Εκατοντάδες χρόνια μετά τον θάνατό του ο Τουταγχαμών, τυλιγμένος με την αύρα της αιώνιας νεότητας και με μπόλικο χρυσάφι, εξακολουθεί να συναρπάζει με τα αινίγματα και τα μυστήρια που τον περιβάλλουν. Ενας χρυσός νεαρός φαραώ για τον οποίο εκατομμύρια επισκέπτες από όλο τον κόσμο συρρέουν στην Αίγυπτο, μια κορυφαία αρχαιολογική ανακάλυψη που ιντριγκάρει τους επιστήμονες.
Aσφαλώς οι Αιγύπτιοι προσέχουν σαν τα μάτια τους αυτόν τον ανεκτίμητο θησαυρό και πριν από δύο ημέρες έδωσαν στη δημοσιότητα φωτογραφίες από τις εργασίες αποκατάστασης της χρυσής σαρκοφάγου του Τουταγχαμών, που βασίλευσε περίπου από το 1332 μέχρι το 1323 π.Χ. οπότε άφησε την τελευταία του πνοή, μόλις 18 ετών.
Συντηρούνται ο τάφος και η σαρκοφάγος του
Η ξύλινη σαρκοφάγος, με επίχρυση εξωτερική επένδυση, έχει μήκος 2,23 μ. και είναι διακοσμημένη με μια προσωπογραφία του νεαρού άνακτα, που φέρει το σκήπτρο και τα σύμβολα των φαραώ, όπως αναφέρει το υπουργείου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου. Κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα παρουσιάστηκαν ρωγμές «στο επίπεδο των στρώσεων του επίχρυσου γύψου, ιδίως στο κάλυμμα της βάσης». Η σαρκοφάγος μεταφέρθηκε από την Κοιλάδα των Βασιλέων του Λούξορ στο Κάιρο και θα είναι από τα κορυφαία εκθέματα του νέου, μεγάλου αρχαιολογικού μουσείου (Grand Egyptian Museum), που αναμένεται να εγκαινιαστεί το 2020, κοντά στις πυραμίδες της Γκίζας.
Στις αρχές του 2019 ολοκληρώθηκε, έπειτα από εννέα χρόνια κι ένα τιτάνιο έργο, η συντήρηση του τύμβου του Τουταγχαμών στην Κοιλάδα των Βασιλέων. Ανακαλύφθηκε τον Νοέμβριο του 1922 από τον Βρετανό αρχαιολόγο Χάουαρντ Κάρτερ -ήταν ο μοναδικός ασύλητος βασιλικός τάφος στο Λούξορ- και η σαρκοφάγος ανοίχτηκε τον Φεβρουάριο του 1923, αναζωπυρώνοντας το παγκόσμιο ενδιαφέρον για την αρχαία Αίγυπτο.
Οι συντηρητές από το Getty Conservation Institute αποκατέστησαν πλέον όλες τις φθορές στον τύμβο, κυρίως αμυχές και κηλίδες στις θαυμάσιες τοιχογραφίες, οι οποίες είχαν προκληθεί από το πέρασμα του χρόνου και τους επισκέπτες. Αντιμετωπίστηκαν επίσης τα προβλήματα από την υγρασία, τη σκόνη και το διοξείδιο του άνθρακα.
Παράλληλα τοποθετήθηκαν μπάρες μπροστά από τις τοιχογραφίες, ενώ μια ειδική πλατφόρμα μαζί με τον κατάλληλο φωτισμό και τα ενημερωτικά ταμπλό θα προσφέρουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για τον τάφο του νεαρού βασιλιά, την ιστορική και πολιτιστική σημασία του. Οπως επισημαίνουν οι ειδικοί του Getty Conservation Institute στο Reuters, «θέλαμε να σχεδιάσουμε ένα σύστημα που θα μπορεί να εξυπηρετεί τους επισκέπτες καθημερινά, χωρίς να επηρεάζονται οι αρχαιότητες. Πλέον ο κόσμος δεν μπορεί να έρθει σε επαφή με το έδαφος, την οροφή, τις τοιχογραφίες του τύμβου».
Λέγεται πως όταν ο Κάρτερ αντίκρισε για πρώτη φορά το εσωτερικό τον τάφου του Τουταγχαμών είπε ότι «βλέπω υπέροχα πράγματα». Και πώς να μη μείνει έκθαμβος από τον βασιλικό θρόνο, τη χρυσή άμαξα, τη νεκρική μάσκα, τη σαρκοφάγο, τα έπιπλα και τα όπλα, όλα χρυσά ή επίχρυσα, που συνόδευαν τη μούμια του νεαρού βασιλιά. Ολα καταγράφηκαν επιμελώς από τους αρχαιολόγους, κλείστηκαν σε ξύλινα κουτιά και μεταφέρθηκαν με πλοίο του Νείλου στο Κάιρο – μια διαδικασία που κράτησε σχεδόν οκτώ χρόνια. Τώρα η έκθεση «Τουταγχαμών, ο θησαυρός του φαραώ» με 150 μοναδικά αντικείμενα από τον τύμβο του περιοδεύει σε Ευρώπη και Αμερική (μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου θα βρίσκεται στο Παρίσι), καλλιεργώντας τον μύθο του.
Η χρυσή μάσκα του Τουταγχαμών δείχνει έναν όμορφο νεαρό άνδρα, ωστόσο οι τελευταίες έρευνες, όπως του ιταλικού Institute for Mummies and the Iceman, τείνουν να σκιάσουν τη λάμψη του, καθώς αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο με πεταχτά δόντια, γυναικείους γοφούς και στήθη, που κούτσαινε και χρησιμοποιούσε μπαστούνι – άλλωστε βρέθηκαν δεκάδες καλάμια στον τάφο του.
Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο πρόωρος θάνατός του προέρχεται από κληρονομική ασθένεια. Ο Hutan Ashrafian, λέκτορας χειρουργικής στο Imperial College του Λονδίνου, υποστηρίζει ότι πολλά μέλη της οικογένειας του Τουταγχαμών υπέφεραν από ασθένειες που οφείλονται σε ορμονικές ανισορροπίες. Πάντως, μια κρανιοεγκεφαλική κάκωση που εντοπίστηκε με ακτίνες Χ μαρτυρά ότι ο θάνατός του ήταν βίαιος, αλλά κανείς δεν μπορεί να βεβαιώσει αν επρόκειτο για δολοφονικό χτύπημα, ατύχημα ή ασθένεια… Το βέβαιο είναι ότι όσο περισσότερα ανακαλύπτονται για τον χρυσό Τουταγχαμών τόσο πολλαπλασιάζονται οι θεωρίες και άλλο τόσο εντείνεται το ενδιαφέρον του κόσμου.
