Την 17 του Μάρτη ο Πρωθυπουργός της Βρετανίας Σερ Κιρ Στάρμερ καλωσόρισε τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Ζελένσκι στην Ντάουνινγκ Στριτ στο πλαίσιο της περιοδείας του Ουκρανού ηγέτη σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όπως το Παρίσι και η Μαδρίτη. Οι επισκέψεις αυτές ήταν αποτέλεσμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, που επισκιάζει τον τετραετή αγώνα της Ουκρανίας κατά της εισβολής της Ρωσίας. «Νομίζω ότι είναι πραγματικά σημαντικό να είμαστε σαφείς ότι η εστίαση πρέπει να παραμείνει στην Ουκρανία», δήλωσε ο Στάρμερ κατά τη συνάντησή τους.
Στο πλαίσιο αυτής της επίσκεψης, ο Ουκρανός ηγέτης απευθύνθηκε και σε βουλευτές του Βρετανικού Κοινοβουλίου. «Τα καθεστώτα στη Ρωσία και το Ιράν είναι αδέρφια στο μίσος και γι’ αυτό είναι αδέρφια στα όπλα», δήλωσε ο Ζελένσκι. Μεταξύ των παρευρισκομένων στο ακροατήριο σε μια κατάμεστη αίθουσα επιτροπών στο Γουέστμινστερ, ήταν ο Στάρμερ και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Υπενθυμίζεται ότι στον τελευταίο έχει παραδώσει ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ τον λογαριασμό για τον Αμερικανικό εξοπλισμό που θα κληθούν να πληρώσουν και οι Ευρωπαίοι πολίτες, για την αμυντική υποστήριξη της Ουκρανίας.
Η αναφορά Ζελένσκι στη σχέση Ρωσίας – Ιράν δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσε τον προθάλαμο της διαφημιστικής καμπάνιας για τα Ουκρανικά εξοπλιστικά υλικά επιτεύγματα και προϊόντα λογισμικού, που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου με τη Ρωσία και αφορούν στην αντιμετώπιση των Ρωσικών drones και συγκεκριμένα των Shahed. Στα μη επανδρωμένα αυτά συστήματα βρίσκεται και ο κοινός τόπος συνεργασίας Ιράν – Ρωσίας στον οποίο αναφέρθηκε ο Ζελένσκι, καθότι η τεχνολογία τους αρχικά αναπτύχθηκε στο Ιράν και «μετακόμισε» στη Ρωσία για χρήση στον πόλεμο της Ουκρανίας. Εκεί τα drones εξελίχθηκαν περαιτέρω σε ισχύ πυρός και ηλεκτρονικά συστήματα καθοδήγησης και επέστρεψαν στη γενέθλια χώρα για να χρησιμοποιηθούν στο χώρο της Μέσης Ανατολής, ως ένα φτηνό και αποτελεσματικό όπλο. Παρά τις περιορισμένες επιδόσεις τους και άρα την ευκολία στην αντιμετώπισή τους, τα διατιθέμενα μέσα για αυτήν (βλήματα αέρος- αέρος και εδάφους – αέρος) σε συνδυασμό με το πλήθος των πρώτων, καθιστούν την αναχαίτισή τους, ακραία κοστοβόρα.
Ο Ζελένσκι σε αυτή την ομιλία / εμπορική παρουσίαση στους Βρετανούς βουλευτές με χρήση μάλιστα PowerPoint και video, ως γνήσιος πλασιέ όπλων, για να διαφημίσει τα φτηνά drones που έχει αναπτύξει η Ουκρανία στην αντιμετώπιση των Shahed, ανέφερε το υπερβολικό κόστος της αναχαίτισης ενός τέτοιου drone κόστους μερικών δεκάδων χιλιάδων, από ένα βλήμα συστήματος αερόμυνας “Patriot”, κόστους τεσσάρων περίπου εκατομμυρίων δολαρίων.
Σε συνάφεια με αυτό δήλωσε ότι, θα υπάρξει «σίγουρα» έλλειμμα πυραύλων Patriot, κάτι που θα αποτελούσε «πρόκληση» για τη διαθεσιμότητά τους στην Ουκρανία, λέγοντας ότι το ερώτημα πλέον είναι: «πότε θα εξαντληθούν όλα τα αποθέματά τους στη Μέση Ανατολή», «η Αμερική παράγει 60-65 πυραύλους το μήνα. Φανταστείτε, 65 πύραυλοι το μήνα, δηλαδή περίπου 700-800 πύραυλοι ετησίως», είπε, «Και την πρώτη ημέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, χρησιμοποιήθηκαν 803 πύραυλοι».
