Και να μην υπήρχε αυτή η έκθεση, θα έπρεπε o Δημήτρης Παντερμαλής να την εφεύρει -αν δεχτούμε ότι είναι απόλυτα ειλικρινής στις προθέσεις του να κάνει το Μουσείο Ακρόπολης φιλόξενο και ανοιχτό στη σύγχρονη τέχνη, φτάνει βέβαια να μην «κλοτσάνε» γύρω της τα αρχαία αριστουργήματα.
Οι «Unconformities» (Aσυμφωνίες) των διάσημων Γαλλο-λιβανέζων εικαστικών-κινηματογραφιστών Τζοάνα Χατζηθωμά και Χαλίλ Ζορέζ τού έπεσαν, πάντως, κουτί. Η εικαστική αυτή εγκατάσταση σε τρία μέρη -αν και απομονωμένη σε μικρό κλειστό χώρο- ταιριάζει απόλυτα αισθητικά και θεματικά στο Μουσείο Ακρόπολης, ακόμα και στην ανασκαφή από κάτω, που την προετοιμάζουν εντατικά να γίνει από του χρόνου επισκέψιμη. Και όχι μόνο επειδή δούλεψαν γι’ αυτή (και) αρχαιολόγοι. Και όχι μόνο επειδή ένα από τα τρία μέρη της είναι μια ωραιότατη… ζωφόρος. Σαν του Παρθενώνα.
Οι «Unconformities», που πέρυσι κέρδισαν το βραβείο Marcel Duchamp (κάτι σαν το αγγλικό Turner για τους καλλιτέχνες που δουλεύουν στη Γαλλία) είναι από χθες -πραγματικά ιστορική στιγμή- η πρώτη έκθεση σύγχρονης τέχνης που περνάει το κατώφλι του Μπερνάρ Τσουμί με το δεξί. Και με γερό σπρώξιμο της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, συμπαραγωγού του διεθνούς πρότζεκτ αλλά και διοργανώτριας για πέμπτη συνεχή χρονιά του ανοιξιάτικου Fast Forward.
Του φεστιβάλ, που πέρα από την πρωτοπόρα και με κοινωνικά αντανακλαστικά τέχνη από όλο τον κόσμο, έχει το μυαλό του και στην ανάδειξη και χρησιμοποίηση περιέργων, «παρθένων» χώρων. Από το Μουσείο Ακρόπολης στην περίπτωσή μας μέχρι τον ιστορικό κινηματογράφο «Ιριδα» και το σύμβολο των φοιτητικών καταλήψεων το Χημείο της Σόλωνος.
Ειδικά, όμως, για το Μουσείο Ακρόπολης χρειάστηκε, όπως παραδέχτηκε το απόγευμα της Δευτέρας σε ειδική εκδήλωση ο Δημήτρης Παντερμαλής, «να μειώσει τις αντιστάσεις του» απέναντι στην πρόταση-επιχειρηματολογία της Αφροδίτης Παναγιωτάκου, διευθύντριας Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση. Ευτυχώς.
Ετσι το υπέδαφος, που εξορύχθηκε από την εταιρεία Αττικό Μετρό Α.Ε. σε Μοναστηράκι και Ελαιώνα, πριν καταλήξει στα σκουπίδια, συναντήθηκε χάρη στους Χατζηθωμά και Ζορέζ με το υπέδαφος ιστορικών σημείων δύο άλλων μεγάλων πόλεων, της Βηρυτού (πλατεία των Μαρτύρων) και του Παρισιού (Collège de France και Musée de Cluny) για να αφηγηθεί το καθένα τις δικές του ιστορίες. Αυτές που, οι δυο «ερευνητές ονειροπόλοι» από τον Λίβανο όπως τους παρουσίασε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, αγαπούν εδώ και χρόνια να λένε, ενεργοποιώντας άγνωστα κομμάτια της Ιστορίας με στόχο να καταλάβουν καλύτερα το παρόν και να φανταστούν το μέλλον.
