Η νομπελίστρια που γνώρισε τη φρίκη του Τσαουσέσκου

Μια είδηση πρώτου μεγέθους, μιας και δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να καλωσορίζουμε τόσο μεγάλα λογοτεχνικά ονόματα, έγινε γνωστή χθες.

Στις 21 και 22 Μαρτίου θα βρίσκεται στην Αθήνα η Γερμανίδα νομπελίστρια του 2009, Χέρτα Μίλερ, γεννημένη στη γερμανόφωνη βόρεια Ρουμανία το 1953, όπου και έζησε μέχρι το 1987, αφού γνώρισε όλη τη φρίκη του καθεστώτος Τσαουσέσκου.

Την πέρασε με τον μοναδικό της τρόπο στα βιβλία της, που όσο «δύσκολα» αλλά και σκληρά κι αν είναι, τόσο σημαδεύουν τον αναγνώστη με την πρωτόγνωρη δύναμη και ευφυΐα της γλώσσας. 

Η 65χρονη νομπελίστρια έρχεται προσκεκλημένη του Ινστιτούτου Γκέτε, των εκδόσεων Καστανιώτη και του Δήμου Αθηναίων.

Στις 22 Μαρτίου (19.30) θα διαβάσει αποσπάσματα από το ανέκδοτο στα ελληνικά βιβλίο της «Η πατρίδα μου ήταν ένα κουκούτσι μήλου», στο οποίο μιλάει διεξοδικά για τα παιδικά της χρόνια στο χωριό Νίτσιντορφ, τις πρώτες της επαφές με τη λογοτεχνία, τη σύγκρουσή της με την κομμουνιστική δικτατορία, τη σωτήρια φυγή της στη Γερμανία, στο Βερολίνο όπου ζει.

Θα διαβάσει και ποιητικά της κολάζ, λυρικά κείμενα που τα ακούμε και τα βλέπουμε, αφού τα έχει δημιουργήσει κόβοντας και κολλώντας λέξεις από εφημερίδες και περιοδικά.

Τα κείμενα στα ελληνικά θα διαβάζει η ηθοποιός Αγγελική Παπούλια (μετάφραση της Γιώτας Λαγουδάκου). Συντονιστής/συνομιλητής της Χέρτα Μίλερ, ο σκηνοθέτης Τίμων Κουλμάσης.

Μετά την εκδήλωση θα υπογράψει βιβλία της, που θα διατίθενται στον χώρο. Την προηγούμενη μέρα θα παρευρεθεί στις 20.30 στην προβολή του ντοκιμαντέρ «Χέρτα Μίλερ – Το αλφάβητο του φόβου» του Τζον Αλμπερτ Τζάνσεν (Ολλανδία). Είσοδος ελεύθερη και στις δύο εκδηλώσεις. 

«Αντέδρασα στον θανάσιμο φόβο με δίψα για τη ζωή. Με πείνα για λέξεις…», είχε πει στη διάλεξή της στη Στοκχόλμη, αναφερόμενη στις εμπειρίες της στα νύχια της περιβόητης Σεκουριτάτε του Τσαουσέσκου.

Γόνος της γερμανόφωνης ρουμανικής μειονότητας, που στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μερίδα της είχε στηρίξει τους ναζί -ο πατέρας της είχε υπηρετήσει στα Βάφεν Ες-Ες και η μητέρα της είχε κλειστεί σε στρατόπεδο εργασίας στην Ουκρανία- η Μίλερ, αφού σπούδασε γερμανική και ρουμανική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Τιμισοάρα, έπιασε δουλειά ως μεταφράστρια σε εργοστάσιο ενδυμάτων.

Εκεί την παρέλαβε η Σεκουριτάτε προσπαθώντας να την κάνει χαφιέ, πράγμα που το αρνήθηκε, παρά τον φόβο της, για να πέσει σε δυσμένεια.

«Με κατηγόρησαν ότι έκανα έρωτα με οκτώ Αραβες φοιτητές που με πλήρωναν με κάλτσες και κοσμήματα. Δεν γνώριζα κανέναν Αραβα. Αλλά ο ανακριτής μού είπε: “Μπορούμε να βρούμε είκοσι Αραβες ως μάρτυρες. Θα έχεις μια υπέροχη δίκη”», έχει διηγηθεί στην εφημερίδα «Ντι Τσάιτ». 

Ολος αυτός ο τρόμος και ο παραλογισμός του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού πέρασε στις ιστορίες της. Από τον «Καστανιώτη» κυκλοφορούν τρία αριστουργήματα: «Ο άγγελος της πείνας», «Το αγρίμι της καρδιάς», «Η αλεπού ήταν τότε και ο κυνηγός».