ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Τάσος Τσακίρογλου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο σε ξένη εφημερίδα σχετικά με την ανάγκη να διδάσκονται τα παιδιά φιλοσοφία και πόσο αυτό θα βοηθούσε τη νοητική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Φυσικά στη χώρα μας ο διάλογος για την Παιδεία εδώ και δεκαετίες εξαντλείται στις παραλλαγές των εξεταστικών συστημάτων και την ποσοτική μέτρηση της διδακτέας ύλης, για την οποία γίνονται ομηρικοί καβγάδες. Ορισμένες φορές η συζήτηση προσέλαβε και ποιοτικά χαρακτηριστικά, κυρίως στο μάθημα της Ιστορίας, αλλά (δυστυχώς) με κριτήριο την εθνική ορθοφροσύνη και με όρους εθνικής μειοδοσίας-πλειοδοσίας.

Το ζητούμενο από την πιθανή διδασκαλία της φιλοσοφίας από τα μικρά μας χρόνια είναι να διατηρήσουμε το φιλοπερίεργο και τη δίψα για γνώση που διαθέτουν από τη φύση τους τα παιδιά. Δηλαδή, το εκπαιδευτικό σύστημα –με την τυπολατρία, τη γραφειοκρατία και την επιδίωξη της ομοιομορφίας– να μη σκοτώσει το παιδί μέσα μας. Το πρώτο καθήκον είναι να μάθουμε και να συνεχίσουμε στη ζωή μας να θέτουμε ερωτήματα και, φυσικά, να βλέπουμε τον κόσμο μας από διαφορετικές προοπτικές.

Η διαφορετικότητα των απόψεων και η προσπάθεια σύνθεσής τους αποτελεί μια εκπαίδευση στην ανεκτικότητα και στη συνεργασία, αλλά και στη συνειδητοποίηση ότι δεν υπάρχουν απόλυτες και αιώνιες αλήθειες, αλλά αυτές μεταβάλλονται στη διάρκεια της ανθρώπινης Ιστορίας. Πολύ περισσότερο, ότι κανείς δεν είναι κάτοχος αυτών των απόλυτων αληθειών, αλλά η κοινή προσπάθεια κατανόησης και αλλαγής του κόσμου είναι το κλειδί στην πρόοδο των κοινωνιών.

Σε αυτό το πλαίσιο τα παιδιά μπορούν να εκπαιδευτούν να συνυπάρχουν με την αβεβαιότητα και τις αντιφάσεις και να μην αναζητούν πάντα την εύκολη λύση ή απάντηση, την οποία διαχρονικά προσφέρουν οι δημαγωγοί και οι τύραννοι. Η τυπική λογική, ότι καθετί είναι οριστικά διαμορφωμένο και τελεσίδικο, άρα αποτελεί μια ταυτότητα με τον εαυτό του, οδηγεί μόνο στη μονομέρεια, στη ρουτίνα, στην πνευματική νωθρότητα και στην έλλειψη κατανόησης ότι ο ανθρώπινος, όπως και ο φυσικός, κόσμος χαρακτηρίζεται από συνθετότητα και ποικιλομορφία.

Αυτό αφαιρεί από τον εγκέφαλό μας τη δυνατότητα να αναπτυχθεί σε βαθμό αντίστοιχο του περιβάλλοντός του και στα συναισθήματά μας να εμπλουτιστούν με όλες τις ποιοτικές βαθμίδες που αναλογούν στα εκατομμύρια σχέσεων που αναπτύσσουμε καθημερινά.

Τελικός στόχος μιας τέτοιας εκπαίδευσης είναι η ανάπτυξη της κριτικής και ανεξάρτητης σκέψης, η οποία δίνει αυτοπεποίθηση στον μελλοντικό ενήλικα να συγκρουστεί εάν χρειαστεί με το αγελαίο αίσθημα και την ομοιομορφία της κοινωνίας. Με λίγα λόγια, να διαμορφωθούν σταδιακά αυτόνομες υπάρξεις, με προσωπική βούληση και γνώση και, κυρίως, διάθεση εμπλοκής στα κοινωνικά δρώμενα προς όφελος των πολλών.

Θεωρητικές κουβέντες ίσως πει κάποιος. Ομως η τυφλή και εμπειρική πράξη αποτελεί μιαν απλή απόκριση σε καθημερινά ερεθίσματα και οδηγεί στο να γινόμαστε υποχείρια της όποιας συγκυρίας και όσων έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάζουν το μέλλον του κόσμου. Το να αντιληφθούμε ότι δεν υπάρχει κάποιο μεταφυσικό νόημα στη ζωή, το οποίο οφείλουμε να βρούμε, αλλά ότι το δημιουργούμε με τις πράξεις και τις επιλογές μας, είναι ίσως η βασική συνεισφορά της φιλοσοφίας. Η εκπαίδευση των παιδιών να δέχονται την αβεβαιότητα και την ενδεχομενικότητα της ιστορίας σε απόλυτη συνάρτηση με τις δικές τους πράξεις, θα άξιζε τον πειραματισμό στο σημερινό –κατά τ’ άλλα– ανάπηρο σχολείο.