Εδώ το υλικό που πρωταγωνιστεί είναι πετρώματα και ποικίλα ευρήματα γεωτρήσεων. Εχουν πολλά να πουν για την Ιστορία των τριών πόλεων (Βηρυτός, Αθήνα, Παρίσι), τη συνέχεια και την… ασυνέχειά της. Διότι η λέξη «Unconformities» (ασυμφωνίες) μπορεί να έχει κάτι το ποιητικό για τους άσχετους συνήθως από γεωλογία θεατές της σύγχρονης τέχνης, στην πραγματικότητα όμως είναι ένας τρέχων επιστημονικός όρος.
Aντιστοιχεί στα στρωματογραφικά κενά των γεωλογικών και αρχαιολογικών περιόδων, αυτά δηλαδή που δεν δίνουν επαρκείς πληροφορίες για το τι ακριβώς συνέβη τότε. Με έμφαση ακριβώς σ’ αυτά τα κενά οι υπόγειοι κόσμοι των Χατζηθωμά-Ζορέζ καλούν τον θεατή να ξεπεράσει τα όρια της πληροφορίας και της πραγματικότητας. Να φτιάξει, ίσως, ελεύθερος τη δική του ιστορία, που μπορεί κάλλιστα να έχει στοιχεία «μυθοπλασίας», ακόμα και science-fiction.
«Μπορείτε να μας πείτε πώς το έργο σας έγινε τόσο όμορφο;», ρώτησε μια κυρία στο τέλος της συζήτησης, που συντόνιζε ο δρ Αντονι Ντόουνι. Μπορεί η ερώτηση να φάνηκε αφελής. Αλλά δεν ήταν. Οταν ακούς για γεωτρύπανα και εργοτάξια και πυρήνες υπεδάφους δεν μπορείς εύκολα να φανταστείς πώς όλα αυτά θα γίνουν τέχνη. Ομορφη, υποβλητική τέχνη. Που, όσο και να απαιτεί προσοχή, διάβασμα κειμένων και μια μίνιμουμ κατανόηση του θέματος, στο τέλος τέλος της γραφής θα πρέπει να απευθυνθεί πέρα από το μυαλό σου. Στις αισθήσεις σου.
Κι αυτό κάνει το έργο των Τζοάνα Χατζηθωμά και Χαλίλ Ζορέζ με τα τρία διαφορετικά μέρη του. Το φιλμ «Palimpsests» (Παλίμψηστα), στο οποίο καταγράφονται διάφορες εκσκαφές στη Βηρυτό. Τα κάθετα γλυπτά «Time Capsules» (Χρονοκάψουλες), στα οποία μια διάφανη ρητίνη περιβάλλει διάφορα ευρήματα γεωτρήσεων. Και τη ζωφόρο «Zig Zag Over Time» (Ζιγκ Ζαγκ στον χρόνο), στην οποία με φωτογραφίες, σχέδια και κείμενα περιγράφονται οι γεωτρητικοί πυρήνες σε Αθήνα, Βηρυτό και Παρίσι.
Λογικό ήταν η Τζοάνα Χατζηθωμά με τις ελληνικές ρίζες, παρόλο που ζει μεταξύ Βηρυτού και Παρισιού, να εκφράσει τη Δευτέρα τη συγκίνησή της που το έργο τους εκτίθεται και στην Αθήνα (μετά το Mπομπούρ). Και ακόμα πιο φυσικό να τιμήσουν το καλλιτεχνικό δίδυμο, με το έντονο κινηματογραφικό προφίλ, σκηνοθέτες όπως η Αθηνά Τσαγγάρη και ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης.
Ιnfo: μέχρι 16 Μαΐου. Δευτ: 8 π.μ.- 4 μ.μ. Τρ.-Πεμπ., Σαβ.-Κυρ.: 8 π.μ.-8 μ.μ. Παρ.: 8 π.μ.-10 μ.μ. Είσοδος ελεύθερη.
