Τώνια Γεωργιάδη-Σαμαρά
Αποτελεί μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας η Τώνια Γεωργιάδη-Σαμαρά, η οποία εξέδωσε στα 87 της χρόνια το μυθιστόρημά της με τίτλο «Η χώρα της ύπαρξής μας», από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια, όπου πραγματεύεται θέματα του έρωτα και του θανάτου με πρωταγωνίστριες γυναίκες.
Με έντονη αστική κουλτούρα, σπούδασε και στο Χάρβαρντ, ασχολήθηκε και με την ψυχανάλυση, αλλά ρίζωσε στη λογοτεχνία και στην τέχνη που απελευθερώνει τον άνθρωπο. «Η αξία της ελευθερίας συμμαχούσε ενστικτώδικα με τη φαντασία μου» δηλώνει η ίδια, δίνοντας μια βασική πτυχή του χαρακτήρα και του έργου της. Στα ογδόντα εννιά της χρόνια συγγράφει ακόμα ένα μυθιστόρημα, για να νικήσει τον θάνατο.
• Κυρία Γεωργιάδη-Σαμαρά, εκδώσατε το τελευταίο σας μυθιστόρημα σε ηλικία 87 ετών. Ποια ήταν η εσωτερική ανάγκη σας για να προχωρήσετε στη συγκεκριμένη συγγραφή;
Η εσωτερική ανάγκη να γράφω υπήρχε πάντα στη ζωή μου. Εγραφα ασταμάτητα, αλλά δεν τα τέλειωνα, βιβλία, μυθιστορήματα. Περπατούσαν μαζί μου στον χρόνο χωρίς τέρμα. Η πραγματική ζωή μου ήταν ενωμένη με τη μυθοπλασμένη ζωή. Ηταν «σιαμαίες». Τα βιώματά μου -αθέλητά μου- είναι από τη φύση τους μυθοπλασμένα. Υπάρχει πλοκή και εμπλοκή στην ιστορία της ζωής μου, που ξεφεύγει από ένα κανονικό βίωμα. Ετσι ήταν οι συνθήκες που μεγάλωσα.
Γράφω καθαρόαιμα υπαρξιακά και έχω την αίσθηση ότι σ’ αυτόν τον αιώνα θα πάρει ιδιαίτερη θέση το ανθρώπινο άτομο, όχι η ατομική βόμβα. Το ότι πέρασαν τόσα πολλά χρόνια από τότε που εκδόθηκε το προηγούμενο μυθιστόρημά μου «Θάνατος και Ερωτας» το 1983, από τις εκδόσεις ΓΝΩΣΗ, δεν σημαίνει ότι σιώπησε το γράψιμό μου. Εγραφα άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά τέχνης, κριτικές σε βιβλία συγγραφέων που με ενδιέφεραν να τα αναλύσω. Εγραφα τους «Ορισμούς», δοκίμιο υπερβατικό, επίσης το διήγημα-ύμνος στη φυτική ζωή, που και τα δύο εκδόθηκαν από τις εκδόσεις Λεωνίδα Χρηστάκη, καθώς και δύο θεατρικά έργα πρωτοποριακά με τον αδερφό μου Γιώργο-Θωμά Γεωργιάδη, το «Πυρ στον Αδμητο» και το «Λαβίνια», εκ των οποίων το πρώτο διαβάστηκε σε αναλόγιο στα Χανιά από ηθοποιούς, το 2016, στην αναδρομική έκθεση των έργων του αδερφού μου εκεί.
• Προέρχεστε από μια αστική οικογένεια, πραγματοποιήσατε σημαντικές σπουδές για την εποχή σας, η αξία της ελευθερίας και του έρωτα ποιον ρόλο έπαιξαν στη ζωή σας στο πλαίσιο του αστικού περιβάλλοντος;
Το «Η χώρα της ύπαρξής μας» είναι μια νέα εκκίνηση μυθιστορήματος. Μιλάνε πολλές ηρωίδες που ήταν εγκλωβισμένες μέσα μου και μου απαιτούσαν να βγουν έξω και να μιλήσουν. Τα μυθιστορήματα φέρνουν πάνω τους μια αιωνιότητα. Είναι απρόσμενο πότε θα γεννηθούν. Ηταν απόλυτη ανάγκη μου αυτό το βιβλίο να συνδεθεί σαν ένα πιο σύγχρονο βαγόνι με το «Θάνατος και Ερωτας». Τα νοητά μου ταξίδια είναι με βαπόρια που σφυρίζουν από το λιμάνι του Ηρακλείου, αλλά και με τρένα που δεν έχει το Ηράκλειο. Ερχονται από τα μετρό του Παρισιού, της Βοστόνης, της Μασαχουσέτης, αλλά και από σταθμούς άλλων χωρών και είναι συνυφασμένα με έρωτα και με θάνατο. Ο χαρακτήρας που διαμόρφωνα ήταν ανέκαθεν επαναστατικός. Η αξία της ελευθερίας συμμαχούσε ενστικτώδικα με τη φαντασία μου. Είχα τη συμπαράσταση του σημαντικού αδερφού μου που σπούδαζε στη Γαλλία και στη Γερμανία. Οι γονείς μας, μορφωμένοι και οι δύο, μας κατανοούσαν και μας στήριζαν στον δύσβατο δρόμο της τέχνης που πήραμε.
• Σπουδάσατε λογοτεχνία, ψυχολογία και φιλοσοφία στο Χάρβαρντ, αλλά αναπτύξατε μια έντονα κριτική σχέση με την ψυχιατρική και τα αποτελέσματά της…
Ασχολήθηκα με την ψυχανάλυση στα χρόνια της μεγάλης λάμψης της, από το 1970 ώς το 1982, και έζησα τις αρνητικές επιπτώσεις της πάνω μου. Μόνο η τέχνη, εν προκειμένω η λογοτεχνία, εκτόπισε μια ιατρική εγκεφαλική επιστήμη όπως εγώ δυστυχώς την έζησα. Πιστεύω ότι ήδη είναι ξεπερασμένη. Η τέχνη βοηθάει την ανθρώπινη ψυχή. Το Χάρβαρντ μου πρόσφερε πάρα πολλά, παρ’ όλο που παρακολούθησα μαθήματα μόνο για ενάμιση χρόνο. Ημουνα αχόρταγη για τη διδασκαλία σπουδαίων καθηγητών και τα ρουφούσα όλα. Τα θέματα των βιβλίων μου υπάγονται σε ατομικές ιστορίες. Είναι μια συνεχής έρευνα που μου δίνει πληροφορίες άκρως σημαντικές, για να τις μεταδίδω. Πάντα είναι εξεγέρσεις θηλυκών υπάρξεων που βγαίνουν από τις δικές μου επάλξεις. Οταν με βρήκαν οι τραγωδίες, τότε η ευεργεσία της τέχνης με βοήθησε και επιβίωσα και γι’ αυτό το γράψιμο είναι για μένα το νόημα της ζωής μου.
