Εξι χρόνια κλείνουν από την ανακοίνωση του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου για τη δανειακή σύμβαση που συνήψε με τους δανειστές και το πρώτο εφαρμοστικό μνημόνιο, σχετικά με το οποίο ακούστηκαν ομολογίες βουλευτών ότι δεν πρόφτασαν να διαβάσουν το κείμενο που σφράγισε τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Τις ίδιες εκείνες ημέρες έγινε η πρώτη μεγάλη διαδήλωση ενάντια στον μονόδρομο που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός, στη διάρκεια της οποίας σημειώθηκε και το τρομακτικό συμβάν στην Τράπεζα «Μαρφίν» που στοίχισε τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους, ο ένας αγέννητος, και φρέναρε το κίνημα κατά του μνημονίου.
Είχε προηγηθεί ήδη από τον Φεβρουάριο, αν θυμάμαι καλά, μία σειρά από δηλώσεις όπως ότι ο η Ελλάδα βουλιάζει σαν τον «Τιτανικό» ή ότι «όλοι μαζί τα φάγαμε». Σε αρμονία με δημοσιεύματα, όπως του περιοδικού «Φόκους» στη Γερμανία και με σατιρικές εκπομπές σε άλλες χώρες που έβλεπαν συλλήβδην τους Ελληνες ως κλέφτες, ανέντιμους, ψεύτες, που τρώνε άθλια εδέσματα όπως ντολμαδάκια και πίνουν ένα απαράδεκτο κρασί, τη ρετσίνα, ενώ χορεύουν ασταμάτητα συρτάκι, επιμένουν να μιλούν και να γράφουν ελληνικά και να είναι χριστιανοί ορθόδοξοι.
Η σάτιρα έχει βεβαίως το προνόμιο να μπορεί να κατεδαφίζει πρόσωπα και καταστάσεις, άλλοτε άδικα άλλοτε δίκαια. Ωστόσο εδώ συνέβη κάτι που δεν συνέβη με κανέναν άλλον ευρωπαϊκό λαό που γνώρισε τον εφιάλτη των δανείων. Να στοχοποιηθεί πολιτισμικά όχι μόνο από τη σάτιρα ή έστω τα Μέσα, αλλά και από πολιτικούς στο σύνολό του, με τρόπο που να γεννώνται βάσιμα ερωτήματα για τους στόχους του πολιτισμικού αυτού πογκρόμ.
Η καμπάνια αυτή, που κατά καιρούς αναβιώνει, υπήρξε η κάλυψη βαρέος πυροβολικού για την επίθεση που τα όπλα της ονομάστηκαν αναδιαρθρώσεις, μεταρρυθμίσεις, διαθεσιμότητα, κινητικότητα με αιχμή του δόρατος την αηδιαστική –και σταθερά έκτοτε επαναλαμβανόμενη– διατύπωση ότι –στο Δημόσιο ή γενικά στην κοινωνία μας– «υπάρχει πολύ λίπος να καεί».
Τα δημοσιευόμενα ανακριβή νούμερα των εργαζομένων έγιναν το σύνθημα για να αρχίσουν οι απολύσεις που παρέσυραν και τις αντίστοιχες στον ιδιωτικό τομέα, όπως και τα φουσκωμένα προς τα πάνω νούμερα της ΕΛΣΤΑΤ έγιναν το πρόσχημα για να οδηγηθούμε στο πρώτο μνημόνιο.
Από τον Μάιο του 2011 και για πολλούς μήνες το κίνημα των αγανακτισμένων με κέντρο την πλατεία Συντάγματος συγκέντρωσε πλήθη κόσμου που ήθελε να καταλάβει, να μιλήσει, να ακούσει, σε μία ατμόσφαιρα αμοιβαίας εμπιστοσύνης, να αντισταθεί: Μία προσπάθεια άμεσης επικοινωνίας και συνέργειας από τα κάτω, πολύτιμη, που αξίζει να την επιχειρεί κανείς, ακόμη και χωρίς μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η δεύτερη μεγάλη διαδήλωση του Ιούνη του 2011 τελείωσε με τα γνωστά επεισόδια που επαναλαμβάνονται μονότονα και ανεξαρτήτως καιρού πολλά χρόνια τώρα, στιγμιαία εκτόνωση ή και μεταφορά του θυμού στα κάτω στρώματα της εξουσίας. Ενώ η τρίτη, επίσης μεγάλη, του Φλεβάρη του 2012 είχε αποτέλεσμα το κάψιμο πολλών κτιρίων, ανάμεσά τους των κινηματογράφων Αττικόν και Απόλλων που αποτελεί οικοδομική συνέχεια με το κτίριο της «Μαρφίν».
Εν τω μεταξύ οι κυβερνήσεις διαδέχονταν η μία την άλλη, επαγγελλόμενες την έξοδο από την κρίση και συνθλιβόμενες τελικά από τους ανεφάρμοστους όρους που προσπαθούσαν να υλοποιήσουν, ενώ η φτωχοποίηση συνεχιζόταν για τη μεγάλη πλειονότητα του κόσμου.
Οι λιγότεροι έκαναν, περισσότερο παρά ποτέ, περιουσίες στις πλάτες των πολλών ποντάροντας στην απαξίωση της χώρας και στην πτώση της αγοραστικής αξίας των σπαραγμάτων της. Δεν αγοράζεις ένα λεηλατημένο οικόπεδο όπως αν ήταν αρτιμελές.
Η τέταρτη κυβέρνηση, αυτή του ΣΥΡΙΖΑ, από την εποχή που αυτός ήταν ακόμη αντιπολίτευση, έδωσε με τη σειρά της πολλές, ίσως τις περισσότερες, υποσχέσεις. Ανάμεσα σε αυτές το ότι η άνοδός της θα σήμαινε ότι θα σκίσουμε τα μνημόνια ως αντισυνταγματικά και ότι αυτό το ταπεινωτικό ταξίδι των αξιολογητών που παίζουν συνεχώς το ίδιο παιχνίδι ακολουθώντας άνωθεν εντολές θα σταματήσει. (Για τη συνέχεια, που σήμερα βιώνουμε, στο επόμενο.)
