Το μυκηναϊκό νεκροταφείο στα Αηδόνια Νεμέας, πεδίο τεράστιων λαθρανασκαφών την περίοδο 1970-80, παρά τις βαριές συλήσεις που δέχθηκε εξακολουθεί να κρύβει μυστικά. Αποκαλύπτονται στη συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιείται πλέον εκεί, με τη φροντίδα και την επιστημονική τεκμηρίωση των αρχαιολόγων.
Στη δεύτερη ανασκαφική περίοδο (ολοκληρώθηκε στις 29/7/2017) ήρθε στο φως ασύλητη ταφή με κτερίσματα: χάλκινες αιχμές βελών, πέντε εγχειρίδια και μαχαίρια με λαβές επενδεδυμένες με λεπτότατα φύλλα χρυσού, που καταδεικνύουν την καλή οικονομική κατάσταση των ιδιοκτητών τους.
Σημαντικό επίσης είναι ότι για πρώτη φορά βρέθηκαν στο μυκηναϊκό νεκροταφείο θραύσματα από δύο ανακτορικούς πιθαμφορείς (τύπος αγγείου που χρησιμοποιούνταν στη μινωική Κρήτη ως αποθηκευτικός χώρος). Τα δύο μνημειώδη αγγεία έχουν φυτική διακόσμηση, αποκαλύπτουν μια εύπορη κοινωνία «και θα αποκατασταθούν πιθανώς ολόκληρα αφού σώζονται όλα τα κομμάτια τους και θα φτάνουν τους 80 πόντους» λέει στην «Εφ.Συν.» ο δρ Κωνσταντίνος Κίσσας, που διευθύνει την πενταετή συστηματική έρευνα.
Το μυκηναϊκό νεκροταφείο των Αηδονιών αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από θαλαμοειδείς τάφους οργανωμένους σε συστάδες. Είναι λαξευμένοι στον φυσικό βράχο και αποτελούνται από τρία τμήματα: τον δρόμο, έναν κατηφορικό διάδρομο που οδηγεί από την επιφάνεια του εδάφους στο στόμιο και την είσοδο του τάφου, που φράσσεται με ακανόνιστα τοποθετημένους λίθους, σφραγίζοντας τον υπόγειο ταφικό θάλαμο.
Στη δεύτερη περίοδο της συστηματικής ανασκαφής διερευνήθηκαν τάφοι που ήταν γνωστοί από πέρυσι, μελετήθηκαν τα νέα ταφικά μνημεία που ήρθαν στο φως και πραγματοποιήθηκαν εργασίες προστασίας των μνημείων και διαμόρφωσης του αρχαιολογικού χώρου. Εκτός από τα κτερίσματα που βρίσκονταν εντός του, ο ασύλητος τάφος είναι σημαντικός και αρχιτεκτονικά. «Είχε τρεις λάκκους και περισσότερους από έναν νεκρό. Είναι μια νέα μορφή θαλαμοειδούς τάφου καθώς είναι κυκλικός, σε αντίθεση με τους άλλους που είναι ορθογώνιοι ή τετράγωνοι. Ετσι συμπληρώνεται η εικόνα του μυκηναϊκού νεκροταφείου Αηδονιών.
»Είναι ένα νέο δεδομένο με ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή» αναφέρει ο έμπειρος αρχαιολόγος, που μαζί με τους συνεργάτες του θα συνεχίσουν την έρευνα την επόμενη χρονιά. Διενεργείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας υπό τη διεύθυνση του δρος Κωνσταντίνου Κίσσα με τη συνέργεια του Nemea Center for Classical Archaeology (University of California at Berkeley), διά της διευθύντριάς του και κύριας συνεργάτιδος του προγράμματος, δρος Kim Shelton.
«Από τις προτεραιότητες της ΕΦΑ Κορινθίας είναι να σταματήσει με κάθε τρόπο η αρχαιοκαπηλία που γίνεται ακόμα και σήμερα στην ευρύτερη περιοχή. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό ότι έχουμε μαζί μας τον δήμαρχο Νεμέας, Κωνσταντίνο Καλαϊτζή, με τον οποίο συνεργαζόμαστε στενά», μας λέει ο κ. Κίσσας.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, «στο μεσαίο νεκροταφείο, όπου το 2016 είχε ερευνηθεί ο θάλαμος ενός επιπλέον τάφου, η έρευνα αποκάλυψε το στόμιο και τον δρόμο του μνημείου. Στο κατώτερο νεκροταφείο η πρόσφατη έρευνα έφερε στο φως δύο νέους θαλαμοειδείς τάφους. Παρά το γεγονός ότι ο ένας είχε εξ ολοκλήρου συληθεί στο πρόσφατο παρελθόν, η επιστημονική ανασκαφή του τεκμηρίωσε τη χρονολόγησή του στην ύστερη μυκηναϊκή περίοδο (π. 1350-1200 π.Χ.), καθώς και την περιορισμένη διάρκεια χρήσης του μνημείου, ενώ αναδείχθηκε ολοκληρωμένη η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική μορφή του.
Ο δεύτερος τάφος κατασκευάστηκε στην πρώιμη μυκηναϊκή εποχή, χρησιμοποιήθηκε ώς τα τέλη της περιόδου και βρέθηκε κάτω από παχύτατες επιχώσεις με κατάλοιπα της αρχαϊκής περιόδου, των ύστερων ρωμαϊκών και των μεσοβυζαντινών χρόνων.
Πρόκειται για ένα σημαντικότατο μνημείο που μαρτυρεί την ιστορική αλληλουχία των εποχών στον αρχαιολογικό χώρο των Αηδονιών και η συστηματική ανασκαφή του έρχεται με αυτόν τον τρόπο να αποκαταστήσει σημαντικά κενά στην ιστορική έρευνα που έχουν χαθεί οριστικά με τη χρόνια λαθρανασκαφική δραστηριότητα που έπληξε άλλα μνημεία των Αηδονιών».
Να θυμίσουμε ότι το μυκηναϊκό νεκροταφείο των Αηδονιών είχε ανακαλυφθεί και λεηλατηθεί από αρχαιοκάπηλους στις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Ο περίφημος «θησαυρός των Αηδονιών», με χρυσά δαχτυλίδια και κοσμήματα ενδυμασίας, σφραγίδες, σφραγιδόλιθους από στεατίτη, αμέθυστο και αχάτη, κ.ά., είχε πέσει στα δίκτυα του διεθνούς παράνομου εμπορίου αρχαιοτήτων. Οταν Αμερικανοί αρχαιολόγοι είδαν στη νεοϋορκέζικη γκαλερί Michael Ward το σπουδαίο σύνολο των μυκηναϊκών κοσμημάτων ειδοποίησαν τους Ελληνες συναδέλφους τους.
Το 1993 η Ελλάδα πέτυχε μια σημαντική νίκη στον αγώνα κατά της αρχαιοκαπηλίας με τον επαναπατρισμό των 312 αντικειμένων του «θησαυρού των Αηδονιών», που εκτίθενται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Νεμέας, μαζί με άλλα ανασκαφικά ευρήματα του νεκροταφείου. Το πρόγραμμα συστηματικής ανασκαφικής έρευνας και ανάδειξης στα Αηδόνια φιλοδοξεί να συμβάλει όχι μόνο στην αποτελεσματική προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, αλλά και στη συμπλήρωση των πληροφοριών που χάθηκαν από την παράνομη ανασκαφική δραστηριότητα.