Επιπρόσθετα αναφερόμενος και στην αναγκαιότητα χρήσης τεχνικής νοημοσύνης στην αντίληψη το πεδίου των επιχειρήσεων και την αναγνώριση και στοχοποίηση των drones, παρουσίασε στους βουλευτές το λογισμικό που έχει αναπτύξει η Ουκρανία και που «τρέχει» σε «I-pads», μάλιστα ανέφερε ότι ένα τέτοιο «I-pad» δώρισε στον Βασιλιά Κάρολο, κατά την επίσκεψή του, που προηγήθηκε και πως ο Κάρολος απάντησε ότι θα το μοιραστεί με τον Βρετανό Πρωθυπουργό Στάρμερ!
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστήριξε ότι η τεχνολογία που αναπτύχθηκε στην Ουκρανία θα μπορούσε να είχε βοηθήσει στην προστασία της RAF Ακρωτηρίου από το πλήγμα με drone τον περασμένο μήνα στην Κύπρο.
Η παρουσίαση Ζελένσκι στην αίθουσα των επιτροπών του Γουέστμινστερ αποτελούσε την έναρξη της «προωθητικής» καμπάνιας αυτών των αμυντικών προϊόντων στη Μέση Ανατολή.
Η Περιοδεία Ζελένσκι στη Μέση Ανατολή
Στη συνέχεια κατά την επίσκεψη Ζελένσκι στις χώρες του Κόλπου, αυτός επιδίωξε να διαφημίσει την εμπειρογνωμοσύνη της Ουκρανίας στην κατάρριψη ρωσικών drones και να συνδράμει, συνεργαζόμενος στον τομέα της άμυνας με το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό Πρόεδρο, η Ουκρανία έχει ήδη αναπτύξει 228 ειδικούς στην αναχαίτιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών Shahed στις χώρες αυτές. Δήλωσε επίσης ότι η Ουκρανία διεξάγει ενεργά τεχνική συνεργασία με χώρες της Μέσης Ανατολής «τόσο σε επίπεδο υπουργείων Άμυνας όσο και απευθείας με τους ηγέτες κρατών», για τη σύναψη αμυντικών συμφωνιών.
Ο Πρόεδρος δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες της αποστολής των Ουκρανών ειδικών, προφανώς για να μην εκληφθεί από το Ιράν ότι η δραστηριότητά τους συνεπάγει την ενεργή συμμετοχή της Ουκρανίας στον πόλεμο και άρα αυτή μπορεί να αποτελέσει νόμιμο στόχο του Ιράν.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Intelligence Online, σε αντάλλαγμα για την βοήθεια με τα μη επανδρωμένα, η Ουκρανία ζητά από το Κατάρ 12 μεταχειρισμένα μαχητικά αεροσκάφη Mirage 2000-5. Επιπλέον, ο Πρόεδρος σημείωσε ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να μοιραστεί τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναχαίτισης των Shahed που παράγει, με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή, σε αντάλλαγμα με πυραύλους για συστήματα αεράμυνας Patriot.
Το υπουργείο Άμυνας του Κατάρ αναφέρθηκε στη συμφωνία σε ανακοίνωσή του, προσδιορίζοντας ότι θα περιλαμβάνει «ανταλλαγή εμπειρογνωμοσύνης στην αντιμετώπιση πυραύλων και μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων».
Η Ουκρανία προμηθευτής, από καταναλωτής, στρατιωτικού υλικού;
Στη σύγκρουση της Μέσης Ανατολής, η Ουκρανία επιδίωξε να αλλάξει την εικόνα της από αποδέκτης στρατιωτικής βοήθειας σε προμηθευτή. Βλέπει ένα άνοιγμα για την εξαγωγή των χαμηλού κόστους, καινοτόμων σχεδιασμών που δημιούργησε κατά τη διάρκεια του πολέμου με τη Ρωσία για να αντισταθμίσει τις ελλείψεις όπλων και πυρομαχικών.
