Ένα από τα σημαντικότερα ιερά της Αθήνας «ζωντανεύει» ξανά

Το «πράσινο φως» έδωσαν τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου ώστε να ξεκινήσουν εργασίες αποκατάστασης στο Ναό του Ολυμπίου Διός. Ένα από τα πιο σημαντικά και αρχαιότερα ιερά της Αθήνας παίρνει τον δρόμο της στερέωσης και συντήρησης.

«Το μνημείο έχει πολλά προβλήματα δομικής αποκατάστασης. Ως τώρα το θέμα δεν είχε προχωρήσει γιατί έπρεπε να ενταχθεί σε κάποιο ΕΣΠΑ. Γι’ αυτό ήρθαν οι μελέτες στο ΚΑΣ ώστε να ‘εγκριθούν’, πράγμα που έγινε, και να προχωρήσουμε πλέον στην ένταξή του στο νέο επιχειρησιακό πρόγραμμα» δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ελένη Μπάνου, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων (ΕΦΑ) Αθηνών, αναφερόμενη στις μελέτες που εκπονήθηκαν από το αρμόδιο τμήμα της ΕΦΑ Αθηνών, αλλά και στην αναγκαιότητα των εργασιών. «Το αποτολμήσαμε γιατί, όπως είπα και στο ΚΑΣ, αν δεν το κάνουμε θα είμαστε υπόλογοι στην ιστορία» τόνισε.

Στο μνημείο έχουν διαπιστωθεί εκτεταμένες δομικές φθορές, κυρίως στα επιστύλια του ναού, οι οποίες καθιστούν επιτακτική την άμεση σωστική επέμβαση για την άρση των αιτιών συνεχιζόμενης φθοράς του μνημείου, την ενίσχυση της ευστάθειάς του και τη συντήρηση του δομικού του υλικού. Οι προτεινόμενες από τις μελέτες εργασίες προβλέπουν τη δομική αποκατάσταση των μελών που έχουν υποστεί βλάβες (επιστύλια και σπόνδυλοι κιόνων) και τη συντήρηση της μαρμάρινης επιφάνειας, όπως στερεώσεις, σφραγίσεις, αντιμετώπιση των βιολογικών επικαθίσεων κλπ.

«Τελευταία μεγάλη βλάβη το μνημείο υπέστη στον εμφύλιο το ’44. Ακόμα υπάρχουν τα σημάδια από τις σφαίρες πάνω στους κίονες. Επίσης, μεγάλες βλάβες υπέστη κατά τη βυζαντινή περίοδο. Δεν σας κάνει εντύπωση ότι από τους 104 κίονες σώζονται μόνο 16; Οι υπόλοιποι έγιναν πρώτης ποιότητας ασβέστης, γιατί αρίστης ποιότητας ήταν και το μάρμαρο, που είναι πεντελικό. Επιπλέον, από τα τέλη του 10ου αιώνα (ως και τον 13ο αι.) έχουμε τη μεγάλη έξαρση κατασκευής των μικρών βυζαντινών ναών στην Αθήνα. Θεωρούμε ότι ήδη από τότε είχε αρχίσει η κλοπή των λίθων του μνημείου είτε για να ενσωματωθούν ακέραια σε άλλα μνημεία είτε για να καταλήξουν στους ασβεστοκλιβάνους. Είχαν βλέπετε άμεση πρόσβαση, ο Ναός του Ολυμπίου Διός δεν είναι όπως τα μνημεία της Ακρόπολης που βρίσκονται ψηλά και είναι αρκετά δύσκολο να αφαιρέσεις και να κουβαλήσεις πράγματα από εκεί» συμπλήρωσε η κ. Μπάνου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η πρώτη επέμβαση αποκατάστασης στο ναό είχε γίνει το 1835, ενώ το 1892 ακολούθησε η στερέωση τριών ρηγματωμένων επιστυλίων στη νοτιοανατολική γωνία του ναού σύμφωνα με τη μελέτη του Ερνέστου Τσίλλερ. 

Ο ναός του Ολυμπίου Διός, ανάμεσα στην Ακρόπολη και τον λόφο του Αρδηττού, στις όχθες του Ιλισού, οικοδομήθηκε πάνω σε ένα από τα αρχαιότερα ιερά της Αθήνας, το οποίο σύμφωνα με την αττική παράδοση είχε ιδρυθεί από τον γενάρχη των Ελλήνων Δευκαλίωνα.

Άρχισε να χτίζεται από τον Πεισίστρατο, γύρω στο 515 π.Χ. Η ανοικοδόμηση του ναού διακόπηκε με την κατάλυση της τυραννίας, γύρω στο 510 π.Χ. Οι εργασίες για την ανοικοδόμησή του επαναλήφθηκαν γύρω στο 175 π.Χ. με χορηγία του βασιλιά της Συρίας Αντιόχου Δ΄ του Επιφανούς. Τότε οικοδομήθηκε ένας μαρμάρινος δίπτερος ναός κορινθιακού ρυθμού στις ίδιες αρχικές διαστάσεις. Ο ναός αποπερατώθηκε από τον Αδριανό και εγκαινιάστηκε το 131/132 μ.Χ. Ο αδριάνειος ναός, μήκους 110,35 μ. και πλάτους 43,68 μ. στην ευθυντηρία, ήταν δίπτερος στις μακρές πλευρές (2 x 20 κίονες) και τρίπτερος στις στενές (3×8 κίονες), είχε δηλαδή συνολικά 104 κίονες στην περίσταση. Η ερείπωση του ναού άρχισε στα μέσα του 5ου αι. μ.Χ.

Η μελέτη στερέωσης και η μελέτη συντήρησης του μνημείου εκπονήθηκαν με σεβασμό στα δομικά χαρακτηριστικά και στις ιστορικές φάσεις του ναού, προκειμένου να μην αλλοιωθεί η αρχική υπόσταση και η αυθεντικότητά του.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