτη
Ο Στάθης Λιβαθινός απαντά με τον δικό του τρόπο στις καταγγελίες της Κίνησης Αναπήρων Ηθοποιών, χωρίς να αναφέρεται στη συγκεκριμένη συνάντηση. Νιώθει, όπως σημειώνει, την ανάγκη «ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου την περίοδο 2015-2019 μαζί με τον πολύτιμο συνεργάτη και αναπληρωτή καλλιτεχνικό διευθυντή Θοδωρή Αμπαζή, να συμπληρώσουν την ελλιπή αποτύπωση των γεγονότων, που μπορεί να παραπλανήσει και να οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα».
Και αναφέρει πως μετά από δική του εισήγηση στο Δ.Σ. και στην υπουργό Πολιτισμού καταργήθηκε η αρτιμέλεια ως προϋπόθεση συμμετοχής στις εξετάσεις της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, ότι εξοπλίστηκαν με ράμπες ατόμων και αμαξιδίων όλες οι σκηνές του Εθνικού Θεάτρου -όπου δεν είχαν εγκατασταθεί ακόμη-, ότι για πρώτη φορά στην ιστορία του το Εθνικό Θέατρο παρουσίασε το έργο «Ψηλά απ’ τη γέφυρα» του Μίλερ σε μια παράσταση με συνθήκες καθολικής προσβασιμότητας, ενώ το έργο «Ο άνθρωπος που γελά» του Βίκτορ Ουγκό ήταν η καθολικά προσβάσιμη παράσταση της περιόδου 2019.
Επίσης αναφέρει ότι επί θητείας του διοργανώθηκε σε συνεργασία με την Κίνηση Αναπήρων Καλλιτεχνών ολοήμερο προπαρασκευαστικό εργαστήριο στη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» για την εισαγωγή υποψήφιων ανάπηρων σπουδαστών και της συνεκπαίδευσής τους στις Ανώτερες Σχολές Δραματικής Τέχνης.