Ωστόσο το αφήγημα Ζελένσκι φαίνεται να είναι πλαστό, καθότι το διαφημιζόμενο από αυτόν στρατιωτικό υλικό βασίζεται κυρίως σε καταναλωτικές τεχνολογίες που ο στρατός της Ουκρανίας συχνά χρησιμοποιεί, όπως γυαλιά εικονικής πραγματικότητας για παιχνίδια και έτοιμα (of the shelf) εξαρτήματα drones. Σε αυτά ενδεχομένως συγκαταλέγονται και τα «I-pads» που παρουσίασε στους Βρετανούς βουλευτές και τον Βασιλιά. Τα υλικά αυτά δεσμεύονται από δικαιώματα ερασιτεχνίας-«royalties» και τεχνικές συμφωνίες, που εμποδίζουν την μεταπώλησή τους ανεξάρτητα και αυτόνομα ή τμηματικά, χωρίς την άδεια του κατασκευαστή τους, ιδίως όταν σχετίζονται με στρατιωτικές εφαρμογές. Το ίδιο ισχύει και για το λογισμικό που τα συνοδεύει.
Ηθικές και Τεχνικές Δεσμεύσεις στη χρήση της ΤΝ
Σε συνάφεια με το προηγούμενο και στην Αμερική, χαρακτηριστική είναι η συνεχιζόμενη και έντονη διαμάχη μεταξύ του Πενταγώνου και της Anthropic, που εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς η τεχνολογία χρησιμοποιείται για στρατιωτική χρήση από τον Αμερικανικό στρατό. Στα τέλη Φεβρουαρίου, η Anthropic αρνήθηκε να παραχωρήσει στην κυβέρνηση, την άνευ όρων πρόσβαση στα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης Claude, επιμένοντας ότι τα συστήματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για μαζική παρακολούθηση Αμερικανών ή για κατεύθυνση πλήρως αυτόνομων όπλων, χωρίς την ανθρώπινη επίβλεψη. Ο Υπουργός «πολέμου» Πιτ Χέγκσεθ, απάντησε χαρακτηρίζοντας τα προϊόντα της Anthropic ως «κίνδυνο για την αλυσίδα εφοδιασμού», ωθώντας την εταιρεία να καταθέσει δύο αγωγές, ισχυριζόμενη παράνομα αντίποινα από την κυβέρνηση Τραμπ και επιδιώκοντας να ανατρέψει τον χαρακτηρισμό που την τοποθετεί στην μαύρη λίστα των εταιρειών προϊόντων τεχνητής νοημοσύνης. Επισημαίνεται ότι η καταστροφή σχολείου στην Τεχεράνη από Αμερικάνικο βλήμα, που είχε σαν αποτέλεσμα τον θάνατο 140 παιδιών, εξετάζεται για την περίπτωση αυτό να είχε στοχοποιηθεί με χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Η Anthropic είναι η πρώτη εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης στην Αμερική που ανέπτυξε τέτοια μοντέλα στα απόρρητα δίκτυα της κυβέρνησης των ΗΠΑ, και υποστηρίζει τον Αμερικανικό στρατό από τον Ιούνιο του 2024.
Παρόμοιο λογισμικό έχει αναπτυχθεί από την Palantir (Maven Smart System), και χρησιμοποιείται για επιλογή στόχων στο Ιράν, από τις Αμερικανικές δυνάμεις.
Το παράδειγμα της Anthropic και της Palantir φέρνει στο προσκήνιο τις τεχνικές και ηθικές δεσμεύσεις που συνοδεύουν προϊόντα που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για να σκοτώνουν ανθρώπους, στρατιώτες κατά προτεραιότητα, αλλά και τις περισσότερες φορές μεγαλύτερο αριθμό αμάχων ως «παράπλευρες απώλειες», όπως διαχρονικά έχει δείξει η ιστορία των συγκρούσεων.
Ανεξάρτητα όμως από τις ενστάσεις της Anthropic, στη σχετική σύμβαση παραχώρησης του Claude προς χρήση, προφανώς περιγράφονται οι υποχρεώσεις της εταιρείας απέναντι στην Αμερικανική κυβέρνηση και αντίστροφα. Σε κάθε περίπτωση οι αισθητήρες που χρησιμοποιούνται όπως δορυφόροι, αεροσκάφη, μη επανδρωμένα οχήματα, ραντάρ εδάφους και κάθε είδους πληροφορίες που συγκεντρώνονται και αποθηκεύονται στα “Data Centers” και τροφοδοτούν τον αλγόριθμο, ανήκουν στην κυβέρνηση.
