Ενας μοναχικός Σούπερμαν στο Κυκλαδικής

Μέσα στη σκοτεινή αίθουσα του Μέγαρου Σταθάτου ένα μεγάλο βάζο από χειροποίητο φυσητό γυαλί, σαν εκείνο που διατηρούσε ο Σούπερμαν στο Κάστρο της Μοναξιάς (Fortness of Solitute), την απόμακρη παγωμένη κατοικία του στην Αρκτική, περικλείει την Κάντορ, πρωτεύουσα του πλανήτη Κρύπτον.

Ο Σούπερμαν είχε καταφέρει να ανακτήσει αυτή τη μικρογραφία της γενέθλιας πόλης του και να την κρατήσει ως ενθύμιο του κόσμου όπου δεν θα μπορούσε ποτέ να γυρίσει.

Προικισμένος με υπερφυσικές ικανότητες, άτρωτος απέναντι σε οποιαδήποτε φυσική ή ανθρωπογενή βία ο υπερήρωας των κόμικς και των ταινιών ήταν ανυπεράσπιστος μπροστά στην ασθένεια της νοσταλγίας… Ετσι και ο διάσημος καλλιτέχνης από το Λος Αντζελες Μάικ Κέλι, που δραπέτευσε από τη ζωή το 2012, πέρασε όλη του τη ζωή προσπαθώντας να γυρίσει «σπίτι», δηλαδή στις χαρές και στην αθωότητα της παιδικής ηλικίας, για να συνειδητοποιήσει τελικά ότι αυτό που αναζητούσε ήταν ανέφικτο…

Την πρώτη μονογραφική έκθεση του εικαστικού και μουσικού Μάικ Κέλι (1945-2012) παρουσιάζει ο Οργανισμός Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από σήμερα, σε επιμέλεια Ντάγκλας Φογκλ. Τρυφερά μελαγχολική αλλά και ανατριχιαστική μερικές φορές, η έκθεση «Fortness of Solitude» συγκεντρώνει μια σειρά από εμβληματικά έργα του Κέλι που αναδεικνύουν «την αλλόκοτη αίσθηση ψυχολογικής απατρίας που επικρατεί στον σύγχρονο κόσμο.

Είτε χρησιμοποιώντας πάνινες κούκλες ως συναισθηματικά ομοιώματα μιας χαμένης παιδικότητας, είτε επικαλούμενος την αδυναμία του Σούπερμαν να επιστρέψει στην πατρίδα του, την Κάντορ, ο Κέλι δεν παύει να μας υπενθυμίζει ότι όσο και να προσπαθήσουμε δεν μπορούμε να γυρίσουμε σπίτι».

Τα έργα του από το φιλόδοξο πρότζεκτ «Half a Man», που κράτησε επτά χρόνια (1987-1993) και έχουν πρωταγωνιστές αγαπημένα λούτρινα ζωάκια, γεμίζουν με ένταση και ενέργεια τον εκθεσιακό χώρο. Στα «Εstral Star #3», «Double Figure» σύρραψε μεταξύ τους δύο μάλλινες μαϊμούδες, δύο πάνινες κούκλες αλλά και μια κούκλα του χαρακτήρα Τσουμπάκα από τον «Πόλεμο των Αστρων» δημιουργώντας υβριδικά και «λάθος» παιχνίδια. Στο «Arena#8» τοποθέτησε μια λούτρινη λεοπάρδαλη σε κουβέρτα απλωμένη στο πάτωμα, δίνοντας την αίσθηση ότι βρίσκεται σε κάποιο ρινγκ.

Στο διάσημο έργο του «Ah…Youth» (1990) φωτογραφίζει τα λούτρινα ζωάκια σαν να έχουν συλληφθεί από την αστυνομία και τοποθετεί στη μέση και το δικό του πορτρέτο, που μοιάζει να βγήκε από λεύκωμα αμερικάνικου λυκείου. Οι μουσικόφιλοι γνωρίζουν ότι αυτές οι εικόνες έγιναν το εξώφυλλο του ένατου άλμπουμ του συγκροτήματος Sonic Youth με τίτλο «Dirty», που κυκλοφόρησε το 1992.

Από τα λούτρινα παιχνίδια της νεανικής αθωότητας και τα τραύματα της ενηλικίωσης περνάμε στο ανθρώπινο σώμα. Στη σειρά ασπρόμαυρων πινάκων με ακρυλικά χρώματα («Ιncorrect Sexual Models», 1987) εικόνες νεφρών, εγκεφάλων, οφθαλμικών βολβών σε ανορθόδοξα σημεία του σώματος κυριαρχούν, παίζοντας με τις έννοιες συμμετρία και ασυμμετρία και παραπέμπουν σε σεξουαλικούς τύπους με χαρακτηριστικούς τίτλους: «Ηοmosexual Couple», «Mommy’s Penis».

Κι ακόμα, στη σειρά φωτογραφιών «Τhe Sublime» (1984), συγκέντρωσε υποτιθέμενα «θεσπέσια» πράγματα, όπως βράχια, ηλιοβασιλέματα, δέντρα και τα τοποθέτησε ανάμεσα σε μια γιγάντια αμερικανική σημαία, μια πλαστική σακούλα που μοιάζει με κυκλαδικό ειδώλιο, μια κριτική εφημερίδας του Λος Αντζελες για ένα εστιατόριο… Σύμφωνα με την άποψη του Κέλι το θεσπέσιο ή «υψηλό» έχει αντικατασταθεί από μια κοινότοπη εκδοχή του που βρήκε τη θέση της στη λαϊκή τέχνη της αφίσας.

Μεγαλώνοντας στις εργατικές συνοικίες του Ντιτρόιτ, ο Μάικ Κέλι από νωρίς ένιωσε έλξη για την υποκουλτούρα και εξέφρασε την πανκ-ροκ επαναστατικότητα με το συγκρότημα «Destroy all monsters». Σπούδασε στην Καλιφόρνια, στο Ινστιτούτο Καλών Τεχνών, φέρνοντας την τραχιά ενέργεια της πανκ στην καλλιτεχνική σκηνή του Λος Αντζελες και συνέβαλε στη διαμόρφωσή της κατά τη δεκαετία του 1980, μαζί με τους Πολ ΜακΚάρθι, Ρέιμοντ Πετιμπόν και άλλους.

Σημαντική μορφή της γενιάς των Αμερικανών καλλιτεχνών, που εμφανίστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1970, προσέγγισε με κριτικό βλέμμα τη χαυνωτική επίδραση της κανονιστικής αμερικανικής λαϊκής κουλτούρας και συνδύασε τη γλυπτική, τη ζωγραφική, το βίντεο, την περφόρμανς χωρίς σεβασμό προς οποιαδήποτε μορφή καλλιτεχνικής ιεραρχίας. Τα πάντα ήταν δυνατά και το καθετί μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να εξερευνηθεί το «σκοτεινό υπογάστριο» της «φυσιολογικής» μεσοαστικής ζωής στην Αμερική. Κατά τον Κέλι, όσο κι αν προσπαθούμε, δεν μπορούμε να ξαναγυρίσουμε σε αυτό που ο Μπρους Σπρίνγκστιν αποκαλεί ειρωνικά «glory days».

Info: Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Μέγαρο Σταθάτου (Βασ. Σοφίας & Ηροδότου 1). Μέχρι 25 Φεβρουαρίου. Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο: 10.00-17.00. Πέμπτη: 10.00-20.00. Κυριακή: 11.00-17.00. Πληροφορίες: neon.org.gr

Εφ.Συν. Αρχείο: Αμερικανική αντι-κουλτούρα με χιούμορ και σαρκασμό