Ο κύκλος και η εξουσία του

Ο κύκλος είναι το τέλειο σχήμα στη γεωμετρία. Εχει μια αισθητική, κοινωνική και φιλοσοφική διάσταση. Που χρησιμοποιήθηκε για να διερμηνεύσει την πορεία του ανθρώπου στην πνευματική του ωρίμανση. Παρατηρώντας την κίνηση του φυσικού κόσμου και των όντων του.

Μέρες Δεκέμβρη διάγουμε. Ο ετήσιος κύκλος κλείνει μέσα από μια συνέχεια και διαπάλη ανάμεσα σε τέσσερις άλλους κύκλους, τις εποχές. Σε είκοσι ημέρες ολοκληρώνεται ο ετήσιος κύκλος (στις 22 Δεκεμβρίου) με μια σύγκρουση ανελέητη. Το φως κερδίζει το σκοτάδι. Αρχίζει να κερδίζει χρόνο η ημέρα, μόλο που αυτό συνοδεύεται από ρωγμή στη συμπαντική τάξη. Αναδεικνύονται σε πρωταγωνιστικό ρόλο οι καλικάντζαροι που απειλούν την ισορροπία της κύκλιας επανάληψης. Ολοι, όμως, γνωρίζουν ότι η κρίση είναι δωδεκαήμερη κι ακόμη έχουν την τελετουργική τεχνογνωσία να την αντιμετωπίσουν. Στήνουν γιορτές, τοποθετούν αποτροπαϊκά μέσα στο σπίτι (δίχτυα-παγίδες, θυμίαμα, κ.λπ.).

Ο κύκλος είναι, φιλοσοφικά και γεωμετρικά, το τέλειο σχήμα. Υπάρχει το κέντρο και όλα τα σημεία της κύκλιας γραμμής απέχουν το ίδιο απ’ αυτό. Αυτή η σχέση ανάδειξε τον κύκλο σε ιδεατό σχήμα για την κοινωνική οργάνωση και τον φιλοσοφικό στοχασμό. Κύκλος είναι και ο βίος όλων των έμβιων όντων. Κύκλος είναι και η κοινωνική τους οργάνωση. Συστήνουν αγέλες, οικογένειες, σόγια. Οπου είναι ξεκάθαρο το κέντρο. Είναι το πιο δυνατό μέλος της ομάδας. Τα άλλη μέλη, κατά κανόνα, έχουν εξαρτησιακή σχέση με την ηγετική ομάδα. Αυτό φαίνεται πιο πολύ στις ανθρώπινες κοινωνίες.

Οι σκέψεις αυτές προκλήθηκαν από όσα συμβαίνουν στις ημέρες μας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η νεωτερική κοινωνία, σε αντίθεση με την παλαιότερη πατριαρχική, χαρακτηρίζεται από την επιλογή του ατόμου σε ποιον κύκλο θα είναι μέλος. Δεν επιβάλλεται από τον παππού, τον πατέρα ή τον κομματάρχη που δημιουργούσε τη δική του αγέλη για ίδιον όφελος.

Οσα συμβαίνουν στις μέρες μας -και όχι μόνο- αποδεικνύουν ότι όλα αυτά είναι διάθλαση σε σπασμένο καθρέφτη. Οι μεγάλοι κύκλοι συνθλίβονται σε μικρότερους, ακριβώς γιατί το κέντρο έχει μεταμορφωθεί σε εξουσιαστική ομάδα κι εντός του κύκλου υπάρχουν ομόκεντροι, μικρότεροι κύκλοι, που ασκούν τη δική τους εξουσία. Κάθε κύκλος που γεννιέται τονίζει έντονα την κύκλια γραμμή του. Οσοι είναι απέξω γίνονται αντίπαλοι, αν όχι εχθροί.

«Και μάθε τώρα αργά: χειρότερός σου/ οχτρός δεν είναι από τον ντόπι’ οχτρό σου!» Αυτά λέει ο Βάρναλης σε ποίημά του («Κύκλος»), απευθυνόμενος σε κάποιον άνθρωπο που κλείνει ο κύκλος της ζωής του, ενδεχομένως πληγωμένος από οικείους και μέλη της ίδιας ομάδας.

Είναι συχνό φαινόμενο στην κομματική/πολιτική ζωή, στις κάθε είδους ομάδες. Η διχοτόμηση των μεγάλων κύκλων και η δημιουργία μικρών, δίκην λεσχών. Οπου η δυνανεξία για τον άλλο είναι κανόνας, ακόμη και όταν διατυμπανίζεται ο σεβασμός στην ετερότητα.