Τα Data Centers και τα κινητά τηλέφωνα ως στρατιωτικά μέσα
Ειδικότερα για τα “Data Centers”, που πλέον αποκτούν στρατιωτικό χαρακτήρα και για τον λόγο αυτό στοχοποιούνται και προσβάλλονται από τους Ιρανούς (μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές έχουν ήδη προσβληθεί τρία στις χώρες του Κόλπου και απειλούνται τα υπόλοιπα), επισημαίνεται ότι το ιδιοκτησιακό καθεστώς των δεδομένων που επεξεργάζονται είναι σκόπιμα ομιχλώδες, δεν εμπίπτει σε κανέναν νόμο προστασίας προσωπικών δεδομένων. Το τεράστιο πλήθος αυτών των δεδομένων (Big Data) δύναται να αξιοποιηθεί από οποιονδήποτε έχει πρόσβαση και διαθέτει τον κατάλληλο αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης για την εξαγωγή των στοιχείων που τον ενδιαφέρουν.
Οι κατασκευάστριες και διαχειρίστριες εταιρείες Amazon, Microsoft, Oracle, Google και οι άλλες, λειτουργούν σε αποικιοκρατικό καθεστώς ασυλίας στις χώρες που αυτές επιλέγουν να δραστηριοποιηθούν, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, σύμφωνα με ότι έχει υπογράψει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με αποτέλεσμα εκτός από την ασύδοτη εκμετάλλευση και υπονόμευση προσωπικών στοιχείων πολιτών, να χρησιμοποιούν τα δεδομένα αυτά για στρατιωτικούς σκοπούς, μετατρέποντας εν δυνάμει ένα κινητό τηλέφωνο, σε αντικείμενο στρατιωτικού ενδιαφέροντος.
Ωστόσο στην περίπτωση του λογισμικού που έχουν αναπτύξει οι Ουκρανοί και χρησιμοποιείται στο “I- Pad” που μοιράζεται ο Στάρμερ με τον Βασιλιά Κάρολο, για την απεικόνιση του πεδίου των επιχειρήσεων και φυσικά ενσωματώνει και τον σχετικό εναέριο χώρο, οι περισσότεροι αισθητήρες που δίνουν την εικόνα είναι επίσης Αμερικανικοί, συνεπώς οι Ουκρανοί δεν κατέχουν την ιδιοκτησία των δεδομένων, που χρησιμοποιεί ο αλγόριθμος απεικόνισης του πεδίου που σχεδίασαν.
Και «κηδείες με ξένα κόλλυβα»
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο Ζελένσκι στην προσπάθειά του να ισοσκελίσει, κατά το δυνατό, το τεράστιο εξωτερικό χρέος που θα αφήσει στον λαό του όταν τελειώσει ο πόλεμος, εμπορεύεται μέσα και υπηρεσίες που του ανήκουν εν μέρει ή καθόλου. Με λίγα λόγια, όπως λέει και ο σοφός μας λαός, «κάνει κηδείες με ξένα κόλλυβα».
Για κηδείες όμως και μάλιστα μικρών παιδιών κατηγορείται ότι είναι υπεύθυνος και ο Χέγκσεθ, αποδεχόμενος την χρησιμοποίηση συστημάτων στοχοποίησης στόχων στο Ιράν, τα οποία η ίδια η εταιρεία (Anthropics) που τα ανέπτυξε σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι: « πρώτον, δεν πιστεύουμε ότι τα σημερινά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι αρκετά αξιόπιστα για να χρησιμοποιηθούν σε πλήρως αυτόνομα όπλα. Το να επιτραπεί η χρήση των τρεχόντων μοντέλων με αυτόν τον τρόπο θέτει σε κίνδυνο τους Αμερικανούς στρατιώτες και τους πολίτες. Δεύτερον, πιστεύουμε ότι η μαζική εγχώρια επιτήρηση Αμερικανών αποτελεί παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων». Όπως αναφέρθηκε παραπάνω ο Χέγκσεθ απάντησε στις ενστάσεις της εταιρείας με τον χαρακτηρισμό της ως «κίνδυνο για την αλυσίδα εφοδιασμού» του Αμερικανικού στρατού.
Όμως εσωτερικό πρόβλημα νομιμότητας φαίνεται ότι έχουν και τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που διαφημίζει ο Ζελένσκι στη Βρετανία και τη Μέση Ανατολή. Ο επικοινωνιακός αέρας που συνοδεύει τον πρώην κωμικό και τώρα Πρόεδρο της Ουκρανίας, δεν μπόρεσε να διαλύσει την ομιχλώδη ιδιοκτησιακή κατάσταση των εξαρτημάτων των υλικών μέσων που εμπορευόταν και των δεδομένων που χρησιμοποιούν οι Ουκρανικοί αλγόριθμοι.
Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι αιτήσεις που έχουν ήδη υποβάλει τουλάχιστον δύο μεγάλοι κατασκευαστές Ουκρανικών drones αναχαίτισης στην επιτροπή για την πολιτική στρατιωτικής-τεχνικής συνεργασίας και τον έλεγχο των εξαγωγών, να βρίσκονται επί του παρόντος «σε αναμονή», καθότι δεν υπάρχει ούτε έγκριση ούτε άμεση απαγόρευση εξαγωγών από την Ουκρανία. Αυτές οι αιτήσεις πρέπει πρώτα να εξεταστούν από την επιτροπή και στη συνέχεια να εγκριθούν από την Κρατική Υπηρεσία Ελέγχου Εξαγωγών.
Έτσι παρά τις προσπάθειες Ζελένσκι, ορισμένοι κατασκευαστές έχουν αποσυρθεί από περαιτέρω διαπραγματεύσεις, επικαλούμενοι επιστολή της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας, που στάλθηκε στις εταιρείες στις αρχές του Μάρτη, η οποία ανέφερε απαγόρευση εξαγωγής όπλων στη Μέση Ανατολή και προειδοποιούσε για πιθανή ποινική ευθύνη σε περίπτωση παραβίασης αυτής της οδηγίας.
Τα παραπάνω δικαιολογούν το γεγονός ότι παρά τον χαρακτηρισμό Ζελένσκι για την περιοδεία του στη Μέση Ανατολή ως επιτυχημένη, δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένες εμπορικές πωλήσεις Ουκρανικών drones, αλλά είπε ότι οι συνομιλίες αφορούσαν την οικονομική υποστήριξη από τα έθνη του Κόλπου, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ουκρανία να γεφυρώσει μια καθυστέρηση στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αφού η Ουγγαρία μπλόκαρε ένα πακέτο δανείου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ. Είπε ότι είχε επίσης συζητήσει μελλοντικές ουκρανικές αγορές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή, καθώς η βιομηχανία φυσικού αερίου της Ουκρανίας είχε πληγεί από τις ρωσικές επιθέσεις.
Κατακλείδα
Ο Ζελένσκι αναζητά μέσω των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων, ένα ηρωϊκό αφήγημα οικονομικής επιτυχίας για να διατηρήσει το ενδιαφέρον (και τη χρηματοδότηση) των Ευρωπαίων προς την Ουκρανία και να ενισχύσει το σθένος του λαού της, που υποφέρει και αναμένεται να συνεχίσει να υποφέρει και μετά το τέλος του πολέμου έχοντας, από την μια πλευρά, χάσει βίαια και με μεγάλο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και πόρους, ένα σημαντικό τμήμα της εδαφικής κυριαρχίας του από την ιμπεριαλιστική επεκτατική πολιτική του Πούτιν. Από την άλλη είναι χρεωμένος στους «σωτήρες» του, που θα έχουν έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πόρων, όσων διασωθούν, σε αντάλλαγμα της «βοήθειας» που του προσέφεραν, κατά τα τέσσερα χρόνια του πολέμου.
Στα «καθ’ημάς», παρά το γεγονός ότι η συλλογή και διάθεση στρατιωτικών συστημάτων και λογισμικού, σε αυθύπαρκτη ή τμηματική μορφή και το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς αυτών και των δεδομένων που χρησιμοποιούν, είναι αντικείμενα που απασχολούν για δεκαετίες τους χρήστες τους σε διεθνές επίπεδο, στην Ελλάδα φαίνεται ότι διατηρούμε μια χαλαρή αντίληψη για το θέμα. Το πρόβλημα, όπως έχω γράψει σε πολλά προηγούμενα άρθρα μου, θα το αντιμετωπίσουμε στο δικτυοκεντρικό σύστημα, που θα κληθούν να λειτουργήσουν σε Εθνικό επίπεδο τα επίγεια, πλωτά και εναέρια στρατιωτικά μέσα, με τη μεγαλύτερη πρόκληση να αφορά στη λειτουργία του F-35.
*Υποπτέραρχος (Ι) ε.α.
![Διεθνής Ημέρα Μουσείων: Μεγάλες ουρές στο Μουσείο της Ακρόπολης λόγω της ελεύθερης εισόδου [βίντεο]](https://www.efsyn.gr/wp-content/uploads/2026/05/Mouseio-320x213.jpg)
