Στρουθοκαμηλισμοί

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ένα από τα κεντρικά θέματα στη φετινή Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης σχετιζόταν με την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην ανθρώπινη δημιουργικότητα. Στις περισσότερες των είκοσι σχετικές συζητήσεις συμμετείχαν ως εισηγητές λογοτέχνες και φιλόλογοι, κοινωνιολόγοι και ανθρωπολόγοι, φιλόσοφοι και επαγγελματίες του εκδοτικού χώρου, όπως εκδότες, μεταφραστές και επιμελητές. Αυτοί που σκανδαλωδώς απουσίαζαν, προφανώς επειδή δεν προσκλήθηκαν, ήταν οι ειδικοί επιστήμονες και οι επαγγελματίες από τον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης. Παρατηρήθηκε δηλαδή το φαινόμενο να διεξάγονται συζητήσεις επί συζητήσεων για την τεχνητή νοημοσύνη και τους τρόπους που αυτή διαμορφώνει τη σημερινή και, κυρίως, την αυριανή πραγματικότητα, απουσία αυτών που διαμορφώνουν το συγκεκριμένο πεδίο, τόσο σε επίπεδο επιστημονικής έρευνας, όσο και σε επίπεδο εφαρμογών.

Ως αποτέλεσμα, οι περισσότερες συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε θέματα περί διαφύλαξης των πνευματικών δικαιωμάτων, στη διαφαινόμενη κατάργηση θέσεων εργασίας στον χώρο της βιβλιοπαραγωγής και στην ανάγκη ρυθμίσεων για τα θέματα αυτά. Ισως αυτό να ήταν το ζητούμενο, καθώς τα προαναφερθέντα ζητήματα δεν είναι ήσσονος σημασίας. Ωστόσο, οι συζητήσεις διεξήχθησαν χωρίς να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις στο πεδίο της υπολογιστικής νοημοσύνης, οι οποίες είναι καταιγιστικές, γεγονός που επιτάσσει τη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων από το πεδίο αυτό. Κατ’ αναλογία με τους νομικούς που επικαλούνται τις γνώσεις του «πρωτοετούς φοιτητή της Νομικής», οι πρωτοετείς φοιτητές ενός Τμήματος Μηχανικών Υπολογιστών γνωρίζουν ότι αν δεν δεχτούμε τον μύθο περί του «θεόπνευστου» ανθρώπου, καταλήγουμε στο ότι η ανθρώπινη νοημοσύνη είναι παράγωγο της βιολογικής εξέλιξης, ενώ η υπολογιστική νοημοσύνη είναι αποτέλεσμα συνεχώς βελτιούμενων αλγόριθμων, δηλαδή λογισμικού που εκτελείται σε ολοένα και υψηλότερων υπολογιστικών επιδόσεων ηλεκτρονικά κυκλώματα.

Το 1965 ο Γκόρντον Μουρ διατύπωσε την εκτίμηση περί διπλασιασμού της πυκνότητας των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων κάθε ενάμισι με δύο χρόνια, εκτίμηση που επιβεβαιώνεται συνεχώς έκτοτε. Συνεπώς, κάθε 15 με 20 χρόνια έχουμε 10 διπλασιασμούς, δηλαδή επεξεργαστές με χιλιαπλάσια υπολογιστική ισχύ. Η ταχύτητα αύξησης της υπολογιστικής ισχύος των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη της πολύ αργής βιολογικής εξέλιξης: η βιολογική νοημοσύνη χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης. Αν συνεχίσουμε όπως τώρα, επόμενο είναι ότι κάποια στιγμή, ίσως πολύ σύντομα, η πολυπλοκότητα των επεξεργαστών θα ξεπεράσει αυτή των βιολογικών εγκεφάλων. Και όπως η εξέλιξη των βιολογικών εγκεφάλων οδήγησε σε υψηλή νοημοσύνη, αυτοσυνείδηση, ανάπτυξη συναισθημάτων και ψυχισμού, ίσως κάτι παρόμοιο συμβεί και στους υπολογιστές. Ποια θα είναι τότε η στάση του ανθρώπινου πολιτισμού, ο οποίος είναι τεχνικά προηγμένος, αλλά ίσως και εξ αιτίας αυτού παραμένει ένας πολιτισμός έντονα αυτοαναφορικός και ναρκισσιστικός; Θα συνεχίσουμε να στρουθοκαμηλίζουμε κατά τον τρόπο που είδαμε να συμβαίνει στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης;

* (Ph.D.)2, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης