Η αγγλική γλώσσα έχει πάρει φόρα και γεννοβολάει λέξεις. Είναι πανίσχυρη. Με καύσιμα την παγκοσμιοποίηση και τη διαδικτύωση έχει ξεπεράσει σε χρηστικότητα κάθε άλλη lingua franca της Ιστορίας.
Ετσι συνιστά γεγονός πρώτου μεγέθους η νέα, 12η έκδοση του «κολεγιακού» λεξικού «Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary» στις ΗΠΑ. Περιλαμβάνει, ούτε λίγο ούτε πολύ, 5.000 νεογέννητες και ολοζώντανες λέξεις. Οι συντάκτες του δεν φοβήθηκαν να καταδυθούν στην κοινωνία, στις νεανικές και επαγγελματικές αργκό, στη διαδικτυακή επικράτεια, στις ντοπιολαλιές, στη διαχρονία της αγγλόφωνης λογοτεχνίας. Ιδού μερικές λέξεις.
«Beast mode» είναι η «λειτουργία θηρίου» για όποιον κάνει κάτι 100% στοχοπροσηλωμένος και με αποτέλεσμα. Ερχεται κατευθείαν απ’ τον κόσμο των κόμικς και των βιντεογκέιμ.
«Petrichor» (προφέρεται «πέτρικορ») είναι η μυρωδιά της γης όταν πέφτει η βροχή. Εκπληξη: έχει ελληνική ετυμολογία, συνδυασμός της πέτρας και του ιχώρος, του χρυσού «αίματος» που κυλούσε στις φλέβες των 12 θεών του Ολύμπου.
«Teraflop» είναι μέτρο απόδοσης υπολογιστών, αναλογεί σε ένα τρισεκατομμύριο πράξεις ανά δευτερόλεπτο.
«Dad bod» σημαίνει «το σώμα του μπαμπά», για τους άλλοτε λεπτούς μεσήλικες άντρες που τώρα έχουν κοιλιά από το φαγητό ή τις… μπίρες.
«Rizz» (προφέρεται «ριζ») είναι η σαγηνευτική γοητεία ενός χαρισματικού ανθρώπου. Φρεσκότατη λέξη, την καθιέρωσε το 2021 ο διάσημος (19 εκατομμύρια ακόλουθοι!) Αμερικανός online streamer Κάι Σενάτ. Κι άλλη έκπληξη: προέρχεται από σύντμηση της ελληνικής λέξης χάρισμα («charisma-risma-rizz»).
«Οι λεξικογράφοι ήσανε σοφοί ανθρώποι (sic)» μου είχε πει ο Ηλίας Πετρόπουλος στο Παρίσι πριν από 40 χρόνια. Χαμογελαστός, στο σπίτι του, στο νούμερο 34 της οδού Μουφτάρ, στεκόταν μπροστά σε ένα τμήμα της βιβλιοθήκης του με πάνω από 300 λεξικά. Ημουν άγουρος νεαρός, δεν μπορούσα να αντιληφθώ προς τι τόσος σεβασμός. Αργότερα κατάλαβα ότι οι γλώσσες είναι κάτι περισσότερο (και) από οδοδείκτες για την κατανόηση του κόσμου. Είναι δίκοπα μαχαίρια. Εργαλεία προόδου και ευημερίας ή πολιτιστικής ισχύος και πνευματικής κηδεμονίας.
Οσο για το τυπωμένο χαρτί, στην επικράτεια του ίντερνετ και στην κουλτούρα τού τζάμπα (όπου το «προϊόν» είναι ο κάθε χρήστης και οι καταναλωτικές του εμμονές) τα λεξικά αντέχουν, αλλά δεν καθορίζουν την κερδοφορία. Η Merriam-Webster πουλάει γύρω στο 1,5 εκατομμύριο αντίτυπα κάθε χρόνο. Τα ψηφιακά προϊόντα διασφαλίζουν πάνω από το 90% του τζίρου της. Ομως κανείς δεν σκέφτεται να καταργήσει τις κλασικές, βαριές σκληρόδετες εκδόσεις.
Αποτελούν κιβωτούς πολιτισμού, χρηστικά καταφύγια στο σπίτι, στο γραφείο και στο Πανεπιστήμιο, καθημερινό βοήθημα σε σχολεία όπου απαγορεύονται τα κινητά, ενώ προσφέρονται μια χαρά ως δώρο.
«Αν και τα τυπωμένα λεξικά δεν είναι καθόλου σημαντικά για την ανάπτυξη και τα κέρδη της εταιρείας μας, τα έχουμε μέσα στην καρδιά μας» εξηγεί ο Γκρεγκ Μπάρλοου, πρόεδρος της Merriam-Webster, στέλεχος της μητρικής Encyclopedia Britannica Inc. «Υπάρχουν στον κόσμο άνθρωποι που πραγματικά αγαπάνε τα βιβλία, όπως τα αγαπάμε κι εμείς».
Παρομοίως και εμείς. Του 20ού αιώνα οι εκδρομείς.
