Η ενεπίγραφη επιτύμβια στήλη «Δωριάς Ποσειδωνίου» του 4ου π.Χ. αιώνα, αρχαιότητα παράνομης εξαγωγής, βγήκε τελικά στο σφυρί χθες το απόγευμα από τον οίκο Christie’s στο Λονδίνο. Οχι μόνον δεν αποσύρθηκε από τη δημοπρασία, όπως είχε απαιτήσει το υπουργείο Πολιτισμού, αλλά καταχωρήθηκε σε νέο ιδιοκτήτη έναντι του ποσού των 92.500 λιρών (128.000 ευρώ), ανεβάζοντας κατά πολύ την τιμή εκκίνησης (20.000-30.000 λίρες). Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη δημοπρασία αρχαιοτήτων απέφερε στους Christie’s πάνω από 3,3 εκατομμύρια λίρες.
Παρά την εξέλιξη, το υπουργείο Πολιτισμού θα συνεχίσει τη διεκδίκηση της αρχαιότητας από τον νέο κάτοχο. Θα συμβουλευτεί τις αρμόδιες νομικές υπηρεσίες και θα καταρτίσει, όπως οφείλει, πλήρη φάκελο με αδιάσειστα στοιχεία. Την υπόθεση χαρακτηρίζουν «δύσκολη» έμπειρα στελέχη του, καθώς και οι δύο πλευρές πρέπει να αποδείξουν την πορεία του αντικειμένου στο πέρασμα των χρόνων. Η ελληνική πλευρά προβάλλει την καταγεγραμμένη αναφορά του 1855 από τον Αλέξανδρο-Ρίζο Ραγκαβή ότι βρισκόταν στο αρχαίο νεκροταφείο της Χαλκίδας. Και ο οίκος υποστηρίζει ότι ανήκει σε ιδιωτική γαλλική συλλογή περίπου από το 1994.
Η Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού (που με τον νέο οργανισμό έχει γίνει πλέον τμήμα) είχε ενημερώσει τον βρετανικό οίκο δημοπρασιών ότι πρόκειται για αρχαιότητα που εξήχθη παράνομα από την Ελλάδα. Η στήλη, με ύψος 78 εκατοστά, χρονολογείται γύρω στο 325 π.Χ. και περιγράφηκε πρώτη φορά λεπτομερώς από τον αρχιτέκτονα Εντουαρτ Σάουμπερτ κατά τις περιηγήσεις του στη Χαλκίδα το 1844. Δηλαδή βρισκόταν στην ελληνική επικράτεια μετά την απελευθέρωση. Πότε και από ποιους βγήκε από τη χώρα και πώς αποκτήθηκε από ιδιώτη συλλέκτη; Τι έρευνα έχει γίνει από την αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου ώστε ο φάκελος να είναι πλήρης και τα στοιχεία αδιάσειστα; Οι αρμόδιοι λειτούργησαν με γρήγορα αντανακλαστικά στην παρούσα φάση;
Τα επιχειρήματα που διατυπώθηκαν από την ελληνική πλευρά δεν στάθηκαν ικανά ώστε η περίφημη στήλη να αποσυρθεί από τη δημοπρασία. Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε χθες, λίγες ώρες πριν από τη δημοπρασία, το υπουργείο Πολιτισμού ανέφερε ότι η αρμόδια υπηρεσία «έχει προβεί σε ενέργειες με τις οποίες αιτείται την απόσυρση επιτύμβιας στήλης».
Η επίσημη απάντηση των Christie’s στο αίτημα της ελληνικής πλευράς έφτασε στο υπουργείο χθες σχεδόν ταυτόχρονα με την ολοκλήρωση της δημοπρασίας, ωστόσο δεν δόθηκε στη δημοσιότητα. Την ίδια στιγμή, εκπρόσωποι του οίκου απαντούσαν σε σχετική ερώτηση του ανταποκριτή της «Εφ.Συν.» Ισαάκ Καριπίδη για το ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Οι ελληνικές αρχές έχουν έρθει σε επαφή μαζί μας σχετικά με τη στήλη ‘‘Δωριάς Ποσειδωνίου’’. Με βάση όμως τις δικές μας έρευνες και σύμφωνα με τον βρετανικό νόμο, είμαστε πεπεισμένοι ότι η δημοπρασία μπορεί να συνεχιστεί κανονικά. Γι’ αυτόν τον λόγο δεν έχουμε αποσύρει το συγκεκριμένο αντικείμενο».
Αίσθηση προκαλεί ωστόσο ότι αποσύρθηκαν από την ίδια δημοπρασία τρία αρχαία ελληνικά αγγεία (ανάμεσά τους ένας αττικός μελανόμορφος αμφορέας του 540-520 π.Χ.) και μια ετρουσκική κεφαλή ιταλικής προέλευσης (αξίας πάνω από 100.000 λίρες), τα οποία ταύτισε ο Ελληνας ερευνητής, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, Χρήστος Τσιρογιάννης, με το αρχείο των αρχαιοκάπηλων Μέντιτσι και Μπεκίνα.
Ο Χρ. Τσιρογιάννης ειδικεύεται στα παράνομα διεθνή δίκτυα αρχαιοκαπηλίας και μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ανέφερε πως «δεν αποτελεί πλέον έκπληξη ότι ο οίκος Christie’s επιχειρεί για άλλη μια φορά να δημοπρατήσει αρχαιότητες με αμφίβολη ή ανύπαρκτη νόμιμη προέλευση». Διευκρίνισε ωστόσο ότι οι έρευνές του δεν αφορούν τη στήλη «Δωριάς Ποσειδωνίου» και ότι με το θέμα ασχολήθηκε το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού.
