To leave or not to leave

Περίπου πριν από 200 χρόνια, ο Λόρδος Βύρων έγραφε στη μητέρα του από την Αθήνα: «Είμαι τόσο πεπεισμένος για τα οφέλη που αποκομίζει κανείς παρατηρώντας την ανθρωπότητα και για τα οδυνηρά αποτελέσματα που έχει το να μένεις σπίτι σου με όλες τις στενόμυαλες προκαταλήψεις ενός νησιώτη, ώστε νομίζω ότι θα έπρεπε να υπάρχει σε εμάς ένας νόμος που να υποχρεώνει τους νέους μας να μένουν ένα διάστημα στο εξωτερικό» (14-11-1811). 

Αραγε, είναι οι «στενόμυαλες προκαταλήψεις ενός νησιώτη» που τροφοδοτούν τον ευρωσκεπτικισμό των Βρετανών; Υπάρχει μια δόση αλήθειας σ’ αυτό και όσοι έχουμε ζήσει ένα διάστημα στη Γηραιά Αλβιώνα μπορούμε να το βεβαιώσουμε. 

Με μεγάλη δυσκολία η Βρετανία εντάχθηκε στην ΕΟΚ το 1973. Και όλα τα χρόνια που συμμετέχει στην Ε.Ε. είναι sui generis περίπτωση μέλους. Αρνήθηκε πεισματικά τα όποια βήματα προς την πολιτική ενοποίηση γιατί, όπως έλεγε η Μάργκαρετ Θάτσερ, «θέλουμε την Ευρώπη μια ελεύθερη αγορά και τίποτε άλλο». 

Θα πει κανείς, μα δεν είναι μόνο οι συντηρητικοί στην πλειονότητά τους που δεν θέλουν «περισσότερη Ευρώπη», είναι και το Εργατικό Κόμμα, ιδιαίτερα η αριστερή πτέρυγά του, που ανέκαθεν ανησυχούσε για το ενδεχόμενο απώλειας εντός της μεγάλης αγοράς του βρετανικού κράτους πρόνοιας, ενός από τα πληρέστερα παγκοσμίως ακόμα και τώρα. 

Αυτή η ανησυχία έχει βάση, πολύ περισσότερο σήμερα, που στην Ε.Ε. κυριαρχεί ο νεοφιλελευθερισμός. Ωστόσο, κατά τον πρώην πολέμιο της Ε.Ε. και σημερινό ηγέτη του Εργατικού Κόμματος Τζέρεμι Κόρμπιν, η απόφαση του βρετανικού λαού και των εργαζομένων στο επικείμενο δημοψήφισμα πρέπει να είναι η παραμονή στην Ε.Ε. Παρότι η θέση αυτή τον μετατρέπει σε de facto σύμμαχο του Ντέιβιντ Κάμερον, ο Εργατικός ηγέτης έχει επιχειρήματα. 

Κατά την άποψή του, η παραμονή αποτελεί μέρος της στρατηγικής «οικοδόμησης του σοσιαλισμού». «Remain and Reform» διακήρυξε τον Απρίλιο, κάτι ανάλογο με τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ «μέσα στην Ευρώπη για να την αλλάξουμε». Το δημοψήφισμα διχάζει τους Εργατικούς και πολύ περισσότερο τους Συντηρητικούς, που κινδυνεύουν εκ δεξιών από το κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ και άλλα ξενοφοβικά και ρατσιστικά μορφώματα. Η αντιπαράθεση είναι οξύτατη και η έκβασή της αβέβαιη. 

Η συζήτηση για το δημοψήφισμα προεκτείνεται και στο αν ο κοινωνικός μετασχηματισμός ή τουλάχιστον ο εκδημοκρατισμός είναι περισσότερο εφικτός στο ευρωπαϊκό ή στο εθνικό επίπεδο.

Στο εθνικό επίπεδο, τα συνδικάτα, από τα οποία γεννήθηκε το Εργατικό Κόμμα, δεν είναι πια τόσο ισχυρά, ώστε να ρίχνουν κυβερνήσεις. Οι θρυλικοί ανθρακωρύχοι τείνουν να εξαφανιστούν, διότι ελάχιστα ανθρακωρυχεία έχουν απομείνει. Τα «έφαγε» το πετρέλαιο της Β. Θάλασσας! 

Επειδή τόσο τα συνδικάτα όσο και το City στηρίζουν το «Remain», γεννιέται το ερώτημα αν τα συμφέροντα αυτών των δύο συμβιβάζονται. Η ιστορία διδάσκει ότι δυνάμεις με ανταγωνιστικά συμφέροντα μπορεί να συμπέσουν σε κοινούς στόχους. Σε ό,τι αφορά το City, η σημερινή Ε.Ε. δεν έχει βλάψει τα συμφέροντά του, ενώ έχει πολλά να χάσει με τυχόν αποχώρηση.

Θα χάσει και η Βρετανία, από την άποψη του διεθνούς ρόλου της, που πια δεν είναι κοσμοκράτειρα, παρότι έχει προνομιακές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Οσο για τους εργαζόμενους, στην Ε.Ε. υπάρχει ένα θεσμικό κεκτημένο, που διευκολύνει τους αγώνες τους, ευνοεί τον παρεμβατισμό, ενώ η δράση των συνδικάτων προστατεύεται και από τη Χάρτα Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. 

Δεδομένου, όμως, ότι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν έχουν κατοχυρωθεί, απαιτείται η κοινή δράση των συνδικάτων και της Αριστεράς σε όλη την Ευρώπη. 

Ως αριστερός, θέλω να νικήσει το «Remain», διότι στη μάχη για την άλλη Ευρώπη χρειαζόμαστε τα βρετανικά συνδικάτα και το Εργατικό Κόμμα του Κόρμπιν. Χρειαζόμαστε και το παράδειγμα του Λονδίνου, που αρνήθηκε τις ξενοφοβικές και ρατσιστικές πιέσεις, εκλέγοντας δήμαρχό του τον Σαντίκ Xαν, πακιστανικής καταγωγής μετανάστη δεύτερης γενιάς. Διανοούμαστε κάτι ανάλογο στην Αθήνα, που γέννησε τη Δημοκρατία; 

*Ο Πάνος Τριγάζης είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