Ονειρα και φαντάσματα ανάμεσα στ’ αρχαία

Σε σταθερή σχέση εξελίσσεται η συνεργασία μεταξύ της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και του Οργανισμού ΝΕΟΝ. Το Σάββατο εγκαινιάστηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου (διάρκεια έως 31 Οκτωβρίου 2019) η ομαδική έκθεση σύγχρονης τέχνης «The Palace at 4 a.m.», σε επιμέλεια της Ελίνας Κουντούρη, διευθύντριας του ΝΕΟΝ, και της Iwona Blazwick, διευθύντριας της Whitechapel Gallery του Λονδίνου.

Η έκθεση θα εξελίσσεται παράλληλα με την εγκατάσταση «Sight» του Βρετανού καλλιτέχνη Αντονι Γκόρμλεϊ, στον αρχαιολογικό χώρο και το Μουσείο της Δήλου. Οι δύο φορείς, ο δημόσιος ΕΦΑ Κυκλάδων και ο ιδιωτικός Οργανισμός ΝΕΟΝ συμπράττουν με υψηλές αξιώσεις και παρουσιάζουν στο κοινό εκθέσεις σύγχρονης τέχνης που βρίσκονται σε διάλογο με κορυφαίες στιγμές της πολιτιστικής κληρονομιάς του κυκλαδίτικου αποθέματος κι έτσι λειτουργούν ως πόλοι έλξης για τον εγχώριο πληθυσμό, αλλά και το διεθνές κοινό της Μυκόνου και των κοντινών νησιών.

Η ομαδική έκθεση «The Palace at 4 a.m.» εμπνέεται από τη μόνιμη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Μυκόνου και δανείζεται τον τίτλο της από το ομώνυμο έργο του Αλμπέρτο Τζακομέτι, τη μικρή γλυπτική σύνθεση από ξύλο που περιλαμβάνει τη σκηνή μιας δραματικής συνάντησης σ’ ένα ανάκτορο, η οποία εξελίσσεται πριν από το ξημέρωμα «μια ώρα ονείρων, φαντασμάτων και μυστικών αναθέσεων». Αυτή την αλλόκοτη σκηνή «αξιοποιεί η έκθεση για να επικαλεστεί τα πνεύματα, τις τελετές και τους μύθους που στοιχειώνουν τους αρχαιολογικούς χώρους, όπως η Δήλος. Τα αγάλματά της, τα αρχιτεκτονικά της θραύσματα, τα αγγεία και οι επιτύμβιες στήλες της που έχουν συλλεχθεί εδώ, χαρακτηρίζουν μια κοσμοπολίτικη κοινότητα που εξαφανίστηκε πριν από δύο χιλιετίες», σημειώνουν οι διοργανωτές.

Δεκατρείς σύγχρονοι καλλιτέχνες πρώτου μεγέθους, όπως η διάσημη ζωγράφος Lynda Benglis, η βραβευμένη πριν από λίγες ημέρες στην Μπιενάλε Βενετίας Χάρις Επαμεινώνδα, η Simone Fattal, η Ρένα Παπασπύρου, ο Ian Law παρουσιάζουν 32 έργα (δύο νέες αναθέσεις του ΝΕΟΝ) τα οποία συνυπάρχουν με τη μόνιμη αρχαιολογική συλλογή και κάποια πρόσθετα τεχνουργήματα που επέλεξαν οι αρχαιολόγοι της ΕΦΑ Κυκλάδων. Ανάμεσά τους και τρία αγγεία από τον Βόθρο της Καθάρσεως που μετά την ολοκλήρωση της συντήρησής τους επανατοποθετούνται στην έκθεση, αποκτώντας νέο περιεχόμενο με τη νέα μουσειογραφική προσέγγιση.

Η μνημειώδης διακοσμητική κουρτίνα του Duro Olowo (νέα ανάθεση ΝΕΟΝ) λειτουργεί ως πρελούδιο της έκθεσης. Μια εγκατάσταση από τεχνουργήματα που παραπέμπουν τόσο στον πλατωνικό όσο και στον σαρκικό έρωτα, δημιούργησε η Χάρις Επαμεινώνδα. Η Simone Fattal παρουσιάζει τα κεραμικά της που παραπέμπουν σε χαϊκού, ενώ η Ρένα Παπασπύρου «μετασχηματίζει με μαγικό τρόπο σύγχρονα απορρίμματα σε αρχαιολογικά θραύσματα. O Ian Law επεμβαίνει στις προθήκες με τα καθαγιασμένα τεχνουργήματα, με αναθηματικές φιγούρες οι οποίες ενσωματώνουν την τέφρα των νεκρών» αναφέρει η σύντομη ξενάγηση από τους διοργανωτές.

Στην κεντρική αίθουσα, η Paloma Varga Weisz παρουσιάζει μια όμορφα σμιλεμένη στοχαστική θηλυκή φιγούρα από τον ουρανό, ενώ κάτω από αυτήν βρίσκονται δύο δυναμικά κεραμικά της Lynda Benglis. Το έργο του Τζακομέτι ζωντανεύει στην ταινία της Daria Martin «In the Palace», ενώ ο σπειροειδής χάρτης από θραύσματα της Στεφανίας Στρούζα (νέα ανάθεση ΝΕΟΝ) «παραπέμπει στις περιπλανήσεις της Λητούς -της ερωμένης του Δία- στα νησιά του Αιγαίου, συνθέτοντας ένα βωμό αφιερωμένο στις θηλυκές θεότητες».

Σε άλλη πτέρυγα του μουσείου, βρίσκονται τα επιβλητικά πορσελάνινα αγγεία του Barthélémy Toguo, οι αυτοπροσωπογραφίες της Zohra Opoku, τα κεραμικά του Petrit Halilaj και στον κήπο του μουσείου η εγκατάσταση της Μαρίας Λοϊζίδου.

Οπως εξηγεί η Ελίνα Κουντούρη, «η σύμμειξη των αρχαίων και των σύγχρονων εκθεμάτων επιδεικνύει πώς η ανθρώπινη ανάγκη για την επιβολή τάξης σε ένα φαινομενικά άτακτο σύμπαν παρήγαγε αρχαία μυθολογικά πλάσματα και συντηρεί τις ανιμιστικές πεποιθήσεις που κυριαρχούν ακόμα και σήμερα σε τόσο μεγάλο μέρος της Αφρικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.

Η συνύπαρξη μας θυμίζει τα κοινά τρωτά μας σημεία – πώς στιγματίζουμε και αποτυπώνουμε αυτό που φοβόμαστε και ταυτόχρονα προσδοκούμε». Τέλος ο Δημήτρης Αθανασούλης, προϊστάμενος της ΕΦΑ Κυκλάδων σημειώνει: «Το Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου ενσωματώνει πρόσκαιρα τη σύγχρονη τέχνη για να επαναπροσδιορίσει, εν τέλει, την κρισιμότητα της μνημειακής κληρονομιάς ως συστατικού στοιχείου και ως πυλώνα της κυκλαδικής κοινωνίας. Το παρελθόν υποδέχεται φιλόξενα στο σπίτι του το παρόν και το μουσείο, από περιχαρακωμένος πόλος μνήμης, μεταμορφώνεται σε δημιουργικό εργαστήρι πολιτισμικών συναντήσεων».

INFO: Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου, Χώρα. Δευτ.-Τετ.-Κυρ.: 09.00-16.00, Πέμ.-Παρ.-Σάβ.: 09.00-21.00.