Την ιστορία της πόλης του Πειραιά αλλιώς… αφηγείται η περιοδική έκθεση «Αντιθέσεις» που διοργανώνει και παρουσιάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά (ΑΜΠ), σε επιμέλεια της διευθύντριας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων Στέλλας Χρυσουλάκη. Μέσα από ετερόκλητα στοιχεία και διαφορετικές αφηγήσεις η έκθεση επιχειρεί να φωτίσει το παρελθόν της πόλης, την ιδιαιτερότητα και τις αλλαγές που σημειώθηκαν από την ίδρυσή της τον 5ο αι. π.Χ., με ενδιάμεσο σταθμό την «επανίδρυση» τον 19ο αι., μέχρι τις μέρες μας.
Εκτός από τα ιστορικά γεγονότα, τα μνημεία, τις αρχιτεκτονικές κατασκευές, οι κοινωνικές δυνάμεις είναι αυτές που διαμορφώνουν τη βιογραφία κάθε πόλης, γεγονός που γίνεται εντονότερο όταν μιλάμε για το πρώτο, μεγάλο, λιμάνι που είναι πέρασμα, τόπος εγκατάστασης ή καταφύγιο των ανθρώπων. «Η συγκρότηση της πόλης, η επικοινωνία και η συλλογικότητα συμβάδισαν διαχρονικά με τους κοινωνικούς, φυλετικούς και έμφυλους διαχωρισμούς, τις ταξικές ανισότητες και τις πολιτισμικές διαφορές.
Από τους μέτοικους της αρχαιότητας στους πρόσφυγες του Μεσοπολέμου, από τους μεγαλοαστούς του 19ου αιώνα που “[…] με μια λέξη, διαμόρφωναν τον κόσμο σύμφωνα με τη δική τους εικόνα” στον “όχλο” του λιμανιού του Πλάτωνα, από τα “καταγώγια” του 1920 στις ρωμαϊκές επαύλεις, από τον νεοκλασικισμό στην ιπποδάμεια πολεοδομία η Αντίθεση στον Πειραιά υπήρχε πάντα για να αναπλάθει τους ανθρώπους και να ανανεώνει την ελπίδα για το μέλλον» γράφει το εισαγωγικό σημείωμα της έκθεσης.
Μέσα από 20 αρχαία αντικείμενα και πλούσιο οπτικό υλικό σκιαγραφείται το προφίλ και η βιογραφία του Πειραιά. Η μοναδικότητά του «εκφράζεται σήμερα στις γειτονιές που αλλάζουν ανάλογα με την ευημερία, την καταγωγή και τις ασχολίες των κατοίκων και καθρεφτίζεται στο σύνολο των ενεργητικών ατομικών και συλλογικών εντυπώσεων, ιδεών και συναισθημάτων των ανθρώπων της γι’ αυτόν τον τόπο».
Τα εκθέματα δίνουν πληροφορίες για τους κατοίκους και τις ασχολίες τους για τη ζωή των φτωχών και των πλούσιων καθώς οι ιδιοκτήτες γης, ακινήτων ή εργαστηρίων ήταν απλώς εισοδηματίες που μπορούσαν να μορφωθούν, να επιδοθούν στον αθλητισμό ή την πολιτική σε αντίθεση με τους άλλους ελεύθερους, αλλά φτωχούς πολίτες –ψαράδες, ναύτες, κωπηλάτες, αγρότες κ.ά.– που εργάζονταν στις πειραϊκές βιοτεχνίες, σε ναυπηγεία και εργαστήρια. Η έκθεση φτάνει μέχρι την «Επανίδρυση του Πειραιά: μια μικρή καπιταλιστική πόλη Σχέδια επί χάρτου».
Η ανοικοδόμηση του νεότερου Πειραιά έγινε με βάση το σχέδιο των αρχιτεκτόνων Στ. Κλεάνθη και Ed. Schaubert, ενώ το 1875 εγκαινιάστηκε το Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων. Πλούσιο φωτογραφικό υλικό των νεότερων χρόνων με τους αστούς των εργοστασίων, τους εργάτες και τους συνδικαλιστές, τις κυρίες της εποχής και τις εκδιδόμενες γυναίκες, το Δημοτικό Θέατρο σε λαμπρές στιγμές, τους τεκέδες… αποτυπώνουν τις διαχρονικές «Αντιθέσεις». Η διοργάνωση είναι της ΕΦΑ Πειραιά σε συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα Πειραιά και με την υποστήριξη του Δήμου Πειραιά. Διάρκεια έκθεσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.
