Από το site «Newsbeast» ξεχώρισα κάποιες δηλώσεις του υπουργού κ. Τσακαλώτου στο Αθηναϊκό Πρακτορείο. Τις αντιγράφω με την ελπίδα ότι μεταδόθηκαν λανθασμένα: «Εχουμε αποδείξει σε αυτή την κυβέρνηση», δηλώνει ο υπουργός ο οποίος και εκπροσωπεί τη χώρα στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση και το Βερολίνο που ηγεμονεύει σ’ αυτήν, «ότι εμείς θα τεντώσουμε όσο μπορούμε τα όρια της επιτήρησης για το καλό του ελληνικού λαού».
Η δήλωση ξεχωρίζει για τα κομψά ελληνικά της όσο και για τον σπανίας ακριβείας όρο «επιτήρηση». Το βιβλίο του Γάλλου φιλοσόφου Μισέλ Φουκό «Επιτήρηση και τιμωρία. Η γέννηση της φυλακής» δίνει με διεξοδικό τρόπο το πλαίσιο των συνειρμών και των παραδηλώσεων, αλλά και ιστορικών στοιχείων, όπου οδηγεί η δήλωση αυτή.
Το ίδιο αυτό έργο του Φουκό μας μιλά για το «πανοπτικόν» -πύργο στο κέντρο της φυλακής, εμπνεύσεως του Αγγλου φιλοσόφου Μπένθαμ-, που επιτρέπει την ανά πάσα στιγμή παρακολούθηση όλων ανεξαιρέτως των δεσμωτών και που το βλέπουμε υλοποιημένο και στη Θεσσαλονίκη στις διαβόητες φυλακές του Γεντί Κουλέ, τόπο εγκλεισμού, αλλά ενίοτε και εκτελέσεων.
Το ποιος είναι στην πραγματικότητα ο μεγάλος αδελφός που επιτηρεί τα πάντα, το αν δηλαδή αυτός που δηλώνει επιτηρητής είναι και επιτηρούμενος από τους επικυριάρχους που ελέγχουν και λεηλατούν τη χώρα, είναι ένα πρώτο ερώτημα. Αλλά το πιο αγχωτικό ίσως είναι το ποιοι είναι οι δεσμώτες: ποιος και πόσο δίκαιος νόμος είναι αυτός που κολάζει τις υποτιθέμενες ανομίες τους και πόσο όποιος κομπάζει ως επιτηρητής δεν χρήζει ίσως άλλης λογής επιτηρήσεως ή φροντίδας.
Η συνέχεια όμως των δηλώσεων του υπουργού είναι πιο γλαφυρή: «Πρέπει να ξέρουν αυτοί οι άνθρωποι ότι έχουμε πολύ καλά λογισμικά, για να επεξεργαζόμαστε πολλές υποθέσεις και άρα υπάρχει και το καρότο και το μαστίγιο (sic) γι’ αυτούς τους ανθρώπους που έχουν κάνει φοροδιαφυγή».
Από το κείμενο αυτό, πλούσιο σε συμβολισμούς και όχι μόνον, διαλέγω μόνον το καρότο και το μαστίγιο. Η εικόνα και η έκφραση στις οποίες παραπέμπει είναι γνωστές ή μάλλον άκρως τετριμμένες. Η εικόνα αναφέρεται σε ένα υποζύγιο -μάλλον γαϊδούρι- του οποίου το αφεντικό, καθισμένο στον αραμπά που αυτό σέρνει, κρατά στο ένα χέρι ένα καλάμι με ένα καρότο στην άκρη και στο άλλο ένα μαστίγιο.
Οταν το συμπαθές τετράποδο παύει να τρέχει πίσω από το καρότο, ίσως διότι κατάλαβε ότι δεν θα το φτάσει ποτέ, αναλαμβάνει να το «ενθαρρύνει» το μαστίγιο, τσακίζοντας τα σκελετωμένα του πλευρά. Οσο για την έκφραση, χρησιμοποιείται για εκβιαστές που αξιοποιούν εναλλακτικά καρότο και μαστίγιο για να επιβάλουν την τυραννία τους.
Μεταφράζω για τους αδαείς ως προς τις εν λόγω δηλώσεις: Καρότο είναι η υπόσχεση για επιείκεια προς τους μετανοήσαντες φοροφυγάδες. Προς Θεού. Μην πάει ο νους μας σε ένα άλλο καρότο ή σε ένα άλλο γαϊδούρι: την παροχολογία, το «σκίσιμο των μνημονίων», το βγάλσιμο της γλώσσας στους εταίρους κ.λπ., συνθήματα που κορόιδεψαν μια ολόκληρη κοινωνία ή και περισσότερες, αν σκεφτούμε τους άλλους Ευρωπαίους που τα πίστεψαν. Οσο για το μαστίγιο, παραπέμπει στη δίωξη των φοροφυγάδων, αν όχι κατά προέκταση και στη δίωξη εναντίον παντός απροσάρμοστου.
Το λάθος εδώ είναι αλλού. Είναι ότι ασχολούμαστε με την ανάγνωση του «δευτέρου επιπέδου» δηλώσεων, όταν αυτό που νοσεί στις δηλώσεις του κυρίου Τσακαλώτου δεν είναι οι μεταφορικές σημασίες, αλλά η κυριολεξία των λεγομένων του, που καμιά ερμηνεία δεν μπορεί να την παρακάμψει. Πιστεύω ότι κανείς άνθρωπος δεν δικαιούται να βλέπει άλλους ανθρώπους, τους οποιουσδήποτε, ως υποζύγια. Αλλά κυρίως και πρωτίστως αναφέρομαι στη λέξη «μαστίγιο», που δεν τη λέει κανείς όντως αριστερός, δημοκράτης ή απλώς άνθρωπος, παρά μόνον για να την καταγγείλει.
Το μαστίγιο το κρατούσαν και το κρατούν και με το μαστίγιο απειλούν οι εκφραστές των φανερών και των κρυφών ολοκληρωτισμών και οι σαδιστές. Οι δημοκράτες το μαστίγιο το ξέρουν μόνον από τις ουλές, τα τραύματα που οι ολοκληρωτισμοί άφησαν και αφήνουν ενθύμιο στο κορμί τους.
