ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Ελένη Καρασαββίδου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Γεννήθηκε στις 18 Μαρτίου του 1844 σε μια Κεφαλονιά που συνταραζόταν από λαϊκές ταραχές και την εξέγερση του 1848, καθώς τα ρεύματα από τα ριζοσπαστικά κινήματα της Δύσης έφταναν ευκολότερα στις ακτές του Ιονίου. Παρά το εύπορο περιβάλλον του γνώρισε τους ριζοσπάστες και τις απηνείς διώξεις εναντίον τους. Εφυγε στην Ευρώπη να σπουδάσει νομικά μα συναντήθηκε με τον Μπακούνιν και τα μεγάλα ιδεολογικά και φιλολογικά ρεύματα που σαρώνουν την ήπειρο, στεκόμενος δίπλα του επί χρόνια. Ο Μάρτης του 1871 τον βρίσκει στα παρισινά οδοφράγματα να ονειρεύεται -ανάμεσα στις σφαίρες- αδερφοσύνη με δικαιοσύνη, στις «72 ημέρες που σημάδεψαν τον κόσμο», πριν η κομμούνα πνιγεί στο αίμα.

Κυνηγημένος, όπως όλοι οι «κοινωνιστές», επιστρέφει στην Αθήνα και σοκάρεται από την οπισθοδρόμηση ενός βασιλείου που δικάζει ήδη τους καλύτερους της εθνεγερσίας και μιας Εκκλησίας που το ευλογεί. Βρίσκει καταφύγιο στα 1878 σε ένα Ληξούρι που έχει κι εκείνο αλλάξει οριστικά. Το άλλοτε πρωτοπόρο πνευματικό κέντρο «βουλιάζει στον βάλτο του Νεοελληνικού Βασιλείου. Ενα απάνθρωπο φεουδαρχικό σύστημα, κατάλοιπο της Ενετοκρατίας, σε συνδυασμό με την ασύδοτη τοκογλυφία και τη διεφθαρμένη δικαιοσύνη, μετατρέπει τους χωρικούς σε δουλοπάροικους. Φτώχεια, θρησκοληψία, ψευδοφιλοπατρία, αμάθεια, κυριαρχούν: Αμάθεια, άσπλαχνη Θεά, την δύναμη σου τρέμω!»… (Προκόπης Σαμαρτζής).

Τα βάζει, αυτοσαρκαζόμενος, με όλο το πλέγμα μικρών και μεγάλων εξουσιών μα και με την υποκρισία των ακολούθων τους, ζώντας θεληματικά στο περιθώριο μετά την πικρή επιστροφή του. Αγνοείται, λόγω της ενοχλητικής γραφής του, από τους καθιερωμένους φιλολογικούς κύκλους (παρά την εκτίμηση του ανοιχτόμυαλου -σε αντίθεση με τους ακολούθους του- Παλαμά) κι από ένα νεοελληνικό κράτος που ξεπουλιέται «ακκιζόμενο».

Αμφισβητεί άλλωστε τα κριτήρια σπουδαιότητας της «απελεύθερης τάξης»: «Πρέπει να είσαι και όχι να ’χεις, γιατί όταν είσαι, έχεις, ενώ όταν έχεις, μπορεί να μην είσαι». Κι ορίζει στην κεφαλή της πυραμίδας του τον/την άνθρωπο που δρα με σκέψη κι αλληλεγγύη, αυτόν που μπορεί «να είναι θεός απέναντι στον άνθρωπο» (Φόιερμπαχ.) «Απατιέστε αν νομίζετε πως δεν πιστεύω στον Θεό/ …/ Αναζητώ τον Θεό μέσα στους ανθρώπους. Μέσα στην ελευθερία τους. Τον αναζητώ μέσα στην Επανάσταση».

Κάνει, έτσι, την «εορτάζουσα» ποίηση γέννημα της βιωμένης εμπειρίας, του πόνου και της ελπίδας για δίκιο, απέναντι στις κυρίαρχες ρητορικές. Και τότε, και τώρα: «Ω σεις, που θέσιν έχετε υψηλή, που κρίνετε του κόσμου τ’ αδικήματα, που νεύετε κι ανοίγει η φυλακή/ ελεύθεροι να κάνετε ατοπήματα,/ που τη ζωή το χέρι σας κρατεί/κάθε πολίτη την τιμή, τα χτήματα,/ ακούσετε της Μούσας τη φωνή/ που δε φοβάται φυλακή, προστίματα…». Ο Μικέλης Αβλιχος που έγραφε με «θειάφι και πίσσα».