Αινιγματικό εύρημα δημιουργεί προσδοκίες

Ως την «πιο κερδοφόρα περίοδο» της υποβρύχιας ανασκαφής στον χώρο του Ναυαγίου των Αντικυθήρων χαρακτηρίζει η δρ Αγγελική Σίμωσι την έρευνα που πραγματοποιήθηκε εκεί, τον περασμένο μήνα (4 έως 20 Σεπτεμβρίου), για τρίτη συνεχή χρονιά.

Τα ευρήματα που ανέσυραν οι καταδυόμενοι αρχαιολόγοι, οι οποίοι επιτέλους βούτηξαν με καλές καιρικές συνθήκες -πέρυσι ο καιρός δεν ευνόησε καθόλου την έρευνα- χαρακτηρίζονται σημαντικά και ελπιδοφόρα. Ιδιαίτερα αινιγματικό είναι το μεταλλικό εξάρτημα που βρέθηκε ανάμεσα σε χάλκινα ευρήματα και θα μπορούσε να είναι από διακοσμητικό στοιχείo μέχρι εξάρτημα του πλοίου ή του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, κάτι που θα προκαλούσε το ενδιαφέρον της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας.

Το μεγαλύτερο εύρημα της πρόσφατης έρευνας είναι το εντυπωσιακό χάλκινο δεξί χέρι που σώζεται από τον ώμο μέχρι τα δάχτυλα. Επίσης ανελκύστηκαν: χάλκινο τμήμα με πτυχώσεις ενδύματος το οποίο προέρχεται από άγαλμα, μια ακέραιη πλάκα από πολύχρωμο ερυθρωπό μάρμαρο από επίστεψη τραπεζιού, μια λαβή αμφορέα παρόμοια με δύο άλλες που είχαν βρεθεί παλαιότερα.

Ενδιαφέρον δημιουργεί το σιδερένιο αντικείμενο, το οποίο έχει πλήρως οξειδωθεί αλλά έχει αφήσει το αποτύπωμά του, καθώς έχει δημιουργηθεί γύρω του συσσωμάτωμα (προϊόντα από συμπιεσμένο υλικό) όπου έχουν παρατηρηθεί «εγκλωβισμένα φύλλα μολύβδου, όστρακα και κομμάτια ξύλου. Οπως έδειξε η ραδιογραφία, υπάρχει και μία μεσόμφαλη μεταλλική φιάλη, το είδος μετάλλου της οποίας θα φανεί μετά την απελευθέρωσή της από τον επίπαγο», γράφει η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού.

Ωστόσο το πιο ενδιαφέρον και αινιγματικό εύρημα είναι «δισκοειδές αντικείμενο, πολύ οξειδωμένο, με τέσσερις διάτρητες αποφύσεις, πάνω στο οποίο, όπως έδειξε η ραδιογραφία, υπάρχει παράσταση ζώου, πιθανόν βοοειδούς». Κοιτάζοντας τη φωτογραφία το μυαλό πάει και σε εξάρτημα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, μια προσδοκία της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας που μελετά επί δεκαετίες το πιο πολυσύνθετο εύρημα της αρχαιότητας, γνωστό και ως ο πρώτος υπολογιστής ή αστρολάβος.

«Δεν γνωρίζω αν πρόκειται για εξάρτημα του Μηχανισμού πριν μελετηθεί. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι δεν είναι ένα σύνηθες αντικείμενο, όσο και αν το ψάξαμε. Με γυμνό οφθαλμό δεν μπορεί να φανεί η εικόνα του βοοειδούς που αναφέρουμε. Μας αποκαλύφθηκε με τη ραδιογραφία που έγινε στο Αττικό Νοσοκομείο», λέει στην «Εφ.Συν.» η Αγγελική Σίμωσι, προϊσταμένη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων υπό τη διεύθυνση της οποίας πραγματοποιείται η έρευνα. «Ηταν η πιο κερδοφόρα περίοδος απ’ όλες. Και δεν ήταν μόνο ότι βοήθησε ο καιρός. Το σημαντικότερο είναι ότι όλη η ομάδα αποκτά την εμπειρία των 55 μέτρων, οπότε όλα γίνονται πιο εύκολα από το παρελθόν».

Στην ερώτησή μας, τι προσδοκίες δημιουργούν για το μέλλον τα νέα ευρήματα απαντά: «Τόσο το χάλκινο τμήμα με πτυχώσεις ενδύματος, όσο και το σχεδόν ακέραιο χέρι μας κάνουν να σκεφτούμε ότι παρακάτω μπορεί να βρούμε αγάλματα. Το σίγουρο πάντως είναι ότι δεν πρέπει να σταματήσουμε την έρευνα του Ναυαγίου. Οταν ξεκινούσαμε όλοι μου έλεγαν -εκτός από τον Δημήτρη Παντερμαλή- ότι είναι βαρέλι δίχως πάτο.

Αυτό όμως που βλέπω τελικά είναι ότι πρόκειται για βαρέλι γεμάτο», καταλήγει η Αγγελική Σίμωσι. Καταδυόμενοι αρχαιολόγοι της αποστολής είναι ο δρ Θεοτόκης Θεοδούλου και ο δρ Δημήτριος Κουρκουμέλης. Με την ερευνητική ομάδα συνεργάζεται ο δρ B. Foley, αρχαιολόγος – τεχνολόγος από το Πανεπιστήμιο του Lund, χάρη στον οποίο πραγματοποιείται η έρευνα, καθώς η χρηματοδότησή της γίνεται από πόρους που εξασφάλισε ο ίδιος διά μέσου του Πανεπιστημίου του και της μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Αργώ». Οπως δήλωσε ο δρ Β. Foley στην εφημερίδα «Guardian»: «Πιστεύουμε πως τουλάχιστον επτά, ακόμα και εννιά αγάλματα μας περιμένουν εκεί κάτω».

Παράλληλα φέτος εντοπίστηκαν εξαρτήματα από το ίδιο το πλοίο, όπως: τμήματα μολύβδινων σωλήνων (σεντίνες), αντίβαρα και συσσωματώματα από σιδερένια αντικείμενα. Ανελκύστηκε πλήθος θραυσμάτων αμφορέων, ενώ η ενάλια ανασκαφή επεκτάθηκε σε δύο ακόμα περιοχές, όπου κάτω από μεγάλους λίθινους όγκους (κατέληξαν στον βυθό ίσως μετά από ισχυρό σεισμό) εντοπίστηκαν θραύσματα χάλκινων και μαρμάρινων αγαλμάτων, τα οποία θα αποτελέσουν αντικείμενο μελλοντικής έρευνας.

Η έρευνα του υπουργείου Πολιτισμού τελεί υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Δημοκρατίας και υποστηρίζεται από την ελβετική εταιρεία Hublot, το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, το Swordspoint Foundation, την Autodesk, τον ΟΤΕ-COSMOTE, και την Επιτροπή Εγχωρίου Περιουσίας Κυθήρων και Αντικυθήρων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δήμος Κυθήρων παρέχει όλες τις δημοτικές υποδομές φιλοξενίας στα Αντικύθηρα, ενώ τα πλείστα κάνουν οι κάτοικοι των Αντικυθήρων, όπως εξάλλου είχε συμβεί και μερικές δεκαετίες πριν.