Η βία και η ανθρωπιά

Οι φετινές παραγωγές δύο σπουδαίων Αγγλων κινηματογραφιστών, του Μάικλ Γουιντερμπότομ και του Κεν Λόουτς, ήταν ανάμεσα στις σημαντικότερες συμμετοχές στο φετινό 64ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τόσο για λόγους περιεχομένου όσο και για λόγους επικαιρότητας.

Ισως δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη συγκυρία για την ταινία του Γουιντερμπότομ «Σοσάνα» (Shoshana, 2023). Βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, η ταινία αυτή τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του 1930: ενώ τα σύννεφα του πολέμου έχουν αρχίσει να πυκνώνουν, η Μέση Ανατολή βρίσκεται υπό βρετανική κυριαρχία. Οι Εβραίοι που έχουν αρχίσει και εγκαθίστανται στην Παλαιστίνη συγκρούονται συνεχώς τόσο με τη βρετανική διοίκηση όσο και με τους Παλαιστινίους οι οποίοι αντιδρούν σε αυτόν τον εποικισμό.

Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα ανθεί ένας απαγορευμένος έρωτας ανάμεσα στη Σοσάνα, μια μαχητική, φιλελεύθερη, χειραφετημένη και ανεξάρτητη Εβραία δημοσιογράφο, και έναν Βρετανό ανώτερο αστυνομικό. Η Σοσάνα ελέγχεται και λοιδορείται από την εβραϊκή κοινωνία (ευτυχώς, όχι όλη) για τη σχέση της με έναν από τους δυνάστες του τόπου της, ενώ ο αστυνομικός ελέγχεται από την υπηρεσία του για πιθανή διαρροή απόρρητων πληροφοριών.

Η Σοσάνα κινείται με άξονα την πεποίθηση του σοσιαλιστή πατέρα της ότι η αρμονική συμβίωση Παλαιστινίων και Εβραίων είναι εφικτή. Ο αστυνομικός έρχεται καθημερινά αντιμέτωπος με τα βίαια περιστατικά που προκαλούν οι Εβραίοι ακραίοι εθνικιστές, τα οποία ο Γουιντερμπότομ δεν διστάζει να προβάλει. Από αυτή την άποψη, η ταινία είναι εξαιρετικά επίκαιρη καθώς είναι δοσμένη με το γνώριμο ύφος του σκηνοθέτη που αγγίζει το ντοκιμαντέρ. Η ταινία ανασύρει στοιχεία απαραίτητα για την ερμηνεία της κατάστασης που διαιωνίζεται από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα μέχρι τις μέρες μας, μια κατάσταση με εξαιρετικά δυσάρεστες εξάρσεις κατά καιρούς, όπως αυτή που εξελίσσεται τις τελευταίες εβδομάδες στη Γάζα.

Η ταινία «Η τελευταία παμπ» (The old oak, 2023) του Κεν Λόουτς μάς μεταφέρει σε ένα χωριό στα βόρεια της Αγγλίας, το οποίο βρίσκεται σε φάση υπανάπτυξης και παρακμής μετά το κλείσιμο των ορυχείων τα οποία έδιναν δουλειά στους περισσότερους από τους κατοίκους του. Μια δύσκολη κατάσταση την οποία επιτείνει η εγκατάσταση Σύρων προσφύγων. Με ένα έξυπνο σεναριακό εύρημα, η ταινία ανασύρει τους τεράστιους απεργιακούς αγώνες των Αγγλων εργατών κατά τη δεκαετία του 1980, αγώνες που συνετρίβησαν από τη «σιδηρά κυρία», την τότε πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ, και την ανενδοίαστη απόφασής της για τη χωρίς όριο εφαρμογή ακραίων νεοφιλελεύθερων και αντεργατικών πολιτικών. Και όμως, μέσα σε αυτό το ζοφερό κλίμα ο Λόουτς καταφέρνει να τραγουδήσει έναν ύμνο στην αλληλεγγύη, στο ψυχικό μεγαλείο, εν τέλει στην ανθρωπιά.

*(Ph.D)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης